KWALIFIKACJA MED9 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 4.
Jako corrigens smaku w preparatach dla diabetyków stosowany jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sorbitol jest alkoholem cukrowym (poliolem) stosowanym jako substancja pomocnicza poprawiająca smak i słodząca w preparatach przeznaczonych dla diabetyków. Pozostałe propozycje to cukry lub mieszaniny cukrów (glukoza, sacharoza, syrop glukozowo-fruktozowy), których użycie u diabetyków jest zwykle niepożądane.

Pełne wyjaśnienie:

W technologii postaci leku substancje poprawiające smak (corrigentia) dobiera się tak, aby zwiększyć akceptację preparatu przez pacjenta, zwłaszcza w lekach doustnych (np. syropy, roztwory, zawiesiny). U pacjentów z cukrzycą szczególnie istotne jest ograniczanie dodatku łatwo przyswajalnych cukrów, które mogą niekorzystnie wpływać na kontrolę glikemii.

Odpowiedź "sorbitol" jest właściwa, ponieważ sorbitol należy do alkoholi cukrowych (polioli), które są wykorzystywane jako zamienniki sacharozy w różnych produktach, w tym także jako substancje pomocnicze w preparatach dla osób wymagających ograniczenia klasycznych cukrów. W praktyce pełni funkcję substancji słodzącej i poprawiającej smak, a dodatkowo może wpływać na konsystencję i lepkość roztworów.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, bo opisują typowe cukry lub mieszaniny cukrów:

  • "glukoza" to cukier prosty, szybko wchłaniany i bezpośrednio podnoszący poziom glukozy we krwi, więc jako standardowy poprawiacz smaku w preparatach dla diabetyków jest zwykle niepożądany.
  • "sacharoza" (disacharyd) jest klasycznym środkiem słodzącym w recepturze, jednak w preparatach kierowanych do diabetyków jej stosowanie jest na ogół ograniczane lub zastępowane innymi substancjami.
  • "syrop glukozowo-fruktozowy" jest mieszaniną cukrów prostych (glukozy i fruktozy) stosowaną głównie w przemyśle spożywczym; z perspektywy pacjenta z cukrzycą nadal stanowi źródło cukrów i nie jest typowym wyborem jako corrigens smaku w lekach dla tej grupy.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się kontekst "dla diabetyków", to wśród odpowiedzi zwykle szuka się zamienników cukru (np. polioli) zamiast klasycznych cukrów prostych i sacharozy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To substancja pomocnicza dodawana do leku, aby poprawić jego smak i zwiększyć akceptację przez pacjenta, szczególnie w preparatach doustnych. Nie leczy, ale ułatwia regularne przyjmowanie dawki, np. przez nadanie słodkiego smaku lub maskowanie goryczy.
Glukoza i sacharoza są łatwo przyswajalnymi cukrami, które mogą szybko podnosić poziom glukozy we krwi. Dlatego w produktach kierowanych do diabetyków częściej wybiera się zamienniki cukru, aby ograniczać dodatkowe obciążenie węglowodanami.
Sorbitol jest poliolem wykorzystywanym jako substancja słodząca i poprawiająca smak, a w roztworach może też wpływać na lepkość i odczucie w ustach. W praktyce bywa rozważany jako zamiennik sacharozy tam, gdzie chce się ograniczyć klasyczne cukry.
Nie. Sorbitol należy do alkoholi cukrowych (polioli), a nie do klasycznych cukrów takich jak glukoza czy sacharoza. Daje słodki smak, ale jest inną grupą chemiczną i dlatego w kontekście preparatów dla diabetyków często jest rozpatrywany inaczej niż typowe cukry.
Gdy musi ograniczać spożycie cukrów prostych, np. w cukrzycy. Syrop glukozowo-fruktozowy jest źródłem glukozy i fruktozy, więc może zwiększać podaż węglowodanów. W aptece warto uczulić pacjenta, by czytał skład i pytał o zamienniki.
Wskazówkami są sformułowania typu "dla diabetyków" oraz "poprawa smaku". Wtedy częściej poprawne są substancje z grupy zamienników sacharozy (np. poliole) niż cukry proste. Trzeba jednak czytać odpowiedzi i odróżniać cukry od ich substytutów.
Najczęściej wybiera się "coś słodkiego" z przyzwyczajenia (np. glukozę) zamiast substancji używanych jako zamienniki cukru. Innym błędem jest mylenie nazw: "syrop" kojarzy się z lekiem, a "syrop glukozowo-fruktozowy" to konkretny składnik będący mieszaniną cukrów.
Nie można tego uogólniać. Różne substancje słodzące mają różne właściwości i zastosowania, a decyzja zależy od składu preparatu i potrzeb pacjenta. W aptece należy kierować się informacją o produkcie i zaleceniami personelu fachowego, a nie samą "słodkością".
Pomagają uzyskać odpowiednią postać leku (np. roztwór, syrop), stabilność, smak, lepkość i wygodę stosowania. Mogą maskować nieprzyjemny smak substancji czynnej, ale nie mają zastępować działania leczniczego. Ich dobór wpływa na komfort i przestrzeganie zaleceń.
Warto uczyć się funkcjami: co jest rozpuszczalnikiem, konserwantem, buforem, substancją słodzącą, zagęstnikiem czy poprawiaczem smaku. Dobrą metodą są fiszki "nazwa → rola" i krótkie porównania (cukry vs poliole) oraz rozwiązywanie zadań z receptury i składu preparatów.
info

Około 69% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że sorbitol jest alkoholem cukrowym (poliolem) stosowanym jako substancja pomocnicza poprawiająca smak i słodząca w preparatach przeznaczonych dla diabetyków.

Materiały:

  • Podręczniki z technologii postaci leku i receptury aptecznej (działy: substancje pomocnicze, corrigentia)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji MED.9 dotyczące substancji pomocniczych
  • Charakterystyki substancji pomocniczych (opisy właściwości polioli i cukrów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego