KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 33.
Jaki rodzaj sprzęgła przedstawiono na rysunku?
Ilustracja przedstawia sprzęgło kłowe, które jest elementem mechanicznym używanym do łączenia dwóch wałów w celu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sprzęgło kłowe rozpoznaje się po dwóch piastach z wystającymi kłami (zabierakami), które wchodzą w odpowiadające im gniazda drugiej części i przenoszą moment przez zazębienie kłów. Odmiany zębate mają profil zębów jak w przekładniach, a palcowe pracują na palcach i tulejkach.

Pełne wyjaśnienie:

Sprzęgło kłowe to sprzęgło, w którym przeniesienie momentu obrotowego odbywa się przez zazębienie kłów (zabieraków) jednej połówki z gniazdami/wycięciami drugiej połówki. Na rysunkach zwykle widać dwie piasty oraz wyraźne wypusty (kły), które wchodzą w przestrzenie drugiego elementu. Taka budowa sprzyja pewnemu przenoszeniu momentu, ale z reguły wymaga poprawnego osiowania wałów, aby uniknąć nierównomiernego obciążenia i udarów.

Odpowiedź "Kłowe." jest właściwa, jeżeli na ilustracji elementem roboczym są właśnie kły/zabieraki, a nie uzębienie o profilu zęba przekładni.

  • Odpowiedź "Zębate." byłaby poprawna, gdyby widoczne było uzębienie (wiele zębów o typowym kształcie) umożliwiające przenoszenie momentu przy pewnych odchyłkach i płynniejsze zazębienie niż w kłach. Sama obecność wypustów nie przesądza o sprzęgle zębatym.
  • Odpowiedź "Palcowe." dotyczy sprzęgieł, w których moment przenoszą palce (sworznie) i elementy elastyczne (np. tulejki), a na rysunku zwykle widać rozmieszczone obwodowo palce oraz odpowiadające im otwory/elementy sprężyste. Jeżeli tego układu nie ma, nie jest to sprzęgło palcowe.
  • Odpowiedź "Kołnierzowe." odnosi się do połączenia wałów kołnierzami skręconymi śrubami; kluczową cechą są kołnierze i śruby jako element przenoszący obciążenia. Jeśli na rysunku dominują kły wchodzące w gniazda, a nie połączenie śrubowe kołnierzy, nie jest to sprzęgło kołnierzowe.

Na egzaminie warto ćwiczyć rozpoznawanie sprzęgieł po 2–3 cechach: (1) co jest elementem przenoszącym moment (kły, zęby, palce, śruby), (2) jak wygląda styk elementów (zazębienie/gniazda vs połączenie śrubowe), (3) czy widać element elastyczny. Taki schemat ogranicza pomyłki wynikające z podobieństwa kształtów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sprzęgło kłowe to element łączący dwa wały, w którym moment obrotowy przenoszą kły (zabieraki) jednej połówki wchodzące w gniazda drugiej. Stosuje się je w napędach do przenoszenia momentu między silnikiem a maszyną, gdy zależy na prostej, wytrzymałej konstrukcji.
Szukaj dwóch piast oraz wyraźnych wypustów (kłów) i odpowiadających im wycięć/gniazd. Charakterystyczne jest "zabieranie" przez kły, a nie gęste uzębienie jak w kołach zębatych. Pomaga też sprawdzenie, czy nie ma śrub kołnierzowych ani palców ze sworzniami.
W sprzęgle kłowym moment przenoszą pojedyncze kły i gniazda, zwykle o prostym kształcie. W sprzęgle zębatym moment przenosi uzębienie (wiele zębów o profilu podobnym do przekładni). Ta różnica wpływa na cechy pracy i na to, jak element wygląda na rysunku.
Oba typy mogą mieć elementy wystające na obwodzie, co prowokuje heurystykę podobieństwa. W palcowym kluczowe są palce (sworznie) oraz często elementy elastyczne (tulejki), a w kłowym – kły współpracujące z gniazdami. Na rysunku sprawdź, czy widać palce i otwory pod nie.
Sprzęgło kołnierzowe stosuje się, gdy połączenie ma być bardzo sztywne i realizowane śrubami przez kołnierze dwóch części. Na rysunku widać wtedy kołnierze oraz śruby rozmieszczone obwodowo. To inna idea niż zazębienie kłów, więc wizualnie zwykle da się je odróżnić.
W praktyce zwykle tak, ponieważ kły współpracują bezpośrednio i przy niewspółosiowości mogą pojawiać się nierównomierne naciski, udary i przyspieszone zużycie. Na egzaminie zapamiętaj zasadę: im bardziej "sztywne" i bezpośrednie zazębienie elementów, tym większa wrażliwość na błędy montażu.
Typowe objawy to stuki/udarowe przenoszenie napędu, zwiększone luzy, nierówna praca i ślady wykruszeń na kłach. W diagnostyce elektromechanika ważne jest też sprawdzenie osiowania, mocowania piast oraz luzów na połączeniach wpustowych, bo te czynniki wpływają na obciążenie kłów.
Sprzęgła spotyka się w zespołach napędowych: silnik elektryczny łączony z przekładnią, pompą, wentylatorem, sprężarką lub inną maszyną roboczą. W praktyce serwisowej pozwalają rozłączyć napęd do demontażu, wymiany łożysk lub naprawy maszyny bez ingerencji w sam silnik.
Najczęstsze są: wybór "zębate" na podstawie samego skojarzenia z wypustami, ignorowanie elementu przenoszącego moment (kły vs śruby/palce), oraz zbyt szybkie ocenianie rysunku bez sprawdzenia, czy widać palce, kołnierze i śruby. Pomaga metoda: najpierw wskaż element przenoszący moment.
Ćwicz na przekrojach i zdjęciach: naucz się kojarzyć 2–3 cechy każdego typu (kły/gniazda, uzębienie, palce/tulejki, kołnierze/śruby). Warto też obejrzeć katalogi producentów sprzęgieł i wykonać krótkie notatki porównawcze. To skraca czas decyzji na egzaminie.
info

Około 63% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Sprzęgło kłowe rozpoznaje się po dwóch piastach z wystającymi kłami (zabierakami), które wchodzą w odpowiadające im gniazda drugiej części i przenoszą moment przez zazębienie kłów."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Sprzęgło" – opis rodzajów sprzęgieł (kłowe, zębate, palcowe, kołnierzowe), https://pl.wikipedia.org/wiki/Sprz%C4%99g%C5%82o (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Sprzęgło kłowe" – charakterystyka budowy i zasady działania, https://pl.wikipedia.org/wiki/Sprz%C4%99g%C5%82o_k%C5%82owe (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Sprzęgło kołnierzowe" – cechy konstrukcyjne połączenia kołnierzowego, https://pl.wikipedia.org/wiki/Sprz%C4%99g%C5%82o_ko%C5%82nierzowe (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Katalogi producentów sprzęgieł (rysunki przekrojów i opisy typów)
  • Podstawy konstrukcji maszyn – rozdziały o sprzęgłach i połączeniach wałów
  • Materiały dydaktyczne z rysunku technicznego maszynowego (przekroje, uproszczenia rysunkowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego