Wybrzeże riasowe jest typem wybrzeża zalewowego: tworzy się wtedy, gdy poziom morza podnosi się (transgresja morska) lub ląd ulega obniżeniu, a w efekcie zatapiane są doliny rzeczne. Na obrazie satelitarnym (lub mapie) rozpoznaje się je przede wszystkim po silnie rozczłonkowanej linii brzegowej oraz licznych zatokach, które często mają rozgałęziony układ przypominający sieć dolin i dopływów.
Pozostałe typy wybrzeży różnią się genezą i typowymi cechami morfologicznymi:
- Wybrzeże fiordowe powstaje przez zalanie dolin lodowcowych. Zatoki (fiordy) są zwykle długie, wąskie i głębokie, a ich przekrój jest związany z działalnością lodowca (charakter dolin U-kształtnych). Sam fakt występowania zatok nie wystarcza – kluczowa jest polodowcowa geneza i specyficzna geometria form.
- Wybrzeże lagunowe jest w dużej mierze akumulacyjne: typowe są piaszczyste bariery (mierzeje) oddzielające płytką wodę (lagunę) od otwartego morza. Na zdjęciach często widać długie, wąskie formy piaszczyste równoległe do brzegu i spokojniejszy akwen za barierą.
- Wybrzeże dalmatyńskie wiąże się z zalaniem pasm górskich lub struktur ułożonych równolegle do brzegu. Charakterystyczne są liczne wydłużone wyspy i półwyspy układające się równolegle do linii brzegowej, a między nimi długie, równoległe cieśniny.
W praktyce egzaminacyjnej warto zastosować prosty schemat: najpierw oceń, czy dominuje rozczłonkowanie i rozgałęzienia zatok (riasowe), czy bariery i laguna (lagunowe), czy równoległość wysp/półwyspów (dalmatyńskie), czy wreszcie cechy polodowcowe (fiordowe). Taki porządek ogranicza ryzyko pomyłki wynikającej z podobieństwa samych zatok.
