KWALIFIKACJA MOT5 - CZERWIEC 2008

PYTANIE NR 26.
Jaki rodzaj łożyska przedstawiono na rysunku?
Ilustracja przedstawia przekrój poprzeczny łożyska kulkowego, co jest zgodne z kontekstem pytania egzaminacyjnego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Na przekroju wzdłużnym elementy toczne są narysowane jako idealne okręgi, co oznacza, że są to kule. Dodatkowo bieżnie pierścienia wewnętrznego i zewnętrznego mają łukowy, wklęsły profil dopasowany do kuli. Dlatego jest to łożysko kulkowe.

Pełne wyjaśnienie:

Łożyska toczne rozpoznaje się przede wszystkim po kształcie elementów tocznych widocznych na rysunku (najczęściej w przekroju). To kluczowa umiejętność w praktyce elektromechanika pojazdów, bo pozwala dobrać właściwą część zamienną oraz poprawnie zinterpretować dokumentację techniczną.

Dlaczego poprawna odpowiedź to "kulkowe"?
Na przedstawionym przekroju wzdłużnym elementy toczne są pokazane jako idealne okręgi. W przekroju kula zawsze daje okrąg, więc takie oznaczenie jednoznacznie wskazuje na łożysko kulkowe. Drugą, zgodną cechą są wklęsłe (łukowe) bieżnie pierścienia wewnętrznego i zewnętrznego, które są wyprofilowane pod kontakt z kulą.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Baryłkowe – ma walce baryłkowate (owalne w przekroju). Na rysunku nie widać owalnych "baryłek", tylko okręgi.
  • Stożkowe – ma walce stożkowe, które w przekroju przypominają kształt zbliżony do trapezu/klina. Tego typu geometria nie występuje na rysunku.
  • Igiełkowe – ma cienkie, wydłużone walce (igły). W przekroju wyglądałyby bardziej jak wąskie prostokąty, a nie okręgi.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na przekroju widzisz "kółka" między pierścieniami, sprawdź jeszcze profil bieżni. Para cech: okręgi + łukowe bieżnie bardzo dobrze utrwala rozpoznanie łożyska kulkowego.

Zastosowanie w pojeździe: łożyska kulkowe spotyka się m.in. w alternatorach oraz w innych zespołach, gdzie ważne jest prowadzenie wału i zmniejszenie tarcia. Umiejętność rozpoznania typu z rysunku pomaga uniknąć montażu niewłaściwego łożyska.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Łożysko kulkowe to łożysko toczne, w którym elementami tocznymi są kule. Służy do podtrzymywania i prowadzenia wału, zmniejsza tarcie i umożliwia płynny obrót. W pojazdach spotkasz je m.in. w alternatorach i innych zespołach z wałem wirującym.
Najprościej po kształcie elementów tocznych: w przekroju będą widoczne jako okręgi (bo są to kule). Dodatkowo bieżnie pierścieni zwykle mają łukowy, wklęsły profil dopasowany do kuli. Te dwie cechy razem są bardzo charakterystyczne.
Przekrój kuli w dowolnym miejscu daje figurę koła, więc na rysunku technicznym kula jest przedstawiana jako okrąg. Wałeczek (cylindryczny) w przekroju wzdłużnym częściej wygląda jak prostokąt lub wydłużony kształt, a nie idealny okrąg umieszczony między bieżniami.
Różnią się kształtem elementów tocznych. Kulkowe ma kule (okręgi w przekroju), a baryłkowe ma walce baryłkowate, które w przekroju są bardziej owalne. W praktyce przekłada się to na inne przenoszenie obciążeń i inne cechy pracy, ale w zadaniach egzaminacyjnych kluczowy jest kształt.
W łożysku stożkowym elementami tocznymi są walce stożkowe, więc w przekroju pojawiają się kształty przypominające klin/trapez, a nie okręgi. Często widać też geometrię sugerującą pracę pod obciążeniami osiowymi i promieniowymi jednocześnie, ale najpewniejsza jest analiza kształtu elementów tocznych.
Łożysko igiełkowe ma bardzo cienkie, długie walce. Na przekroju wzdłużnym będą wyglądały jak wąskie prostokąty (lub bardzo wydłużone kształty), a nie okręgi. W łożysku kulkowym zobaczysz wyraźne "kółka", czyli przekroje kul.
Łożyska kulkowe spotyka się w wielu zespołach z elementami wirującymi, np. w alternatorach, w niektórych elementach skrzyni biegów oraz w innych mechanizmach wymagających małych oporów ruchu. Zastosowanie zależy od konstrukcji i rodzaju przenoszonych obciążeń.
Tak. W łożysku kulkowym bieżnie zwykle mają wklęsły, łukowy profil dopasowany do kuli. Dla łożysk z walcami (igiełkowe, waleczkowe) geometria bieżni jest inna. Na egzaminie warto zawsze ocenić i elementy toczne, i bieżnie, bo to zmniejsza ryzyko pomyłki.
Najczęstsze błędy to: mylenie okręgu (kula) z innymi kształtami, zbyt szybkie kojarzenie typu łożyska z praktyki bez analizy geometrii oraz pomijanie profilu bieżni. Pomaga porównanie: okrąg (kulkowe) vs owal (baryłkowe) vs klin/trapez (stożkowe) vs wąski prostokąt (igiełkowe).
Ćwicz rozpoznawanie łożysk na przekrojach: zwracaj uwagę na kształt elementów tocznych i bieżnie. Zrób własną ściągę z czterema typami (kulkowe, baryłkowe, stożkowe, igiełkowe) i typowym wyglądem w przekroju. Pomocne są też katalogi producentów z rysunkami.
info

Statystycznie 62% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Na przekroju wzdłużnym elementy toczne są narysowane jako idealne okręgi, co oznacza, że są to kule."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%81o%C5%BCysko_toczne - dostęp 2026-02-18
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%81o%C5%BCysko_kulkowe - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Podręcznik do "Podstaw konstrukcji maszyn" (dział: łożyska toczne i ich oznaczenia)
  • Atlas/zeszyt do rysunku technicznego maszynowego: przekroje i symbole elementów maszyn
  • Katalogi producentów łożysk (rysunki przekrojowe i nazewnictwo typów łożysk)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego