KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2016 (test 2)

PYTANIE NR 7.
Jakiego typu przekaźnik przedstawiono na fotografii?
Ilustracja przedstawia przekaźnik zaniku i asymetrii faz, co jest zgodne z odpowiedzią do pytania egzaminacyjnego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przekaźnik zaniku i asymetrii faz służy do nadzoru zasilania trójfazowego: wykrywa brak jednej fazy lub nierównomierność napięć i może zablokować załączenie/wyłączyć układ sterowania. Przekaźnik priorytetowy realizuje logikę wyboru odbiornika, a czasowy i impulsowy odpowiadają za funkcje czasowe, nie za kontrolę parametrów faz.

Pełne wyjaśnienie:

Przekaźnik "zaniku i asymetrii faz" to aparat kontrolny stosowany w układach zasilanych z sieci trójfazowej. Jego zadaniem jest nadzór poprawności zasilania, w szczególności wykrycie sytuacji, w której:

  • zniknie jedna z faz (zanik fazy),
  • pojawi się istotna nierównowaga między fazami (asymetria),
  • w praktyce często także nieprawidłowa kolejność faz lub spadki napięcia (zależnie od modelu).

Takie nieprawidłowości są groźne np. dla silników trójfazowych (pomp, wentylatorów, sprężarek). Praca przy zaniku jednej fazy może powodować wzrost prądów w pozostałych fazach, przegrzewanie i awarie. Dlatego przekaźnik kontroli faz zwykle współpracuje ze stycznikiem: nie pozwala załączyć napędu lub rozłącza sterowanie, gdy parametry zasilania są nieprawidłowe.

Odpowiedź "priorytetowy" nie pasuje, bo przekaźnik priorytetowy realizuje funkcję logiki sterowania (np. wybór odbiornika o wyższym priorytecie lub rozłączanie mniej ważnych obwodów), a nie ocenę jakości zasilania trójfazowego.

Odpowiedź "czasowy zwłoczny" jest błędna, ponieważ przekaźniki czasowe służą do realizacji zwłok załączenia/wyłączenia (opóźnienia, podtrzymania, migania) i same w sobie nie są dedykowane do wykrywania zaniku/asymetrii faz.

Odpowiedź "impulsowy" również jest nieadekwatna: przekaźnik impulsowy (bistabilny) zmienia stan po podaniu impulsu sterującego i jest używany głównie do funkcji przełączania/podtrzymania stanu (np. sterowanie obwodami), a nie do zabezpieczenia zasilania trójfazowego.

W zadaniach ze zdjęciem kluczowe jest rozpoznawanie po oznaczeniach na obudowie (np. symbole L1/L2/L3, opisy "phase loss", "asymmetry", "3~") oraz po typowej roli w schemacie: element kontrolny, którego wyjście steruje cewką stycznika lub wejściem sterownika.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To przekaźnik kontrolny do sieci trójfazowej, który monitoruje obecność faz i ich symetrię (nierównowagę napięć). Gdy wykryje zanik fazy lub nadmierną asymetrię, przełącza swoje styki i może zablokować uruchomienie urządzenia albo wyłączyć sterowanie, chroniąc napęd i instalację.
Przy zaniku fazy silnik może nadal próbować pracować, ale prądy w pozostałych fazach rosną, a moment spada. Powoduje to przegrzewanie uzwojeń i szybkie uszkodzenie. Przekaźnik kontroli faz ma temu zapobiec, odłączając sterowanie stycznika lub uniemożliwiając start.
Najczęściej spotkasz oznaczenia L1, L2, L3, symbole 3~, opisy typu "phase", "asymmetry", "phase loss", czasem piktogramy trzech faz i diody sygnalizujące stan. W odróżnieniu od czasowych przekaźników, opis dotyczy parametrów zasilania, nie zwłoki.
Przekaźnik czasowy zwykle ma nastawy czasu (skala w sekundach/minutach, tryby pracy) i nie musi mieć zacisków L1/L2/L3. Przekaźnik zaniku/asymetrii faz prawie zawsze odnosi się do sieci trójfazowej: ma wejścia dla faz i opisy związane z napięciem, kolejnością lub asymetrią.
Zasadniczo nie. Przekaźnik impulsowy jest elementem przełączającym stan po impulsie sterującym (np. bistabilny), a nie czujnikiem jakości zasilania. Zabezpieczenie faz wymaga pomiaru parametrów napięć/relacji między fazami, co realizują przekaźniki kontroli faz lub układy w sterownikach.
Stosuje się go, gdy układ ma wybierać odbiornik lub źródło o wyższym priorytecie (np. odłączać mniej ważne obciążenia, przełączać sterowanie na tor nadrzędny). To logika wyboru w sterowaniu, a nie kontrola zaniku lub asymetrii faz w zasilaniu trójfazowym.
Asymetria powoduje nierówną pracę odbiorników trójfazowych, zwiększone nagrzewanie i spadek sprawności, a w skrajnych przypadkach uszkodzenia. Układ zabezpieczenia może reagować zadziałaniem przekaźnika kontroli faz, by nie dopuścić do długotrwałej pracy w nieprawidłowych warunkach.
Najczęściej jego styk wyjściowy (NO/NC) jest włączony w obwód sterowania cewki stycznika. Gdy zasilanie jest prawidłowe, styk umożliwia załączenie. Gdy pojawi się zanik/asymetria, styk rozłącza obwód sterowania, co wyłącza stycznik i odcina zasilanie odbiornika.
Zwykle ważniejsze jest rozpoznanie funkcji i zastosowania: co monitoruje przekaźnik i jak wpływa na obwód sterowania. Znajomość ogólnej zasady (pomiar napięć/faz i porównanie progów) pomaga, ale egzamin częściej sprawdza dobór i identyfikację aparatu oraz skutki awarii faz.
Najczęstsze są: sugerowanie się samą obudową modułową zamiast opisami, mylenie przekaźników czasowych z kontrolnymi, ignorowanie oznaczeń L1/L2/L3 oraz wybieranie odpowiedzi "z automatu" (np. czasowy), bo takie aparaty częściej pojawiają się w ćwiczeniach. Warto szukać słów-kluczy związanych z fazami.
info

Około 62% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Przekaźnik zaniku i asymetrii faz służy do nadzoru zasilania trójfazowego: wykrywa brak jednej fazy lub nierównomierność napięć i może zablokować załączenie/wyłączyć układ sterowania."

Źródła:

  • PN-EN 60255 (seria) – Przekaźniki pomiarowe i urządzenia zabezpieczeniowe (wskazuje ogólną terminologię i wymagania dla urządzeń zabezpieczeniowych); dokładny arkusz/rozdział wymaga dostępu do normy

Materiały:

  • Podręczniki i materiały szkolne z elektrotechniki/automatyki: przekaźniki i układy zabezpieczeń
  • Karty katalogowe przekaźników kontroli faz (zanik, asymetria, kolejność) różnych producentów
  • Instrukcje eksploatacji rozdzielnic i szaf sterowniczych używanych w obiektach gazowniczych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego