KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2008

PYTANIE NR 33.
Jaki sposób wykonania, opakowania i przechowywania należy zastosować w aptece otwartej realizują zamieszczoną receptę?
Ilustracja przedstawia receptę farmaceutyczną, która jest związana z kwalifikacją zawodową technika farmaceutycznego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Globulki dopochwowe z nystatyną (antybiotykiem przeciwgrzybiczym) sporządza się w warunkach aseptycznych, aby ograniczyć ryzyko zanieczyszczenia mikrobiologicznego. Do uzyskania jednorodnego rozproszenia substancji w podłożu (masło kakaowe) stosuje się mieszanie w Unguatorze i wylewanie do form z tworzywa. Ze względu na niską temperaturę topnienia podłoża preparat przechowuje się w chłodzie.

Pełne wyjaśnienie:

Recepta zawiera zapis M.f. glob. vag. Dtd No 12, co oznacza wykonanie globulek dopochwowych w liczbie 12. Podłożem jest masło kakaowe (Cacao olei q.s.), które jest stałe w temperaturze pokojowej, ale ulega roztopieniu w okolicach 30–35°C. Z tego powodu gotowe globulki są wrażliwe na ogrzanie i mogą się odkształcać.

W składzie znajduje się nystatyna, zaliczana do antybiotyków przeciwgrzybiczych. W praktyce receptury aptecznej preparaty zawierające antybiotyki wykonuje się w warunkach aseptycznych. Chodzi o ograniczenie ryzyka wprowadzenia drobnoustrojów podczas sporządzania, kontaktu z narzędziami, podłożem i formami. Aseptyka obejmuje m.in. odpowiednie przygotowanie stanowiska, jałowość/wyjałowienie elementów mających kontakt z lekiem oraz taki sposób pracy, który minimalizuje ekspozycję na skażenie.

Metoda sporządzania globulek z masłem kakaowym powinna zapewnić jednorodność – czyli równomierne rozproszenie substancji w całej masie. Użycie Unguatora (miksera recepturowego) ułatwia uzyskanie jednorodnej mieszaniny i prowadzenie procesu w sposób uporządkowany. Następnie masę wylewa się do form (często z tworzywa sztucznego), aby uzyskać dawki o powtarzalnej masie i kształcie.

Dlaczego pozostałe propozycje są nieprawidłowe? Opcje zakładające przechowywanie w temperaturze pokojowej nie uwzględniają właściwości masła kakaowego i ryzyka deformacji (szczególnie w cieplejszych warunkach). Rozwiązania oparte na ręcznym formowaniu są w praktyce mniej pożądane: trudniej utrzymać powtarzalność i reżim aseptyczny, a także łatwiej o zanieczyszczenie produktu. Dodatkowo pakowanie do tekturowego pudełka bez wskazania użycia właściwych form nie odnosi się bezpośrednio do standardowego sposobu zabezpieczenia pojedynczych dawek globulek.

Wskazówka egzaminacyjna: przy postaciach na maśle kakaowym zawsze sprawdzaj temperaturę przechowywania, a przy antybiotykach – pamiętaj o konieczności pracy aseptycznej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza polecenie wykonania globulek dopochwowych: M.f. (zmieszaj, niech powstanie), glob. vag. (globulki dopochwowe), Dtd No 12 (wydać takich dawek liczba 12). W praktyce wskazuje to postać leku i liczbę jednostek do przygotowania.
Nystatyna jest antybiotykiem przeciwgrzybiczym, a w recepturze aptecznej przy preparatach z antybiotykami stosuje się reżim aseptyczny, by ograniczyć skażenie mikrobiologiczne podczas pracy. Aseptyka dotyczy stanowiska, narzędzi, form i sposobu postępowania z podłożem oraz masą leku.
Masło kakaowe to typowe podłoże globulek: w temperaturze pokojowej jest stałe, a w temperaturze zbliżonej do temperatury ciała ulega roztopieniu, co ułatwia uwalnianie substancji czynnej. Jednocześnie wymaga ochrony przed ciepłem, bo zbyt wysoka temperatura może spowodować deformację postaci leku.
Gdy podłoże ma niską temperaturę topnienia (np. masło kakaowe), a także gdy praktyka receptury wymaga zabezpieczenia jakości i kształtu jednostek. Chłodne miejsce (często warunki lodówkowe) zmniejsza ryzyko rozmiękczania i odkształceń podczas przechowywania i transportu z apteki.
Unguator to mikser recepturowy umożliwiający intensywne, kontrolowane mieszanie składników w zamkniętym pojemniku, co ułatwia uzyskanie jednorodnej masy. W praktyce pomaga ograniczyć straty materiału i sprzyja zachowaniu porządku pracy, a przy właściwej organizacji stanowiska ułatwia utrzymanie wymaganego reżimu aseptycznego.
Najczęściej wybiera się "temperaturę pokojową" z przyzwyczajenia, bez uwzględnienia, że masło kakaowe łatwo mięknie i może się deformować w cieple (np. latem lub w pobliżu źródeł ciepła). Na egzaminie warto łączyć podłoże tłuszczowe z ryzykiem topnienia i potrzebą chłodzenia.
W praktyce jednostkowe dawki umieszcza się w formach (często z tworzywa sztucznego) zapewniających nadanie kształtu i ochronę przed uszkodzeniem. Dodatkowe opakowanie zbiorcze może służyć do przekazania pacjentowi, ale kluczowe jest zabezpieczenie każdej dawki w formie i ochrona przed temperaturą.
Ręczne formowanie utrudnia zachowanie powtarzalności masy i kształtu oraz zwiększa ryzyko zanieczyszczenia, bo masa ma więcej kontaktu z otoczeniem i narzędziami. Przy preparatach z antybiotykami wymagany jest reżim aseptyczny, a metody oparte na wylewaniu do form i pracy w uporządkowanym procesie są zwykle bezpieczniejsze.
Wskazówką jest skrót glob. vag. w części technologicznej recepty (np. "M.f. glob. vag."). Dodatkowo sygnatura dla pacjenta często zawiera opis typu "globulki/gałki dopochwowe". Na egzaminie warto ćwiczyć rozwijanie skrótów łacińskich do polskich nazw postaci leku.
W praktyce nauczania receptury przyjmuje się zasadę, że preparaty zawierające antybiotyki wykonuje się aseptycznie, aby ograniczyć ryzyko skażenia. Dlatego przy nystatynie należy planować organizację pracy tak, by spełnić wymagania aseptyki (stanowisko, narzędzia, sposób postępowania z podłożem i masą leku).
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 33% zdających egzamin. bardzo trudne

Według specjalistów z branży: "Globulki dopochwowe z nystatyną (antybiotykiem przeciwgrzybiczym) sporządza się w warunkach aseptycznych, aby ograniczyć ryzyko zanieczyszczenia mikrobiologicznego."

Źródła:

  • R. Jachowicz, "Receptura apteczna", PZWL, 2015 (informacje o globulkach, podłożach tłuszczowych i zasadach aseptyki dla preparatów z antybiotykami)
  • Farmakopea Polska – część ogólna dotycząca postaci leku i zasad sporządzania (hasła/rozdziały ogólne odnoszące się do jakości i przygotowania postaci leku w recepturze)

Materiały:

  • R. Jachowicz, "Receptura apteczna", PZWL, 2015 (rozdziały o globulkach i aseptyce)
  • Farmakopea Polska – działy ogólne dotyczące sporządzania i jakości postaci leku (część ogólna)
  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ z receptury aptecznej: postacie leku dopochwowe, zasady aseptyki

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego