KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2015 (test 2)

PYTANIE NR 32.
Jakiego typu powinna być końcówka wkrętaka dobranego do wkrętu o główce, której kształt przedstawiono na rysunku?
Ilustracja przedstawia główkę wkrętu z charakterystycznym nacięciem typu Pozidriv.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Końcówkę wkrętaka dobiera się do kształtu gniazda w łbie wkrętu. Gniazdo typu Pozidriv jest odmianą krzyżowego, zaprojektowaną do lepszego przenoszenia momentu i mniejszego "wyjeżdżania" bitu. Użycie płaskiej lub Torx nie pasuje, a Phillips to inny profil krzyżowy.

Pełne wyjaśnienie:

W praktyce monterskiej (także w pracach elektrycznych) właściwy dobór końcówki wkrętaka do gniazda w łbie wkrętu jest kluczowy dla bezpieczeństwa i jakości montażu. Jeżeli końcówka nie pasuje, rośnie ryzyko poślizgu, uszkodzenia łba (tzw. "obrobienia" gniazda), a także urazu dłoni lub uszkodzenia elementu montowanego.

Odpowiedź "Pozidriv." jest poprawna, ponieważ gniazdo Pozidriv ma charakterystyczny kształt krzyżowy (odmiana napędu krzyżowego) i wymaga dopasowanego bitu/wkrętaka Pozidriv. W odróżnieniu od innych gniazd krzyżowych, profil Pozidriv jest skonstruowany tak, aby stabilniej przenosić moment obrotowy i ograniczać zjawisko wyskakiwania końcówki z gniazda przy większym oporze wkręcania.

  • "Płaska." jest niepoprawna, bo końcówka płaska pasuje tylko do nacięcia prostego (jedna szczelina). Dla gniazda krzyżowego nie zapewni właściwego oparcia i będzie się ślizgać.
  • "Phillips." jest niepoprawna, mimo że również jest to napęd krzyżowy. Phillips i Pozidriv są do siebie podobne, ale mają różne profile. Użycie niewłaściwego typu (nawet jeśli "jakoś wchodzi") zwykle zwiększa ryzyko uszkodzenia łba i utrudnia dokręcanie/odkręcanie.
  • "Torx." jest niepoprawna, bo Torx ma gniazdo w kształcie gwiazdy. To zupełnie inny typ, wymagający bitu o innym profilu i liczbie "ramion".

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawiają się dwa typy krzyżowe, warto zwracać uwagę na detale rysunku gniazda (różnice w kształcie i prowadzeniu końcówki), a w praktyce – zawsze dobierać bit dokładnie do oznaczenia na wkręcie lub w dokumentacji osprzętu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pozidriv to odmiana gniazda krzyżowego. Na rysunkach technicznych zwykle widać charakterystyczny "krzyż" oraz dodatkowe linie/ramiona względem prostszego profilu krzyżowego. Kluczowe jest dopasowanie kształtu końcówki do profilu, aby nie uszkodzić łba.
Bo mimo podobieństwa oba typy mają inny profil. Końcówka Phillips może mieć gorsze przyleganie w gnieździe Pozidriv, co zwiększa poślizg, niszczy krawędzie gniazda i utrudnia dokręcanie. W montażu elektrycznym to ryzyko uszkodzenia elementów i urazu.
Najczęściej dochodzi do ślizgania się końcówki, "obrobienia" gniazda w łbie i spadku skuteczności przenoszenia momentu. W efekcie wkręt trudno odkręcić, rośnie ryzyko skaleczeń i uszkodzeń osprzętu. W skrajnych przypadkach potrzebne jest rozwiercanie.
Najczęściej spotyka się końcówki do nacięć prostych, krzyżowych oraz gwiazdkowych, zależnie od osprzętu i producenta. W praktyce ważne jest posiadanie zestawu bitów o różnych rozmiarach oraz używanie wkrętaków/bitów o odpowiedniej jakości i dopasowaniu do wkrętów.
Wkręty z gniazdem Torx spotyka się często w elementach obudów, rozdzielnic, osprzęcie przemysłowym i miejscach, gdzie liczy się pewne przeniesienie momentu. Torx ogranicza poślizg, ale wymaga właściwego rozmiaru końcówki, inaczej łatwo uszkodzić gniazdo.
Po rozpoznaniu typu gniazda trzeba jeszcze dobrać rozmiar końcówki (np. odpowiedni "numer" rozmiaru). Najpewniej robi się to przez oznaczenia na opakowaniu wkrętów lub w dokumentacji elementu, a w praktyce przez przymiarkę: końcówka ma wchodzić pewnie, bez luzu.
W praktyce może się zdarzyć, że da się "podważyć" lub minimalnie obrócić wkręt, ale to zła praktyka. Końcówka płaska nie jest dopasowana do gniazda krzyżowego, więc łatwo o poślizg i zniszczenie łba. Bezpieczniej jest dobrać właściwy bit lub narzędzie.
Bo wpływa to na bezpieczeństwo i jakość montażu. Dobrana końcówka zmniejsza ryzyko urazu, przyspiesza pracę, ogranicza uszkodzenia zacisków, obudów i osprzętu oraz ułatwia późniejszy serwis. To ważne szczególnie w rozdzielnicach i przy pracach konserwacyjnych.
Najczęstszy błąd to traktowanie obu profili jako jednego "krzyżaka" i wybór nawykowy. Drugi błąd to ocena po pierwszym wrażeniu, bez sprawdzenia dopasowania. W praktyce warto porównać końcówkę z gniazdem: powinna siedzieć stabilnie i nie kołysać się.
Tak. Nawet przy poprawnym typie gniazda zużyta lub złej jakości końcówka ma zaokrąglone krawędzie i gorzej przenosi moment. To prowadzi do poślizgu i niszczenia gniazda w łbie. W pracach elektrycznych warto regularnie wymieniać bity i używać narzędzi w dobrym stanie.
info

Około 57% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że końcówkę wkrętaka dobiera się do kształtu gniazda w łbie wkrętu.

Źródła:

  • Wikipedia: Pozidriv — https://en.wikipedia.org/wiki/Pozidriv (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia: Phillips screw drive — https://en.wikipedia.org/wiki/Phillips_screw (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia: Torx — https://en.wikipedia.org/wiki/Torx (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Katalogi producentów narzędzi ręcznych (bity i wkrętaki – opisy typów gniazd)
  • Poradniki BHP dotyczące używania narzędzi ręcznych w montażu
  • Tablice/ściągi warsztatowe z typami gniazd wkrętów i odpowiadającymi im końcówkami

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego