W medycznym akceleratorze liniowym (linacu) cząstkami przyspieszanymi są elektrony. Zależnie od wybranego trybu pracy aparatu, te elektrony są wykorzystywane na dwa podstawowe sposoby, co daje dwie klinicznie stosowane wiązki:
- Wiązka elektronowa – elektrony są kierowane na pacjenta (po odpowiednim ukształtowaniu i doborze energii). Stosuje się ją głównie do zmian położonych płycej, gdzie pożądany jest większy spadek dawki z głębokością.
- Wiązka fotonowa – przyspieszone elektrony uderzają w tarczę (target), w wyniku czego powstaje promieniowanie hamowania, czyli fotonowe promieniowanie X. Taka wiązka jest podstawą większości technik radioterapii wiązkami zewnętrznymi dla zmian położonych głębiej.
Odpowiedź "Fotonowe i elektronowe" jest więc zgodna z zasadą działania linacu oraz z praktyką kliniczną.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- "Fotonowe i protonowe" – protony w terapii protonowej pochodzą z wyspecjalizowanych instalacji z innymi typami akceleratorów; typowy kliniczny linac nie jest źródłem wiązki protonowej.
- "Protonowe i neutronowe" – nie opisuje podstawowych trybów pracy akceleratora liniowego w radioterapii. Neutrony mogą pojawiać się jako zjawiska uboczne w pewnych warunkach energii i konstrukcji, ale nie stanowią standardowej, wybieranej przez użytkownika wiązki terapeutycznej w linacu.
- "Elektronowe i neutronowe" – zawiera element prawdziwy (elektrony), ale błędnie sugeruje, że neutrony są typową wiązką emitowaną przez linac do leczenia pacjentów.
Wskazówka egzaminacyjna: zapamiętaj, że w linacu zawsze startujesz od elektronów, a "fotonowa" wiązka X jest zwykle efektem ich oddziaływania z tarczą w głowicy aparatu.
