U klaczy wrażliwym elementem gospodarki rozrodczej jest prawidłowa regulacja hormonalna cyklu rujowego. Zielonka z lucerny (Medicago sativa) może zawierać fitoestrogeny – związki roślinne o działaniu podobnym do estrogenów, w tym przede wszystkim kumestany (np. kumestrol) oraz izoflawony.
Przy długotrwałym podawaniu dużych ilości zielonki z lucerny dochodzi do nadmiernej podaży tych związków. Mogą one wiązać się z receptorami estrogenowymi i w praktyce zaburzać fizjologiczną regulację osi podwzgórze–przysadka–jajniki. Efektem bywa rozchwianie sygnałów hormonalnych odpowiedzialnych za prawidłowe występowanie rui i owulacji.
Typowe obserwacje kliniczne, które mogą się pojawić, to m.in. nieregularne cykle rujowe, przedłużona ruja, ciche ruje, obniżona płodność i problemy z uzyskaniem ciąży. Istotną cechą żywieniowego tła problemu jest to, że objawy często ustępują po zmianie diety i ograniczeniu udziału lucerny.
Pozostałe propozycje odpowiedzi są mniej trafne w tym konkretnym mechanizmie: trawy oraz kukurydza zwykle zawierają minimalne ilości fitoestrogenów, więc nie są typowym źródłem takiego efektu. Żyto może sprawiać problemy żywieniowe głównie w innych scenariuszach (np. przy złym przechowywaniu i ryzyku zanieczyszczeń), ale nie jest klasycznie kojarzone z wysoką podażą fitoestrogenów jak lucerna.
W praktyce lucerna jest paszą wartościową (zwłaszcza białkową), jednak u klaczy hodowlanych kluczowe jest zachowanie umiaru i obserwacja zwierząt w okresie krycia. Na egzaminie warto zapamiętać skojarzenie: lucerna → fitoestrogeny → możliwe zaburzenia rui przy nadmiarze.
