KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2015 (test 2)

PYTANIE NR 6.
Jaki rodzaj źródła światła pokazano na zdjęciu?
Ilustracja przedstawia żarówkę halogenową, co jest zgodne z poprawną odpowiedzią na pytanie egzaminacyjne.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Na zdjęciu widać klasyczną bańkę z trzonkiem E27, ale z mniejszą wewnętrzną kapsułą, w której znajduje się żarnik. Taka konstrukcja jest typowa dla żarówek halogenowych (kapsuła kwarcowa z gazem halogenowym). Lampy sodowe i luminescencyjne są wyładowcze i wyglądają inaczej.

Pełne wyjaśnienie:

Źródła światła można rozróżniać m.in. po zasadzie działania i po budowie. Na fotografii widać żarówkę o kształcie "tradycyjnej bańki" z gwintowanym trzonkiem (typ E27) i przezroczystą bańką zewnętrzną. Kluczowa cecha rozpoznawcza to mniejsza, cylindryczna kapsuła umieszczona wewnątrz dużej bańki; w tej kapsule widoczny jest żarnik.

Taka konstrukcja jest charakterystyczna dla żarówki halogenowej w wersji "halogen w bańce": właściwy element halogenowy (kapsuła/jarznik) pracuje w środowisku gazu halogenowego, co umożliwia tzw. cykl halogenowy. W praktyce pozwala to na wyższą temperaturę pracy żarnika i dłuższą trwałość w porównaniu z klasyczną żarówką wolframową.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Sodowe – lampy sodowe są źródłami wyładowczymi (nie żarowymi). Zwykle mają inną konstrukcję (palnik wyładowczy, często większe gabaryty i inny typ oprawy), a nie klasyczną "żarówkę z kapsułą" przeznaczoną do typowej oprawki E27.
  • Wolframowe – klasyczna żarówka wolframowa ma żarnik umieszczony bezpośrednio w dużej bańce, bez wyraźnej, osobnej małej kapsuły halogenowej. Brak takiej kapsuły jest podstawową różnicą konstrukcyjną.
  • Luminescencyjne – określenie odnosi się do świetlówek/lamp wykorzystujących wyładowanie i luminofor. Rozpoznaje się je po rurkach (świetlówka liniowa) albo zagiętych rurkach w kompaktowych świetlówkach, a nie po pojedynczej kapsule z żarnikiem.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz dużą bańkę i w środku małą kapsułę, to bardzo często jest to halogen. Gdy żarnik jest "od razu w dużej bańce" – typowa żarówka wolframowa. Gdy widoczne są rurki wyładowcze – to zwykle źródło luminescencyjne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Żarówka halogenowa to odmiana żarówki z żarnikiem wolframowym, w której w małej kapsule znajduje się gaz halogenowy. Dzięki temu zachodzi tzw. cykl halogenowy, co zwykle daje jaśniejsze światło i dłuższą trwałość niż w klasycznej żarówce wolframowej.
Najczęściej widać wewnętrzną małą kapsułę (cylindryczny "palnik") umieszczoną w środku dużej szklanej bańki. W kapsule znajduje się żarnik. To cecha charakterystyczna halogenu typu "w bańce", odróżniająca go od klasycznej żarówki.
Bo halogen też ma żarnik wolframowy, więc intuicyjnie można uznać, że to "wolframowa". W zadaniach rozstrzygają jednak cechy konstrukcyjne: halogen zwykle ma osobną kapsułę wewnętrzną, a klasyczna żarówka ma żarnik bezpośrednio w dużej bańce.
To część, w której pracuje żarnik w odpowiednich warunkach (wysoka temperatura, gaz halogenowy). Kapsuła bywa wykonana z materiału odpornego na temperaturę i pomaga utrzymać warunki dla cyklu halogenowego. W praktyce jest to kluczowy element odróżniający halogen od zwykłej żarówki.
Nie. Halogen to źródło żarowe (świeci rozgrzany żarnik). Lampy sodowe oraz luminescencyjne to źródła wyładowcze, gdzie światło powstaje w wyniku wyładowania elektrycznego (często z luminoforem). Mają inną budowę i zwykle inaczej wyglądają.
Spotyka się je jako zamienniki tradycyjnych żarówek, także z trzonkiem E27, oraz w reflektorach i oprawach punktowych. Dają zwykle dość "ciepłe" białe światło i dobrze współpracują ze ściemniaczami (w zależności od konkretnego rozwiązania i oprawy).
Gdy zdający nie analizuje kształtu elementu świecącego i wybiera "luminescencyjne" na podstawie skojarzenia z energooszczędnością. Świetlówka kompaktowa ma zwykle widoczne rurki wyładowcze, a halogen ma kapsułę z żarnikiem, więc na zdjęciu różnica jest zauważalna.
Lampy sodowe są lampami wyładowczymi i zwykle mają inną konstrukcję palnika oraz inne gabaryty/oprawy niż klasyczna "żarówka" do oprawki E27. Widoczna mała kapsuła z żarnikiem wewnątrz dużej bańki jest typowa dla halogenu, a nie dla lamp sodowych.
Trzonek E27 mówi głównie o sposobie montażu w oprawie, a nie o technologii świecenia. Zarówno żarówki wolframowe, halogenowe, jak i niektóre LED mogą mieć E27. Dlatego kluczowe jest sprawdzenie budowy części świecącej (np. kapsuła halogenowa).
Warto przećwiczyć rozpoznawanie po konstrukcji: żarnik w dużej bańce (żarówka), kapsuła w bańce (halogen), rurki wyładowcze (luminescencyjne), palnik/bańka typowa dla wyładowczych (np. sodowe). Pomaga też oglądanie kart katalogowych i zdjęć opraw.
info

Statystycznie 61% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Na zdjęciu widać klasyczną bańkę z trzonkiem E27, ale z mniejszą wewnętrzną kapsułą, w której znajduje się żarnik."

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Żarówka halogenowa" – opis budowy (kapsuła) i zasady działania, https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%BBar%C3%B3wka_halogenowa (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (pl): "Żarówka" – informacje o żarniku wolframowym i budowie klasycznej żarówki, https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%BBar%C3%B3wka (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (pl): "Lampa sodowa" – klasyfikacja jako lampa wyładowcza, https://pl.wikipedia.org/wiki/Lampa_sodowa (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z elektrotechniki/oświetlenia omawiające źródła światła
  • Karty katalogowe producentów źródeł halogenowych (opis budowy i parametrów)
  • Materiał zdjęciowy/atlas typów lamp (żarowe, halogenowe, wyładowcze)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego