KWALIFIKACJA MOT2 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 28.
Jaki przebieg napięcia przedstawiono na wykresie?
Ilustracja przedstawia wykres przebiegu napięcia (U) w funkcji czasu (T).
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Napięcie zmienne" to takie, którego wartość zmienia się w czasie (na wykresie nie jest linią poziomą). "Stały" byłby stałą linią, "tętniący" ma składową stałą z pulsowaniem, a "przemienny" to szczególny przypadek zmiennego, zwykle zmieniający znak (przechodzący przez zero).

Pełne wyjaśnienie:

Rozpoznanie rodzaju napięcia na wykresie polega na ocenie, jak zmienia się jego wartość w czasie. Odpowiedź "Zmienny." oznacza, że napięcie nie ma jednej stałej wartości, tylko rośnie i maleje (przebieg jest "ruchomy" w czasie).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi mogą wprowadzać w błąd:

  • "Stały." dotyczy napięcia, którego wartość w czasie jest niezmienna (na wykresie byłaby to linia pozioma). Jeśli widoczna jest wyraźna zmiana poziomu napięcia, nie jest to przebieg stały.
  • "Tętniący." stosuje się najczęściej do napięcia po prostowaniu, gdy pozostaje składowa stała, ale nałożone są pulsacje (tętnienia). Typowo przebieg "tętniący" nie zmienia znaku i "faluje" wokół pewnej wartości dodatniej. Jeżeli na wykresie nie widać takiej składowej stałej albo przebieg zachowuje się inaczej, ta klasyfikacja nie pasuje.
  • "Przemienny." to szczególny rodzaj napięcia zmiennego (AC), które okresowo zmienia znak, czyli przyjmuje wartości dodatnie i ujemne (zwykle przechodząc przez poziom 0). Każde napięcie przemienne jest zmienne, ale nie każde zmienne jest przemienne. Jeśli zadanie nie wymaga rozróżnienia tej podklasy albo wykres pokazuje po prostu zmianę wartości, ogólne określenie "zmienny" bywa stosowane.

W diagnostyce pojazdów takie rozróżnienia są praktyczne: w instalacji 12/24 V oczekuje się napięć bliskich stałym, ale z pewnymi tętnieniami (np. od alternatora po prostowaniu). W obwodach czujnikowych lub sterujących spotyka się przebiegi zmienne o różnych kształtach, które nie muszą być "przemienne" w sensie zmiany znaku. Na egzaminie warto zawsze sprawdzić: czy przebieg jest stały, czy ma pulsacje wokół poziomu DC, oraz czy przechodzi przez zero.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Napięcie zmienne to takie, którego wartość zmienia się w czasie. Na wykresie U(t) nie jest to linia pozioma, tylko krzywa/fala lub przebieg o zmiennym poziomie. Może, ale nie musi, zmieniać znak (przechodzić przez 0).
"Zmienny" to pojęcie szersze: każda zmiana wartości w czasie. "Przemienny" (AC) to rodzaj zmiennego, w którym napięcie zwykle zmienia znak (wartości dodatnie i ujemne). W praktyce przemienny jest zawsze zmienny, ale nie odwrotnie.
Napięcie stałe ma w czasie wartość (w przybliżeniu) niezmienną. Na wykresie będzie to linia pozioma. W pojeździe przykładem jest napięcie akumulatora, choć w realnych warunkach może mieć niewielkie wahania i tętnienia.
Napięcie tętniące ma zwykle składową stałą oraz nałożone pulsacje (tętnienia). Na wykresie często "faluje" wokół dodatniego poziomu i nie musi przechodzić przez zero. Typowo występuje po prostowaniu, gdy filtracja jest niewystarczająca.
Tętnienia są skutkiem tego, że alternator wytwarza przebieg zmienny, który jest prostowny do postaci zasilania DC. Prostowanie i obciążenie powodują, że napięcie nie jest idealnie gładkie. Uszkodzenia diod, połączeń lub duże obciążenie mogą zwiększać tętnienia.
Oscyloskop pokazuje przebieg U(t) w czasie. Dzięki temu widać, czy sygnał jest stałą linią, czy ma pulsacje wokół poziomu DC, albo czy jest AC i przechodzi przez poziom 0. To rozróżnienie bywa niemożliwe samym miernikiem.
Nie. Napięcie zmienne może jedynie zmieniać wartość (np. w zakresie dodatnim), ale nie zmieniać znaku. Przechodzenie przez zero jest typowe dla napięcia przemiennego w sensie AC, ale nie jest warunkiem dla każdego przebiegu zmiennego.
Częste błędy to: mylenie "tętniącego" z "przemiennym", pomijanie poziomu 0 na osi pionowej, oraz wybór odpowiedzi na podstawie ogólnego wrażenia "fala = przemienne". Warto zawsze sprawdzić: stałość, pulsacje, oraz czy przebieg zmienia znak.
Napięcie przemienne występuje m.in. wewnątrz alternatora (na uzwojeniach stojana), zanim zostanie wyprostowane przez mostek diodowy. W typowej instalacji 12/24 V na zaciskach akumulatora oczekuje się DC (z możliwymi tętnieniami).
Ćwicz rozpoznawanie przebiegów U(t): stały, tętniący (po prostowaniu), przemienny sinusoidalny oraz inne zmienne sygnały. Ustal nawyk: sprawdź oś czasu i poziom 0, oceń amplitudę i ewentualną składową stałą. Pomaga praca z przykładowymi oscylogramami.
info

Statystycznie 66% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: ""Napięcie zmienne" to takie, którego wartość zmienia się w czasie (na wykresie nie jest linią poziomą)."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Pr%C4%85d_przemienny - dostęp: 2026-03-02
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Pr%C4%85d_sta%C5%82y - dostęp: 2026-03-02
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/T%C4%99tnienia - dostęp: 2026-03-02

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw elektrotechniki: rozdziały o prądzie stałym, przemiennym i tętnieniach
  • Instrukcje/poradniki do diagnostyki oscyloskopowej w elektrotechnice i elektromechanice pojazdowej (materiały producentów oscyloskopów)
  • Notatki z zajęć o alternatorze i prostowaniu trójfazowym oraz o filtracji tętnień

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego