KWALIFIKACJA EKA2 - TEST WIEDZY NR 3

PYTANIE NR 35.
Jakie działania powinny zostać podjęte w przypadku zagubienia dokumentacji archiwalnej?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najwłaściwszą reakcją na zagubienie dokumentacji jest uruchomienie działań wyjaśniających i kontrolnych.
Audyt pozwala ustalić, gdzie doszło do przerwania obiegu, czy zawiodły procedury ewidencji/udostępniania oraz jakie zabezpieczenia wprowadzić, aby ograniczyć ryzyko podobnych zdarzeń w przyszłości.

Pełne wyjaśnienie:

W przypadku zagubienia dokumentacji archiwalnej kluczowe jest działanie w sposób uporządkowany i możliwy do udokumentowania. Odpowiedź "Powinien zostać przeprowadzony audyt w celu zidentyfikowania przyczyn zagubienia i zapobiegania podobnym incydentom w przyszłości." jest trafna, ponieważ łączy dwa niezbędne elementy: ustalenie przyczyn oraz wdrożenie działań zapobiegawczych. W praktyce audyt/konfrontacja ewidencji ze stanem faktycznym pomaga wykryć, czy problem wynika z błędu ewidencyjnego, niewłaściwego odkładania akt, braku potwierdzeń zwrotu, luk w kontroli udostępniania lub nieprawidłowej organizacji magazynu.

Odpowiedź "Zagubienie dokumentacji powinno zostać zignorowane, ponieważ jest to nieuniknione w każdym archiwum." jest nieprawidłowa, bo normalizuje zdarzenie, które powinno uruchamiać procedury wyjaśniające. Ignorowanie braków utrwala błędy procesu i zwiększa ryzyko utraty kolejnych jednostek, a także uniemożliwia rzetelne prowadzenie ewidencji.

Odpowiedź "Powinno się założyć, że dokumentacja została skradziona i natychmiast powiadomić policję." jest zbyt kategoryczna. Kradzież bywa jedną z możliwych przyczyn, ale w archiwum częste są też przyczyny organizacyjne (omyłkowe włączenie do innej teczki, błędna sygnatura, brak rejestracji wypożyczenia). Najpierw potrzebne jest ustalenie faktów w ramach kontroli wewnętrznej; dopiero potem dobiera się adekwatną ścieżkę dalszych działań.

Odpowiedź "Powinno się natychmiast zniszczyć wszystkie pozostałe dokumenty, aby zapobiec dalszym stratom." jest błędna i sprzeczna z ideą ochrony zasobu. Niszczenie pozostałej dokumentacji nie rozwiązuje problemu zagubienia, a dodatkowo generuje nowe straty i może naruszać obowiązki w zakresie przechowywania.

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach o incydenty (zagubienie, braki, uszkodzenia) szukaj odpowiedzi, które obejmują: weryfikację/ustalenie przyczyn, udokumentowanie ustaleń oraz działania korygujące i zapobiegawcze.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw należy potwierdzić brak: porównać ewidencję z rzeczywistym stanem, sprawdzić rejestry udostępnień/wypożyczeń oraz ostatnie operacje na jednostce. Dopiero po weryfikacji inicjuje się działania wyjaśniające (audyt) i zabezpiecza proces, by nie powielać błędu.
Audyt pozwala ustalić przyczynę (błąd ewidencji, złe odkładanie, luka w kontroli udostępnień, brak nadzoru) oraz wskazać działania zapobiegawcze. Bez audytu nie wiadomo, czy dokument faktycznie zaginął, czy jest tylko błędnie opisany lub odłożony w innym miejscu.
Typowe przyczyny to: błędna sygnatura lub opis w ewidencji, włączenie dokumentów do niewłaściwej teczki, brak odnotowania udostępnienia i zwrotu, przeniesienie akt bez aktualizacji spisu, nieporządek w układzie magazynowym oraz niewystarczający nadzór nad obiegiem.
Nie zawsze. Najpierw warto wykonać weryfikację wewnętrzną: sprawdzić ewidencję, rejestry udostępniania, miejsca odkładania i ostatnich użytkowników. Dopiero gdy ustalenia wskazują na możliwość przestępstwa lub brak nie daje się racjonalnie wyjaśnić, rozważa się odpowiednie zgłoszenia.
W praktyce dokumentuje się: datę stwierdzenia braku, osobę zgłaszającą, zakres przeszukania (magazyn, pracownie, miejsca zwrotu), sprawdzone rejestry udostępnień oraz wnioski z kontroli. Taki zapis ułatwia dalsze działania i pokazuje, że archiwum stosuje kontrolę i nadzór.
Pomagają m.in.: konsekwentne prowadzenie ewidencji, potwierdzanie udostępnienia i zwrotu, stosowanie rewersów, kontrola dostępu do magazynu, okresowe skontra/inwentaryzacje, jednolity układ akt, oznaczenia miejsc odkładczych oraz szkolenie pracowników z zasad obiegu dokumentacji.
Błąd ewidencji często ujawnia się, gdy dokument znajduje się fizycznie, ale ma inną sygnaturę/opis, jest wpięty do innej teczki lub leży w złym miejscu. Realna utrata jest bardziej prawdopodobna, gdy brak powtarza się mimo przeszukań, a rejestry wskazują niezamknięte udostępnienia lub nie da się ustalić ostatniego obiegu.
Kontrolę stanu zasobu wykonuje się okresowo (profilaktycznie) oraz doraźnie, gdy pojawiają się braki, rozbieżności w ewidencji, zmiany organizacyjne lub podejrzenie naruszeń procedur. Celem jest potwierdzenie zgodności ewidencji z rzeczywistym stanem i wykrycie słabych punktów procesu.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi "sensacyjnej" (np. automatycznie kradzież) albo skrajnej (ignorowanie lub niszczenie), zamiast działań kontrolnych i organizacyjnych. Warto szukać odpowiedzi, które prowadzą do ustaleń, dokumentowania czynności i wprowadzenia zabezpieczeń procesu.
Ucz się schematów postępowania: ewidencja → udostępnianie → zwrot → kontrola. Przećwicz pojęcia: rejestr udostępnień, skontrum, audyt, działania korygujące i zapobiegawcze. Na egzaminie wybieraj rozwiązania, które minimalizują ryzyko i są możliwe do udokumentowania.
info

Statystycznie 81% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Źródła:

  • ISO 15489-1:2016, Information and documentation — Records management — Part 1: Concepts and principles
  • ISO 27001:2022, Information security, cybersecurity and privacy protection — Information security management systems — Requirements (podejście do incydentów i działań korygujących)

Materiały:

  • ISO 15489-1:2016 (Records management) – ogólne zasady zarządzania dokumentacją i kontroli
  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ z zakresu: organizacja i prowadzenie archiwum, bezpieczeństwo dokumentacji
  • Wewnętrzne instrukcje kancelaryjne i procedury udostępniania dokumentacji w jednostkach organizacyjnych (jako przykłady praktyczne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego