KWALIFIKACJA GIW3 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 5.
Jaki sposób udostępnienia kopaliny użytecznej pokazano na rysunku?
Ilustracja przedstawia schematyczny przekrój geologiczny, który jest używany w kontekście egzaminu zawodowego dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Udostępnienie bezpośrednie polega na dotarciu do kopaliny z powierzchni terenu poprzez roboty odkrywkowe, bez wykonywania wyrobisk podziemnych. Na rysunkach zwykle oznacza to odsłonięcie złoża w wyrobisku odkrywkowym. "Sztolnie" dotyczą udostępnienia podziemnego, a "wkopy" i "głębokie rowy" są innymi, bardziej szczegółowymi formami robót.

Pełne wyjaśnienie:

W górnictwie odkrywkowym udostępnienie to doprowadzenie do takiego stanu, w którym możliwe jest rozpoczęcie urabiania i wybierania kopaliny. Jednym z podstawowych rozróżnień jest udostępnienie bezpośrednie, czyli takie, w którym do złoża dociera się z powierzchni terenu dzięki robotom odkrywkowym (np. przez zdjęcie nadkładu i wykonanie wyrobiska odkrywkowego). Na schematach/rysunkach udostępnienie bezpośrednie jest zwykle kojarzone z sytuacją, gdy nie widać typowych wyrobisk podziemnych, a dostęp do kopaliny realizowany jest "od góry" w obrębie wyrobiska.

Odpowiedź "Bezpośredni." jest poprawna, ponieważ opisuje właśnie dostęp do kopaliny realizowany drogą odkrywkową, bez drążenia podziemnych wyrobisk doprowadzających. W praktyce oznacza to, że kopalina staje się osiągalna po wykonaniu robót przygotowawczych w wyrobisku odkrywkowym.

Pozostałe odpowiedzi odnoszą się do innych rozwiązań lub do zbyt specyficznych form robót:

  • "Sztolniami." – sztolnia to wyrobisko podziemne (zwykle poziome lub o niewielkim nachyleniu), typowe dla górnictwa podziemnego i udostępniania prowadzonego z boku zbocza. W kontekście udostępnienia kopaliny metodą odkrywkową nie jest to rozwiązanie podstawowe.
  • "Wkopami." – wkop jest formą robót ziemnych/wyrobiska, ale w pytaniu chodzi o ogólny sposób udostępnienia. Wkop może być elementem robót prowadzących do udostępnienia, jednak nie zawsze jest synonimem udostępnienia bezpośredniego; to pojęcie bardziej szczegółowe i sytuacyjne.
  • "Głębokimi rowami." – "rów" opisuje kształt wykopu/kanalizacji terenu, ale jako odpowiedź jest nieprecyzyjny technologicznie w odniesieniu do klasyfikacji sposobów udostępnienia złoża. Głębokość rowu nie stanowi standardowego kryterium nazwania sposobu udostępnienia.

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach "co pokazano na rysunku?" najpierw rozpoznaj, czy widoczne są wyrobiska podziemne (np. sztolnie) czy typowe elementy robót odkrywkowych (odsłonięcie złoża od powierzchni). Dopiero potem dopasuj nazwę sposobu udostępnienia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Udostępnienie to wykonanie takich robót, aby możliwe było rozpoczęcie wydobycia kopaliny. W odkrywce oznacza to zwykle przygotowanie wyrobiska (np. zdjęcie nadkładu, wykonanie skarp i dróg), tak aby kopalina była osiągalna dla maszyn urabiających i transportu.
Najczęściej widać dostęp do złoża od powierzchni: wyrobisko odkrywkowe, odsłoniętą warstwę kopaliny i brak wyrobisk podziemnych. Jeżeli schemat pokazuje "otwarte" dojście od góry (a nie tunel), to zwykle jest to udostępnienie bezpośrednie.
Sztolnia jest wyrobiskiem podziemnym, wykonywanym w górotworze, aby doprowadzić do złoża z boku (np. ze zbocza). W górnictwie odkrywkowym podstawą jest dostęp z powierzchni, więc sztolnie pojawiają się rzadziej i nie opisują klasycznego udostępnienia odkrywkowego.
Wkop to rodzaj wykopu/wyrobiska wykonywanego z powierzchni, często jako etap robót przygotowawczych. Może prowadzić do osiągnięcia kopaliny, ale nie zawsze stanowi osobną kategorię "sposobu udostępnienia" – bywa elementem udostępnienia bezpośredniego zależnym od geometrii terenu.
Typowe błędy to: mylenie pojęć z górnictwa podziemnego (np. wybór sztolni), skupianie się na jednym detalu rysunku zamiast na funkcji rozwiązania oraz utożsamianie każdego wykopu z "wkopem" lub "rowem" bez sprawdzenia, czy chodzi o ogólny sposób udostępnienia.
Wskazują na to m.in. wyrobisko otwarte, skarpy, zdejmowanie nadkładu, poziomy robocze oraz drogi technologiczne dla maszyn i transportu. Zwykle nie widać tuneli ani przekrojów wyrobisk podziemnych, które sugerowałyby sztolnię.
Najczęściej nie jest to standardowa kategoria sposobu udostępnienia. "Rów" opisuje kształt wykopu, a nie pełną metodę przygotowania złoża do eksploatacji. W zadaniach egzaminacyjnych częściej spotyka się pojęcia ogólne (np. bezpośrednie) lub typowe wyrobiska (np. sztolnia).
Ćwicz na rysunkach: rozpoznawaj, czy dostęp jest z powierzchni czy przez wyrobisko podziemne. Zrób własną tabelę pojęć (bezpośredni, wkop, rów, sztolnia) z krótką definicją i cechami na schemacie. To ułatwia szybkie decyzje na egzaminie.
Udostępnienie bezpośrednie oznacza dojście do kopaliny z góry, przez roboty odkrywkowe. Udostępnienie sztolnią polega na dotarciu do złoża wyrobiskiem podziemnym prowadzonym zwykle z boku (np. ze zbocza). Różnią się technologią, zakresem robót i typowym zastosowaniem.
Wybiera się je, gdy warunki geologiczne i terenowe pozwalają na wykonanie wyrobiska odkrywkowego oraz usunięcie nadkładu w sposób ekonomiczny i bezpieczny. Jest to rozwiązanie typowe dla kopalń odkrywkowych, gdzie dostęp do złoża realizuje się z powierzchni terenu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 53% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Udostępnienie bezpośrednie polega na dotarciu do kopaliny z powierzchni terenu poprzez roboty odkrywkowe, bez wykonywania wyrobisk podziemnych."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw górnictwa odkrywkowego (działy: przygotowanie i udostępnienie złoża)
  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ dotyczące terminologii robót udostępniających
  • Zestawy rysunków i schematów wyrobisk z opisami (ćwiczenia z rozpoznawania rozwiązań)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego