KWALIFIKACJA ELE6 + ELE7 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 1.
Jakiego typu sprężarka została przedstawiona na rysunku?
Ilustracja przedstawia przekrój techniczny sprężarki promieniowej, co jest zgodne z pytaniem egzaminacyjnym dotyczącym typu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sprężarka promieniowa należy do sprężarek przepływowych: czynnik jest przyspieszany w wirniku i przemieszcza się z okolic osi na zewnątrz, czyli w kierunku promieniowym. Na rysunku zwykle widać wirnik z łopatkami oraz charakterystyczny kanał/obudowę kierującą przepływ "na obwód". Pozostałe typy mają inną zasadę sprężania.

Pełne wyjaśnienie:

Sprężarki dzieli się m.in. na wyporowe (sprężanie przez zmniejszanie objętości komory roboczej) oraz przepływowe (sprężanie przez przekazanie energii czynnikowi w układzie wirnikowym i jej zamianę na wzrost ciśnienia).

Odpowiedź "Promieniowa." jest poprawna, gdy na rysunku rozpoznajesz typową budowę sprężarki promieniowej (często nazywanej odśrodkową):

  • obecność wirnika łopatkowego, który nadaje czynnikowi dużą prędkość,
  • kierunek przepływu od środka (okolice osi) ku zewnętrznej części wirnika, czyli promieniowo,
  • elementy prowadzące/zbierające strugę (np. dyfuzor/obudowa spiralna) typowe dla maszyn o przepływie promieniowym.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują:

  • "Łopatkowa." (wyporowa) kojarzy się z wirnikiem z wysuwanymi łopatkami pracującymi w mimośrodowej obudowie. W takim rozwiązaniu sprężanie zachodzi przez zmianę objętości komór między łopatkami, a rysunek ma zwykle wyraźny mimośród i komory robocze, nie układ typowy dla sprężarki promieniowej.
  • "Tłokowa." (wyporowa) wymaga cylindra, tłoka, korbowodu/wału oraz zaworów ssących i tłocznych. Na przekroju są charakterystyczne elementy mechanizmu korbowego i komory cylindra; brak wirnika promieniowego.
  • "Membranowa." (wyporowa) rozpoznawalna jest po membranie oddzielającej komorę sprężania od napędu, często z układem dźwigniowym/krzywkowym. To inna konstrukcja niż wirnikowo-dyfuzorowa sprężarka promieniowa.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy masz wątpliwość, najpierw odpowiedz sobie na pytanie, czy sprężanie wynika z ruchu wirnika i zamiany energii prędkości na ciśnienie (przepływowe), czy z "zamykania" porcji gazu i zmniejszania jej objętości (wyporowe). Dopiero potem dopasuj typ szczegółowy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sprężarka promieniowa (często odśrodkowa) to sprężarka przepływowa, w której czynnik przemieszcza się przez wirnik od osi na zewnątrz. Wirnik nadaje prędkość, a w części kierującej (np. dyfuzorze) energia prędkości zamienia się na wzrost ciśnienia.
Szukaj wirnika łopatkowego oraz geometrii wskazującej przepływ "ze środka na obwód". Typowe są elementy prowadzące strugę po wyjściu z wirnika. W sprężarkach wyporowych częściej zobaczysz komory robocze, zawory, tłok lub membranę zamiast dyfuzora.
Sprężarka tłokowa spręża gaz przez zmniejszanie objętości w cylindrze (zasada wyporowa). Na rysunku zwykle widać cylinder, tłok i zawory. W sprężarce przepływowej kluczowy jest wirnik i kanały przepływowe, a sprężanie wynika z wymiany energii w przepływie.
Wyporowe sprężają gaz, "zamykając" porcję czynnika w komorze i zmniejszając jej objętość (np. tłokowe, łopatkowe, membranowe). Przepływowe sprężają w sposób ciągły: wirnik zwiększa energię czynnika, a potem jest ona częściowo zamieniana na ciśnienie.
W sprężarce łopatkowej w wirniku znajdują się wysuwane łopatki tworzące komory o zmiennej objętości w mimośrodowej obudowie. Sprężanie wynika ze zmniejszania objętości tych komór. Na przekroju często widać mimośrodowość i podział na "kieszenie" robocze.
Nie w klasycznym sensie. W sprężarce membranowej elementem wykonującym pracę jest elastyczna membrana, która oddziela komorę sprężania od mechanizmu napędowego. Dzięki temu sprężany gaz nie ma kontaktu z olejem z napędu, co bywa ważne w zastosowaniach wymagających czystości.
Sprężarki promieniowe spotyka się m.in. tam, gdzie potrzebny jest duży przepływ przy sprężaniu ciągłym (np. układy procesowe, powietrze technologiczne, urządzenia pomocnicze). Dobór zależy od wymaganych parametrów, ale rozpoznanie typu pomaga w serwisie i diagnostyce.
Częsty błąd to wybór "łopatkowa" tylko dlatego, że widać łopatki (bo łopatki ma też wirnik sprężarki promieniowej). Inny błąd to ignorowanie kierunku przepływu (osiowy vs promieniowy) i nieuwzględnienie elementów typowych dla wyporowych, jak zawory lub komory robocze.
W sprężarce osiowej przepływ jest głównie równoległy do osi: widać kolejne stopnie wirnik–kierownica ułożone "wzdłuż" maszyny. W promieniowej przepływ po wirniku "ucieka" na zewnątrz, a geometria jest bardziej "odśrodkowa", często z dyfuzorem po obwodzie.
Najlepiej łączyć teorię z obrazami: porównuj przekroje sprężarek promieniowych, tłokowych, łopatkowych i membranowych i wypisz po 3 cechy rozpoznawcze każdej. Ćwicz też pytanie kontrolne: "czy sprężanie jest ciągłe (przepływowe) czy porcjowane (wyporowe)?"
info

Około 54% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Sprężarka promieniowa należy do sprężarek przepływowych: czynnik jest przyspieszany w wirniku i przemieszcza się z okolic osi na zewnątrz, czyli w kierunku promieniowym."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z działu: maszyny przepływowe i sprężarki (technik energetyk)
  • Katalogi i karty katalogowe producentów sprężarek (część opisowa i przekroje)
  • Podstawy rysunku technicznego maszynowego (przekroje, widoki, symbole)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego