KWALIFIKACJA EKA5 - TEST WIEDZY NR 3

Jeżeli w analizie statystycznej nie uwzględnisz wszystkich istotnych czynników wpływających na badane zjawisko (np. zmiennych zakłócających), to wnioski mogą stać się stronnicze. Oznacza to, że wynik będzie konsekwentnie "przesunięty" w określoną stronę (zawyżony lub zaniżony), a nie tylko obarczony przypadkowym rozrzutem. Taki charakter ma błąd systematyczny.

Dlaczego poprawna odpowiedź to "Błąd systematyczny"?
Gdy ważne czynniki są pominięte, model/opis zjawiska jest niepełny. W efekcie część wpływu na wynik jest błędnie przypisywana innym zmiennym lub w ogóle nie jest kontrolowana. To prowadzi do obciążenia (bias), które nie znika przez samo zwiększanie liczby obserwacji.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

• Błąd losowy – dotyczy przypadkowych fluktuacji wyników (szumu), które raz zwiększają, raz zmniejszają wartość. Zwykle można go ograniczać przez większą liczbę obserwacji lub uśrednianie, ale nie jest typową konsekwencją stałego pomijania kluczowych czynników.
• Błąd pomiarowy – wynika z niedokładnego narzędzia, procedury lub sposobu rejestracji danych (np. źle skalibrowany przyrząd, błędny zapis). W pytaniu źródłem problemu nie jest pomiar, tylko niepełny zestaw czynników w analizie.
• Błąd próbkowania – wiąże się z tym, że badamy próbę, a nie całą populację; pojawia się różnica między parametrem populacji a estymacją z próby. Nie jest to tożsame z pominięciem istotnych zmiennych wpływających na zjawisko (to raczej problem specyfikacji/założeń analizy).

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "pominięcie istotnych czynników/zmiennych", myśl o stronniczości i obciążeniu wyniku, czyli o błędzie systematycznym, a nie o losowym rozrzucie.