KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2010

PYTANIE NR 5.
Jakiej maszyny elektrycznej dotyczy przedstawiona tabliczka znamionowa?
Ilustracja przedstawia tabliczkę znamionową maszyny elektrycznej, prawdopodobnie silnika asynchronicznego, co wynika z
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Tabliczka znamionowa silnika asynchronicznego zawiera zestaw parametrów typowych dla maszyny prądu przemiennego stosowanej jako napęd (m.in. napięcie i częstotliwość zasilania, prąd, moc oraz prędkość zależną od poślizgu). To odróżnia ją od prądnicy DC oraz od maszyny synchronicznej o ściśle synchronicznej prędkości.

Pełne wyjaśnienie:

Tabliczka znamionowa służy do identyfikacji maszyny i określenia jej parametrów znamionowych. W praktyce szkolnej i serwisowej rozpoznanie typu maszyny wykonuje się przez analizę charakterystycznych informacji, jakie producenci umieszczają na tabliczkach.

Silnik asynchroniczny (indukcyjny) jest najczęściej spotykaną maszyną napędową w przemyśle. Na jego tabliczce typowo występują dane związane z zasilaniem prądem przemiennym (np. praca w sieci jednofazowej lub trójfazowej, częstotliwość), parametry obciążeniowe (moc/prąd) oraz wielkości opisujące warunki pracy (np. współczynnik mocy, klasa izolacji, stopień ochrony). Istotną wskazówką bywa także prędkość znamionowa, która w silniku asynchronicznym jest nieco mniejsza od prędkości synchronicznej odpowiedniej dla liczby biegunów (wynika to z poślizgu).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Prądnica prądu stałego – to maszyna wytwarzająca DC; jej tabliczka i oznaczenia odnoszą się do parametrów wyjściowych DC oraz sposobu wzbudzenia, a nie do typowego opisu napędu AC.
  • Przetwornica jednotwornikowa – jest układem elektromechanicznym (zespół maszyn), a nie pojedynczą standardową maszyną wirującą o tabliczce jak dla typowego silnika indukcyjnego.
  • Silnik synchroniczny – ma prędkość ściśle związaną z częstotliwością i liczbą par biegunów (bez poślizgu w stanie ustalonym). W praktyce tabliczka i wymagania eksploatacyjne (np. wzbudzenie) wskazują na inną konstrukcję niż w silniku asynchronicznym.

Wskazówka egzaminacyjna: nie wybieraj odpowiedzi na podstawie jednego parametru. Zawsze sprawdź, czy cały "profil" tabliczki pasuje do maszyny AC napędowej (asynchronicznej), czy raczej do generatora DC albo do rozwiązania zespołowego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tabliczka znamionowa to trwała informacja na obudowie maszyny z danymi producenta i parametrami pracy. Zawiera m.in. wartości znamionowe (napięcie, prąd, moc, częstotliwość, prędkość), które pozwalają dobrać zasilanie, zabezpieczenia i ocenić, czy silnik pasuje do aplikacji.
Najczęściej jest to zestaw danych typowych dla silnika indukcyjnego: parametry zasilania prądem przemiennym, moc i prąd znamionowy oraz prędkość, która zwykle nie jest "idealnie synchroniczna" (wynika z poślizgu). Pomaga też obecność typowych oznaczeń eksploatacyjnych (np. cosφ, klasa izolacji).
Silnik asynchroniczny pracuje z poślizgiem: prędkość wirnika jest nieco mniejsza od prędkości pola wirującego. Silnik synchroniczny w stanie ustalonym pracuje bez poślizgu, a jego prędkość jest ściśle zależna od częstotliwości i liczby biegunów; często wymaga też wzbudzenia.
Prędkość znamionowa jest silną wskazówką konstrukcyjną. W silniku asynchronicznym prędkość jest "zaniżona" względem prędkości synchronicznej dla danej częstotliwości (poślizg). W silniku synchronicznym prędkość jest zgodna z prędkością synchroniczną (w praktyce bardzo bliska wartości teoretycznej).
Zwykle nie. To typowy błąd: wiele maszyn może mieć podobne wartości napięcia. Do rozpoznania typu trzeba analizować zestaw informacji: rodzaj zasilania (AC/DC), częstotliwość, prędkość, sposób wzbudzenia (jeśli dotyczy) oraz inne oznaczenia eksploatacyjne.
cosφ to współczynnik mocy, ważny w maszynach prądu przemiennego. Informuje o relacji mocy czynnej do pozornej i wpływa na pobór prądu z sieci. Jest częsty na tabliczkach silników asynchronicznych i pomaga w doborze zabezpieczeń oraz ocenie obciążenia instalacji.
Prądnica DC będzie opisywać parametry wyjścia prądu stałego i elementy związane z wzbudzeniem/komutacją, a nie typowe dane zasilania AC (np. częstotliwość). Silnik AC ma zwykle dane sieciowe (AC, częstotliwość) i parametry pracy jako napęd (moc, prędkość, prąd).
Najczęstsze błędy to: wybór typu maszyny na podstawie jednego parametru, pomijanie częstotliwości i rodzaju prądu, mylenie prędkości synchronicznej z znamionową oraz nieuwzględnianie, że część oznaczeń dotyczy warunków pracy (np. izolacja, stopień ochrony), a nie typu maszyny.
Najczęściej podczas serwisu, wymiany silnika na zamiennik, doboru falownika, konfiguracji zabezpieczeń lub gdy dokumentacja napędu jest niepełna. Poprawna identyfikacja chroni przed błędnym podłączeniem i pozwala dobrać właściwe parametry pracy oraz osprzęt.
Ćwicz na realnych przykładach: oglądaj tabliczki różnych maszyn i wypisuj, co mówi każdy parametr. Ucz się rozpoznawać "profil" silnika asynchronicznego, synchronicznego i maszyn DC. Na egzaminie porównuj cały zestaw danych, a nie pojedynczą wartość.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 40% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "To odróżnia ją od prądnicy DC oraz od maszyny synchronicznej o ściśle synchronicznej prędkości."

Źródła:

  • IEC 60034-1: Rotating electrical machines – Part 1: Rating and performance (norma opisująca m.in. parametry znamionowe maszyn wirujących)
  • IEC 60034-8: Rotating electrical machines – Part 8: Terminal markings and direction of rotation (oznaczenia zacisków i kierunek wirowania – pomocne przy identyfikacji maszyn)

Materiały:

  • Katalogi i karty katalogowe producentów silników (sekcje: "nameplate/ratings")
  • Materiały dydaktyczne z podstaw maszyn elektrycznych (tabliczki znamionowe, parametry znamionowe)
  • Normy dotyczące maszyn wirujących i oznaczeń zacisków (seria IEC 60034)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego