KWALIFIKACJA EKA5 - CZERWIEC 2024

PYTANIE NR 21.
Jakie składki na ubezpieczenie społeczne obowiązkowo finansuje pracownik, który zawarł umowę zlecenia z własnym pracodawcą?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przy umowie zlecenia zawartej z własnym pracodawcą przychód traktuje się jak ze stosunku pracy do celów ZUS.
Pracownik obowiązkowo finansuje składki społeczne potrącane z jego wynagrodzenia: emerytalną, rentową i chorobową. Składkę wypadkową finansuje wyłącznie pracodawca, a zdrowotna nie jest składką społeczną.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu chodzi o składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika (czyli potrącane z jego wynagrodzenia) w sytuacji, gdy pracownik ma dodatkowo umowę zlecenia zawartą z własnym pracodawcą. W takim przypadku, zgodnie z zasadami systemu ubezpieczeń, nie traktuje się tego jako odrębnego "zbiegu tytułów" w typowym rozumieniu – przychody z obu umów są rozliczane jak przy zatrudnieniu pracowniczym i tworzą jedną podstawę do rozliczeń składek społecznych.

Poprawny zestaw składek finansowanych obowiązkowo przez pracownika to: emerytalna, rentowa i chorobowa. To właśnie te składki społeczne występują po stronie ubezpieczonego (pracownika) jako potrącenie z wynagrodzenia. W praktyce kadrowo-płacowej oznacza to, że w pasku płac pracownika widzimy potrącenia dotyczące tych trzech składek (oraz osobno składkę zdrowotną, ale ona nie jest społeczna).

  • Dlaczego "emerytalne, rentowe, chorobowe" jest poprawne? Bo są to składki społeczne, dla których standardowo część finansuje pracownik, a część (lub całość w przypadku chorobowej) wynika z podziału źródeł finansowania. W przypadku zlecenia u własnego pracodawcy zasady finansowania pozostają takie jak dla pracownika.
  • Dlaczego odpowiedzi ze "zdrowotnym" są błędne? Składka zdrowotna jest odrębną kategorią (ubezpieczenie zdrowotne), więc mimo że także jest potrącana z wynagrodzenia, nie zalicza się jej do składek na ubezpieczenia społeczne.
  • Dlaczego odpowiedzi z "wypadkowym" są błędne? Składkę wypadkową finansuje w całości pracodawca. Pracownik nie pokrywa jej z własnego wynagrodzenia, więc nie może być elementem poprawnego zestawu.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw odfiltruj składkę zdrowotną jako "nie-społeczną", a potem zapamiętaj, że wypadkowa jest "po stronie pracodawcy". Zostają trzy klasyczne składki społeczne po stronie pracownika: emerytalna, rentowa, chorobowa.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To sytuacja, gdy osoba zatrudniona na umowę o pracę podpisuje dodatkowo zlecenie z tym samym pracodawcą. Dla celów ubezpieczeń społecznych taki przychód jest co do zasady rozliczany jak pracowniczy, a nie jak typowe odrębne zlecenie u innego podmiotu.
Standardowo po stronie pracownika finansowane są składki społeczne: emerytalna, rentowa i chorobowa. Są one potrącane z wynagrodzenia brutto przy naliczaniu listy płac. Składka wypadkowa nie jest potrącana pracownikowi, bo finansuje ją pracodawca.
Bo dotyczy ubezpieczenia zdrowotnego, a nie ubezpieczeń społecznych (takich jak emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe). W praktyce jest także potrącana z wynagrodzenia, ale w klasyfikacji ZUS i w pytaniach egzaminacyjnych nie wchodzi do grupy "składek społecznych".
Co do zasady nie. Składka wypadkowa jest finansowana przez płatnika składek (zwykle pracodawcę), a nie przez pracownika. Na egzaminie to częsta pułapka: jeśli w odpowiedzi pojawia się "wypadkowe" jako składka pracownika, to zwykle sygnał, że odpowiedź jest błędna.
Gdy zlecenie jest zawarte z innym podmiotem niż pracodawca, mogą wystąpić typowe zasady zbiegu tytułów do ubezpieczeń i odmienny sposób zgłaszania/rozliczeń. Natomiast przy zleceniu z własnym pracodawcą zasady są zbliżone do pracowniczych, co wpływa na podstawę składek.
Najczęściej: (1) dopisywanie składki zdrowotnej do "społecznych", (2) uznawanie, że pracownik finansuje wypadkową, (3) traktowanie zlecenia u własnego pracodawcy jako całkiem odrębnego tytułu i wybieranie odpowiedzi pasującej do "zwykłego zlecenia".
W pytaniu zwykle pada sformułowanie "ubezpieczenie społeczne". Wtedy prawidłowe odpowiedzi powinny odnosić się do emerytalnego, rentowego, chorobowego i wypadkowego (bez zdrowotnego). Jeśli w wariancie jest "zdrowotne", to nie pasuje do kategorii społecznej.
W praktyce przychody z umowy o pracę i zlecenia zawartego z własnym pracodawcą są traktowane łącznie do celów ZUS. Oznacza to jedną, wspólną podstawę wymiaru składek społecznych, co ma znaczenie przy naliczaniu potrąceń i sporządzaniu rozliczeń.
W kontekście składek społecznych kluczowe jest, że składkę wypadkową finansuje pracodawca. Dodatkowo część składek emerytalnej i rentowej jest po stronie pracodawcy (współfinansowanie). Dlatego w pytaniach o składki "finansowane przez pracownika" nie wybiera się wypadkowej.
Najlepiej uczyć się w dwóch krokach: (1) podział na składki społeczne vs zdrowotną, (2) dla społecznych zapamiętać, które obciążają pracownika (emerytalna, rentowa, chorobowa), a które są po stronie pracodawcy (wypadkowa). Potem ćwiczyć na przykładach z listy płac.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 49% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Składkę wypadkową finansuje wyłącznie pracodawca, a zdrowotna nie jest składką społeczną."

Źródła:

  • Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych z 13 października 1998 r., art. 8 ust. 2a oraz art. 16, Dz.U. 2026 poz. 199
  • Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) – portal zus.pl: "Umowy cywilnoprawne (umowa zlecenia) – zasady podlegania ubezpieczeniom" (informator/poradnik na stronie ZUS) – dostęp 2026-02-27
  • Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) – portal zus.pl: "Składki na ubezpieczenia społeczne – zasady finansowania" (materiał informacyjny ZUS) – dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Tekst ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (art. 8 i art. 16) – aktualne brzmienie
  • Poradniki ZUS dotyczące umów cywilnoprawnych i zasad podlegania ubezpieczeniom
  • Materiały dydaktyczne z kadr i płac (składki ZUS: rodzaje, finansowanie, podstawy wymiaru)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego