KWALIFIKACJA GIW2 - TEST WIEDZY NR 3

PYTANIE NR 39.
Jakie działania można podjąć, aby zminimalizować zagrożenie pyłem w podziemnych wyrobiskach górniczych?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odpowiedź "Wszystkie powyższe" jest uzasadniona, bo ograniczanie zagrożenia pyłowego zwykle wymaga kilku działań równolegle: odpowiedniego przewietrzania (rozcieńczanie i usuwanie pyłu), nawilżania/zraszania (wiązanie cząstek) oraz rozwiązań ograniczających rozprzestrzenianie się pyłu w rejonie robót.

Pełne wyjaśnienie:

W wyrobiskach podziemnych pył powstaje m.in. podczas urabiania, wiercenia, przesypów, kruszenia i transportu urobku. Ograniczanie zagrożenia pyłowego w praktyce jest skuteczne wtedy, gdy łączy się kilka metod, bo każda działa na inny etap "cyklu życia" pyłu: powstawanie, unoszenie i przemieszczanie się wraz z prądem powietrza.

"Wszystkie powyższe" jest poprawne, ponieważ:

  • Zwiększenie prędkości wentylacji (w sensie poprawy przewietrzania i wymiany powietrza) może obniżać stężenia pyłu przez jego rozcieńczanie i sprawniejsze odprowadzanie z rejonu pracy. W praktyce kluczowe jest takie prowadzenie strumienia powietrza, by pył nie trafiał do strefy oddychania pracowników i był transportowany do wyrobisk odprowadzających.
  • Nawilżanie powietrza / zraszanie sprzyja wiązaniu drobnych cząstek, zmniejsza ich unoszenie i ogranicza wtórne pylenie. To typowa metoda "u źródła", stosowana np. przy urabianiu lub w punktach przesypowych.
  • Osłony przeciwpowietrzne (rozwiązania ograniczające niekorzystne zawirowania i kierujące przepływem) mogą redukować porywanie pyłu do głównego strumienia wentylacyjnego oraz jego migrację wzdłuż wyrobiska. Dzięki temu mniej pyłu trafia do rejonów przebywania załogi.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie są "jedyną właściwą"? Każda z metod osobno może być niewystarczająca: samo przewietrzanie bez ograniczenia emisji może nie usuwać pyłu wystarczająco szybko, samo nawilżanie nie rozwiąże problemu transportu pyłu w wyrobisku, a same osłony bez właściwego przepływu powietrza i wiązania pyłu mogą dać ograniczony efekt. Na egzaminie warto myśleć o hierarchii działań: najpierw ograniczenie emisji u źródła, potem ograniczenie unoszenia, a równolegle zapewnienie takiej wentylacji, by zanieczyszczenia były usuwane z rejonu pracy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zagrożenie pyłowe to ryzyko wynikające z obecności zawieszonego pyłu (wdychanego przez pracowników) oraz jego rozprzestrzeniania w wyrobiskach. Skutkiem może być narażenie zdrowotne (np. pyły respirabilne) i pogorszenie warunków pracy. Ocenia się je m.in. przez pomiary stężeń i analizę źródeł emisji.
Najwięcej pyłu powstaje przy urabianiu, wierceniu, strzelaniu, kruszeniu, przesypach oraz podczas transportu urobku (taśmociągi, przesypy, punkty załadunku). Dodatkowo pył może być wtórnie wzbudzany przez ruch powietrza i przejazdy maszyn, jeśli wyrobiska nie są właściwie utrzymane.
Wentylacja rozcieńcza i odprowadza zanieczyszczenia, ale nie usuwa przyczyny emisji. Gdy pył intensywnie powstaje w przodku lub na przesypie, sam przepływ powietrza może nie zredukować stężeń w strefie oddychania na tyle, by były bezpieczne. Dlatego łączy się ją z metodami "u źródła", np. zraszaniem.
Nawilżanie wiąże cząstki pyłu w większe aglomeraty i ogranicza ich unoszenie się w powietrzu. Dzięki temu mniej pyłu trafia do dróg oddechowych, a część szybciej opada na podłoże. Kluczowe jest dobranie miejsca i intensywności zraszania, aby działało tam, gdzie pył powstaje i jest wzbudzany.
Nie zawsze. Z jednej strony lepsza wymiana powietrza może rozcieńczać i usuwać pył, ale z drugiej strony zbyt duża prędkość może wzbudzać pył osiadły na spągu lub ociosach. W praktyce chodzi o właściwe przewietrzanie i prowadzenie prądu powietrza, a nie "im szybciej, tym lepiej" w każdej sytuacji.
Częsty błąd to wybór jednej metody (np. tylko wentylacji) i pomijanie tego, że w praktyce stosuje się zestaw środków jednocześnie. Inny błąd to mylenie działań ograniczających emisję (zraszanie) z działaniami transportującymi zanieczyszczenia (wentylacja). W testach trzeba ocenić, czy wszystkie podane działania mogą pomagać.
Poza techniką ważne są: utrzymanie porządku (ograniczenie pyłu osiadłego), planowanie prac pylistych w czasie i miejscu, kontrola stanu instalacji zraszających/odpylających oraz szkolenie załogi. Istotne jest także wyznaczanie stref pracy i ograniczanie ekspozycji osób postronnych na rejon intensywnej emisji pyłu.
Stosuje się je wtedy, gdy trzeba ukształtować przepływ powietrza i ograniczyć niekorzystne zawirowania, które mogą przenosić pył w stronę stanowiska pracy lub do sąsiednich wyrobisk. Takie rozwiązania są przydatne szczególnie w rejonach robót, w pobliżu źródeł emisji i tam, gdzie geometria wyrobiska sprzyja "krążeniu" zanieczyszczeń.
Metody ograniczania emisji działają "u źródła" (np. nawilżanie/zraszanie, obudowy/ekrany ograniczające rozprysk). Metody usuwania/ograniczania stężeń w wyrobisku dotyczą transportu i rozcieńczania (wentylacja, kierowanie prądów powietrza). Na egzaminie warto przypisać każdą metodę do etapu: powstawanie → unoszenie → rozprzestrzenianie.
Ucz się "pakietów rozwiązań": wentylacja + wiązanie pyłu (zraszanie/nawilżanie) + ograniczenie rozprzestrzeniania (osłony, właściwe prowadzenie prądów). Ćwicz też rozpoznawanie źródeł pyłu w procesie technologicznym. Na testach sprawdzaj, czy kilka odpowiedzi może być prawdziwych — wtedy często poprawne jest wskazanie, że wszystkie działania pomagają.
info

Około 58% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • NIOSH Mining Program – Dust Control in Mining (tematyka ograniczania zapylenia), https://www.cdc.gov/niosh/mining/topics/dust.html (dostęp: 2026-03-01)
  • CDC/NIOSH – informacje o narażeniu na respirabilną krzemionkę i metodach kontroli w miejscu pracy, https://www.cdc.gov/niosh/topics/silica/ (dostęp: 2026-03-01)
  • ILO Encyclopaedia of Occupational Health and Safety – hasła dotyczące kontroli pyłu w górnictwie (encyklopedia BHP), https://iloencyclopaedia.org/ (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe zakładowe z zakresu wentylacji i zwalczania zapylenia
  • Podręczniki BHP dla górnictwa podziemnego (działy o pyłach i wentylacji)
  • Instrukcje stanowiskowe dotyczące zraszania i utrzymania instalacji odpylających

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego