KWALIFIKACJA EKA1 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 5.
Jan Nowak i Tomasz Kowalski zawarli umowę spółki cywilnej. Kto, zgodnie z przytoczonym przepisem, jest zobowiązany do zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych?
Ilustracja przedstawia fragment ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, w szczególności artykuł 5, który dotyczy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Podatnikiem PCC przy zawarciu umowy spółki cywilnej są strony tej czynności, czyli wspólnicy zawierający umowę.
Dlatego obowiązek zapłaty dotyczy jednocześnie Jana Nowaka i Tomasza Kowalskiego, a nie "spółki cywilnej" jako odrębnego podmiotu ani tylko jednego ze wspólników.

Pełne wyjaśnienie:

W podatku od czynności cywilnoprawnych kluczowe jest ustalenie kto jest stroną czynności, bo co do zasady to strony czynności są podatnikami. W przypadku umowy spółki cywilnej stronami są osoby (wspólnicy), które tę umowę zawierają. Z tego powodu odpowiedź "Jan Nowak i Tomasz Kowalski." jest właściwa: obaj wspólnicy są objęci obowiązkiem podatkowym związanym z zawartą umową.

Odpowiedź "Spółka cywilna." jest błędna, ponieważ spółka cywilna jest przede wszystkim umową i stosunkiem zobowiązaniowym między wspólnikami, a nie samodzielnym, odrębnym "uczestnikiem" czynności w takim sensie jak np. spółki posiadające osobowość prawną. W praktyce często myli się nazwę "spółka" z samodzielnym podmiotem, ale przy ocenie podatnika PCC decyduje to, kto zawarł czynność.

Odpowiedzi "Tomasz Kowalski." oraz "Jan Nowak." są nieprawidłowe, bo wskazują tylko jedną osobę, mimo że czynność została dokonana wspólnie przez dwóch wspólników. W takim przypadku nie ma podstaw, aby automatycznie uznać, że podatnikiem jest wyłącznie jeden z nich (chyba że przepis szczególny stanowi inaczej, czego w tym typie pytania nie zakłada się).

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się "umowa" (sprzedaży, pożyczki, spółki) i mowa o PCC, najpierw ustal, kto podpisuje umowę. Następnie sprawdź, czy przepis nie wyznacza podatnika inaczej (np. tylko kupujący). Dla umowy spółki cywilnej najczęściej poprawnym tropem są wspólnicy jako strony umowy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co do zasady podatnikiem PCC są strony czynności cywilnoprawnej. Przy umowie spółki cywilnej stronami są wspólnicy zawierający umowę, więc obowiązek podatkowy dotyczy wspólników, a nie "spółki" traktowanej jako odrębny podmiot.
Spółka cywilna jest umową łączącą wspólników, a nie odrębną osobą prawną. W praktyce czynność (zawarcie umowy spółki) wykonują konkretne osoby, więc to one są wskazywane jako podatnicy w PCC.
W praktyce wpłaty może dokonać jedna osoba technicznie, ale nie zmienia to tego, kto jest podatnikiem. Na egzaminie istotne jest wskazanie, że podatnikami są wspólnicy jako strony umowy, a nie tylko jeden z nich.
Najpierw ustal, kto zawiera czynność cywilnoprawną (kto jest stroną). Potem sprawdź, czy dla danej czynności PCC przypisuje obowiązek konkretnej stronie (np. kupującemu). Dla umowy spółki cywilnej typowo wskazuje się wspólników.
To umowa między co najmniej dwoma wspólnikami, którzy zobowiązują się współdziałać dla osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego. W pytaniach podatkowych często podkreśla się, że "spółka cywilna" nie działa jako odrębny podmiot tak jak spółki prawa handlowego.
W typowych ujęciach obowiązek PCC wiąże się z momentem dokonania czynności cywilnoprawnej, czyli zawarcia umowy. Jeśli w zadaniu jest "zawarto umowę spółki cywilnej", to jest to kluczowy moment do ustalenia podatnika i obowiązku podatkowego.
Najczęstszy błąd to wybór odpowiedzi "spółka cywilna", bo nazwa sugeruje odrębny podmiot. Drugi błąd to wskazanie tylko jednego wspólnika, mimo że czynność została dokonana przez dwie osoby jako strony umowy.
W typowym ujęciu egzaminacyjnym spółka cywilna nie jest traktowana jak odrębna osoba prawna, lecz jak umowa między wspólnikami. To rozróżnienie pomaga poprawnie ustalić, kto jest stroną czynności i kto może być podatnikiem PCC.
Ucz się schematem: rodzaj czynnościstrony czynnościkto jest podatnikiem. Ćwicz na przykładach umów (sprzedaż, pożyczka, spółka). Zwracaj uwagę na pułapkę mylenia "spółki" z odrębnym podatnikiem.
Jeśli w treści występuje dwóch wspólników i jest mowa o zawarciu umowy przez nich, to wybór jednej osoby zwykle oznacza pominięcie faktu, że czynność jest wspólna. Wtedy poprawna odpowiedź często obejmuje obie strony umowy.
info

Około 43% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Materiały:

  • Podręczniki/kompendia z podstaw prawa podatkowego (część o PCC)
  • Materiały szkoleniowe z obsługi klienta w administracji publicznej dotyczące podatków i opłat
  • Komentarze i opracowania praktyczne dotyczące spółki cywilnej i jej skutków podatkowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego