KWALIFIKACJA CHM2 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 2.
Jaki zawór przedstawiono na fotografii?
Ilustracja przedstawia zawór grzybkowy, który jest elementem instalacji przemysłowej, często stosowanym w technologii
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zawór grzybkowy rozpoznaje się po liniowym ruchu trzpienia i elemencie zamykającym w formie "grzybka", który dociska się do gniazda w korpusie.
Pozostałe typy pełnią inne funkcje: redukcyjny obniża/utrzymuje ciśnienie, zwrotny działa jednokierunkowo, a natężeniowy służy do nastaw przepływu.

Pełne wyjaśnienie:

Zawór grzybkowy (często kojarzony z zaworem typu "globe") ma charakterystyczną budowę: element zamykający w postaci grzybka porusza się zwykle liniowo wraz z trzpieniem i doszczelnia przepływ przez dociśnięcie do gniazda. Taka konstrukcja sprzyja zarówno odcinaniu, jak i dławieniu/regulacji (w zależności od wykonania), dlatego w praktyce przemysłowej jest spotykana na rurociągach mediów procesowych.

Odpowiedź "Redukcyjny" jest niepoprawna, bo zawór redukcyjny to w praktyce regulator ciśnienia – jego rozpoznanie wymagałoby cech typowych dla układu regulacji (np. członu nastawczego, sprężyny/elementu sterującego lub rozwiązań charakterystycznych dla regulatorów). Sama obecność korpusu i trzpienia nie przesądza o funkcji redukcji ciśnienia.

Odpowiedź "Natężeniowy" jest niepoprawna, ponieważ zawory kojarzone z nastawą natężenia (przepływu) identyfikuje się przede wszystkim przez funkcję i rozwiązanie regulacyjne; bez wyraźnych cech typowych dla zaworu regulacyjnego/iglicowego lub elementów nastawczych nie jest to właściwe rozpoznanie.

Odpowiedź "Zwrotny" jest niepoprawna, bo zawór zwrotny ma za zadanie przepuszczać medium w jednym kierunku i samoczynnie zamykać przy próbie przepływu wstecznego. Jego konstrukcja zwykle nie opiera się na ręcznym, śrubowym docisku grzybka do gniazda przez trzpień (jak w grzybkowym), tylko na elemencie klapowym/tłoczkowym pracującym od różnicy ciśnień.

Wskazówka egzaminacyjna: przy identyfikacji armatury zawsze szukaj (1) sposobu ruchu elementu zamykającego (liniowy/obrotowy/samoczynny), (2) obecności trzpienia z pokrętłem oraz (3) funkcji: odcinanie, regulacja, zabezpieczenie przed cofnięciem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Zawór grzybkowy to armatura, w której element zamykający ("grzybek") porusza się zazwyczaj liniowo i dociska do gniazda, odcinając lub dławiąc przepływ.

Stosuje się go do zamykania oraz regulacji przepływu w instalacjach procesowych.

Szukaj trzpienia i pokrętła (lub napędu) oraz konstrukcji, w której zamykanie odbywa się przez docisk elementu do gniazda.

Typowe jest "proste" prowadzenie trzpienia i masywniejsza komora w korpusie, gdzie znajduje się grzybek.

Zawór zwrotny działa samoczynnie i ma blokować cofanie medium; zwykle nie ma pokrętła do ręcznego zamykania.

Grzybkowy jest zaworem sterowanym (ręcznie lub napędem) i służy do odcinania/regulacji, a nie tylko do zabezpieczenia kierunkowości.

Zawór redukcyjny (regulator) utrzymuje niższe, zadane ciśnienie po stronie wyjściowej mimo zmian po stronie zasilania lub obciążenia.

Rozpoznaje się go częściej po elementach nastawczych/sterujących, a nie tylko po kształcie korpusu typowego zaworu odcinającego.

Najczęstsze pomyłki wynikają z oceniania po jednej cesze (np. sam kształt korpusu) i ignorowania funkcji oraz mechanizmu działania.

Warto sprawdzić, czy widać trzpień, element nastawczy, kierunek przepływu i czy zawór wygląda na samoczynny (zwrotny) czy sterowany (odcinający).

W wielu wykonaniach tak, bo konstrukcja grzybek–gniazdo pozwala na dławienie, czyli zmianę przekroju przepływu.

W praktyce trzeba jednak brać pod uwagę warunki pracy (erozję, kawitację, temperaturę, ciśnienie) i dobrać odpowiedni typ zaworu regulacyjnego do medium.

Odcinający służy głównie do pracy "otwórz/zamknij", a regulacyjny do stabilnej pracy w położeniach pośrednich.

Regulacyjne często współpracują z siłownikiem i automatyką. Sam wygląd może być podobny, dlatego liczy się opis na tabliczce, DTR i miejsce w układzie.

Zawory zwrotne stosuje się tam, gdzie cofnięcie medium jest niebezpieczne lub niepożądane, np. za pompą, na obejściach, w układach zabezpieczeń.

Ich zadaniem jest automatyczne zamknięcie przy przepływie wstecznym, bez udziału operatora.

Najczęściej wymagane są: korpus, pokrywa, gniazdo, grzybek (element zamykający), trzpień, uszczelnienie dławnicy oraz pokrętło lub siłownik.

Umiejętność nazwania elementów pomaga w rozpoznaniu typu zaworu i w opisaniu typowych czynności eksploatacyjnych.

Najlepiej korzystać z przekrojów i zdjęć: porównuj mechanizm zamykania (liniowy/obrotowy/samoczynny) oraz funkcję (odcinanie, regulacja, zwrot).

Dobre efekty daje praca z DTR i katalogami producentów, bo pokazują zarówno widok zewnętrzny, jak i budowę wewnętrzną.

info

Około 55% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Materiały:

  • Katalogi producentów armatury przemysłowej (sekcje: zawory grzybkowe, zawory zwrotne, regulatory ciśnienia)
  • Podstawy armatury i rurociągów w materiałach do eksploatacji instalacji procesowych
  • Instrukcje DTR armatury używanej w zakładzie (opisy budowy i przekroje)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego