KWALIFIKACJA INF1 - CZERWIEC 2018 (test 2)

PYTANIE NR 9.
Jaki rodzaj wielodostępu realizuje urządzenie, którego schemat został pokazany na rysunku?
Ilustracja przedstawia schemat blokowy układu scalonego, prawdopodobnie multipleksera, oznaczonego jako '151'.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Układ na rysunku to multiplekser 8:1 (wejścia D0–D7 oraz adresy A0–A2 z E). MUX przekazuje na wyjście zawsze tylko jeden kanał wybrany przez adres; gdy adres zmienia się w czasie, różne sygnały zajmują kolejne przedziały czasu. To odpowiada wielodostępowi czasowemu (TDMA/TDM).

Pełne wyjaśnienie:

Na schemacie widać blok oznaczony "151" z ośmioma wejściami danych D0–D7, trzema wejściami adresowymi A0–A2 oraz wejściem zezwolenia E. Taki układ jest klasycznym multiplekserem 8-na-1: wybiera jedno z wielu wejść i przełącza je na wspólne wyjście (często także na wyjście zanegowane).

Dlaczego jest to wielodostęp czasowy? W wielodostępie/multipleksacji czasowej (TDM/TDMA) wiele źródeł korzysta z tego samego kanału fizycznego, ale w różnych chwilach (w szczelinach czasowych). Multiplekser realizuje dokładnie taki mechanizm: w danym momencie na wyjściu pojawia się tylko sygnał z jednego wejścia wskazanego adresem. Jeżeli sterowanie adresami zmienia się sekwencyjnie w czasie, to kolejne źródła są "wpuszczane" na wspólny tor jedno po drugim.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Kodowy (CDMA) wymaga nakładania unikalnych kodów rozpraszających na sygnały i jednoczesnej transmisji w tym samym paśmie; sam multiplekser adresowy nie realizuje kodowania ani rozpraszania.
  • Częstotliwościowy (FDMA) polega na przydziale różnych częstotliwości/nośnych. W układzie 151 nie ma mechanizmu podziału pasma ani filtracji częstotliwości; jest tylko wybór logiczny kanału.
  • Falowy (WDMA) dotyczy sieci optycznych i rozdziału po długościach fali światła. Schemat przedstawia układ cyfrowy na sygnałach logicznych, a nie element optyczny.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na rysunku są wejścia D0…D7 oraz linie adresowe A0…A2, to jest to MUX. MUX z natury wybiera kanały "po kolei" (gdy adres się zmienia), więc najlepiej pasuje odpowiedź związana z podziałem w czasie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Multiplekser (MUX) to układ, który wybiera jedno z wielu wejść i przekazuje je na wspólne wyjście. W telekomunikacji i elektronice pozwala "skoncentrować" kilka sygnałów w jeden tor, sterując wyborem kanału liniami adresowymi.
Typowy MUX 8:1 ma 8 wejść danych (np. D0–D7), 3 wejścia adresowe (A0–A2) oraz często wejście Enable (E). Zwykle widać też jedno wyjście i czasem wyjście zanegowane.
MUX przepuszcza na wyjście tylko jeden kanał naraz. Gdy sterowanie (adres) zmienia się w kolejnych chwilach, różne wejścia są wybierane kolejno w czasie. To jest praktyczna realizacja idei TDM/TDMA: wspólny kanał, ale różne szczeliny czasowe.
W czasie (TDM/TDMA) użytkownicy dzielą czas – każdy ma swoją kolejkę/szczelinę. W częstotliwości (FDMA) dzielą pasmo – każdy dostaje inną nośną lub zakres częstotliwości. Multiplekser adresowy realizuje wybór czasowy, nie podział pasma.
A0–A2 to wejścia adresowe, które kodują numer wybranego kanału (np. 0–7). Kombinacja stanów logicznych na tych wejściach decyduje, które wejście danych D0–D7 pojawi się na wyjściu układu.
Wejście E służy do zezwolenia lub zablokowania pracy multipleksera. Często jest aktywne stanem niskim (wtedy na schemacie bywa kółeczko negacji). Dzięki temu można łatwo włączać/wyłączać transmisję wybranego kanału.
Nie. CDMA wymaga kodów rozpraszających i jednoczesnej transmisji wielu sygnałów w tym samym paśmie, a WDMA dotyczy długości fali w światłowodach. Zwykły multiplekser logiczny tylko przełącza kanały, bez kodowania i bez rozdziału fal.
Typowe pomyłki to: mylenie MUX z DEMUX, wybór "częstotliwościowego" bo kojarzy się z telekomunikacją, oraz brak rozróżnienia między mechanizmem dostępu (czas/kod/częstotliwość/fala) a samą obecnością wielu wejść w układzie.
TDM stosuje się, gdy wiele strumieni danych ma współdzielić jeden tor transmisyjny, np. w systemach cyfrowych, koncentratorach sygnałów, rozwiązaniach dostępowych i urządzeniach testowych. Kluczowe jest przydzielanie szczelin czasowych poszczególnym kanałom.
Najpierw rozpoznaj element jako multiplekser. Następnie powiąż zasadę działania: wybór jednego wejścia w danej chwili → przy zmianie adresu w czasie powstaje podział czasowy. To prowadzi do odpowiedzi "czasowy".
info

Statystycznie 52% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Układ na rysunku to multiplekser 8:1 (wejścia D0–D7 oraz adresy A0–A2 z E)."

Źródła:

  • Texas Instruments, "SN74HC151 8-Channel Multiplexer" (datasheet), opis funkcji i pinów A0–A2, E oraz wyjść Y/W, https://www.ti.com/lit/ds/symlink/sn74hc151.pdf - dostęp 2026-02-18
  • Nexperia, "74HC151; 74HCT151 8-input multiplexer" (datasheet), opis działania selekcji wejść przez linie adresowe i enable, https://assets.nexperia.com/documents/data-sheet/74HC_HCT151.pdf - dostęp 2026-02-18
  • John G. Proakis, Masoud Salehi, "Communication Systems Engineering" (rozdziały dot. multipleksacji TDM/TDMA) – źródło książkowe, wydania akademickie (weryfikacja pojęć TDM/TDMA)

Materiały:

  • Notatki/rozdział o układach kombinacyjnych: multipleksery i demultipleksery
  • Materiały o multipleksacji TDM i podstawach dostępu do medium w telekomunikacji
  • Karty katalogowe układów 74x151 (opis wejść danych, adresowych i Enable)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego