KWALIFIKACJA GIW12 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 4.
Jaki maksymalny ciężar można podnieść na linie o przekroju poprzecznym 500 mm2, jeśli dopuszczalne naprężenie w linie wynosi 1000 MPa?
Ilustracja przedstawia wzór matematyczny używany do obliczeń w kontekście wytrzymałości materiałów, co jest istotne w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Korzystamy z zależności F=σ·A. Pole A=500 mm2=500·10-6 m2=5·10-4 m2. Naprężenie 1000 MPa=1000·106 Pa=109 Pa. Zatem F=109·5·10-4=5·105 N=0,5 MN.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba obliczyć maksymalną siłę, jaką można przenieść przez linę, znając dopuszczalne naprężenie oraz pole przekroju poprzecznego. Dla jednoosiowego rozciągania obowiązuje podstawowa zależność z wytrzymałości materiałów:

σ = F / A, czyli po przekształceniu F = σ · A.

Krok 1: zamiana jednostek pola.
Podano A = 500 mm2. Ponieważ 1 mm = 10-3 m, to 1 mm2 = 10-6 m2.
Zatem: A = 500 · 10-6 m2 = 5 · 10-4 m2.

Krok 2: zamiana jednostek naprężenia.
1000 MPa = 1000 · 106 Pa = 109 Pa (bo 1 Pa = 1 N/m2).

Krok 3: obliczenie siły.
F = σ · A = 109 · (5 · 10-4) = 5 · 105 N.

Krok 4: zapis w MN.
1 MN = 106 N, więc 5 · 105 N = 0,5 · 106 N = 0,5 MN.

Dlaczego pozostałe wyniki są błędne?

  • 0,05 MN odpowiada 5·104 N, czyli jest 10 razy za małe. Zwykle wynika to z pomylenia 1000 MPa z 100 MPa albo zgubienia jednego zera w przeliczeniach.
  • 0,005 MN (5·103 N) jest 100 razy za małe. Częsty mechanizm błędu to niepoprawne przeliczenie mm2 na m2 (np. użycie 10-4 zamiast 10-6 dla 1 mm2).
  • 5 MN jest 10 razy za duże. Może wynikać z błędnego założenia, że 500 mm2 = 5·10-3 m2, albo z pomylenia MN i kN.

W praktyce wiertniczej i przy pracach podnoszeniowych takie obliczenie jest wstępnym oszacowaniem nośności z warunku naprężeń. W realnym doborze sprzętu stosuje się dane producenta (DOR/WLL) oraz współczynniki bezpieczeństwa, ale na egzaminie kluczowa jest poprawna relacja F=σA i jednostki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Stosuje się zależność z wytrzymałości materiałów: F = σ · A.

Najpierw przelicz jednostki (MPa na Pa, mm² na m²), potem pomnóż naprężenie przez pole przekroju. Wynik otrzymasz w niutonach (N), a na końcu możesz przeliczyć na kN lub MN.

Bo 1 Pa = 1 N/m², więc we wzorze F = σ · A pole musi być w m², aby jednostki się zgadzały.

Typowy błąd to zapomnienie, że mm² to "kwadrat milimetra": 1 mm² = 10-6, a nie 10-3 m².

Dopuszczalne naprężenie to graniczna wartość naprężenia, której nie należy przekraczać w obliczeniach roboczych.

W praktyce uwzględnia zapas bezpieczeństwa i warunki pracy. Na egzaminie traktuje się je jako dane do wzoru σ=F/A, aby wyznaczyć maksymalne obciążenie.

Zapamiętaj: 1 MPa = 106 Pa.

Dlatego 1000 MPa = 1000 · 106 Pa = 109 Pa. Warto robić to w notatkach "na potęgach", bo łatwo zgubić zera, a to daje wynik 10× lub 100× błędny.

Megapaskal (MPa) to jednostka ciśnienia/naprężenia równa 106 Pa.

W praktyce wiertniczej MPa spotyka się m.in. przy parametrach płuczki, ciśnieniach w instalacji oraz w zagadnieniach wytrzymałościowych (naprężenia w elementach obciążonych).

Najczęściej myli się przeliczenia: mm²→m² i MPa→Pa.

Drugi typowy błąd to pomylenie przedrostków w jednostkach siły: kN, MN. Warto na końcu sprawdzić rząd wielkości: czy wynik nie jest 10 lub 1000 razy większy/mniejszy bez powodu.

Tak, bo 1000 MPa = 109 Pa, a 500 mm² = 5·10-4 m².

Iloczyn daje 5·105 N, czyli 0,5 MN. To klasyczne zadanie na poprawne jednostki i prostą zależność F=σA.

Sprawdź wymiary: σ ma jednostkę Pa = N/m², a A ma m².

Gdy pomnożysz (N/m²) · (m²), zostaje N, czyli jednostka siły. Jeśli po drodze zostają "mm²" albo "MPa·mm²" bez przeliczenia, to znak, że jednostki są niespójne.

Gdy trzeba uwzględnić warunki rzeczywiste: współczynnik bezpieczeństwa, zmęczenie, zginanie na krążkach, uszkodzenia, korozję, sposób zaplotu oraz dane producenta (DOR/WLL).

Wtedy nie liczy się tylko z naprężenia, lecz dobiera osprzęt wg dokumentacji i procedur.

Najpierw zapisz wzór F=σA, potem od razu zrób dwie konwersje:

  • mm² → m²: mnożysz przez 10-6
  • MPa → Pa: mnożysz przez 106

Na końcu przelicz N na MN (dziel przez 106).

info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 67% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Korzystamy z zależności F=σ·A."

Źródła:

  • NIST, SI Units – "pascal (Pa)": https://www.nist.gov/pml/owm/metric-si/si-units (dostęp 2026-03-01)
  • Wikipedia (pl), "Naprężenie (mechanika)" – definicja σ=F/A: https://pl.wikipedia.org/wiki/Napr%C4%99%C5%BCenie_(mechanika) (dostęp 2026-03-01)
  • Wikipedia (pl), "Paskal (jednostka)" – relacja 1 Pa = 1 N/m²: https://pl.wikipedia.org/wiki/Paskal_(jednostka) (dostęp 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręcznik do wytrzymałości materiałów (rozdział: naprężenia normalne, σ=F/A)
  • Zestaw zadań z przeliczania jednostek SI (MPa, mm², N, MN)
  • Materiały producentów lin i zawiesi (tabele DOR/WLL) jako kontekst praktyczny do obliczeń

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego