KWALIFIKACJA CHM5 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 34.
Jednym ze skutków wydobywania surowców mineralnych metodą odkrywkową jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Eksploatacja odkrywkowa polega na zdejmowaniu nadkładu i wybieraniu kopaliny z powierzchni, co bezpośrednio prowadzi do powstania dużego zagłębienia terenu, czyli wyrobiska. Pozostałe zjawiska mogą występować w innych warunkach, ale nie są najbardziej typowym, definicyjnym skutkiem odkrywki.

Pełne wyjaśnienie:

Wydobywanie surowców mineralnych metodą odkrywkową polega na prowadzeniu robót górniczych od powierzchni terenu: usuwa się warstwy nadkładu, a następnie wybiera kopalinę. Bezpośrednim i najbardziej charakterystycznym skutkiem takiej działalności jest trwałe przekształcenie rzeźby terenu w postaci wyrobiska (dużego zagłębienia o określonych skarpach i dnie).

Odpowiedź "powstawanie wyrobisk." jest poprawna, bo wyrobisko jest fizycznym efektem prowadzenia eksploatacji odkrywkowej – powstaje zawsze, gdy kopalinę wybiera się z powierzchni w dół.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie są najlepsze w tym ujęciu:

  • "powstawanie szczelin." – szczeliny mogą pojawiać się lokalnie wskutek osiadań, przesuszeń lub ruchów masowych, ale nie stanowią typowego, definicyjnego skutku samej metody odkrywkowej (bardziej zależą od geologii, odwodnienia i warunków gruntowych).
  • "alkalizacja gruntów." – zmiana odczynu gleby może wystąpić w rejonach oddziaływania różnych emisji lub składowania odpadów, lecz nie jest koniecznym i powszechnym skutkiem odkrywki jako takiej; wymagałaby dodatkowego kontekstu technologicznego i materiałowego.
  • "osiadanie gruntów." – osiadanie jest szczególnie kojarzone z eksploatacją podziemną (pustki i zawały), natomiast w odkrywce dominującym, oczywistym skutkiem jest usunięcie mas ziemnych i powstanie wyrobiska oraz zwałowisk.

W praktyce technika ochrony środowiska rozpoznanie skutków odkrywki jest ważne przy ocenie oddziaływania na krajobraz, gleby i wody oraz przy planowaniu rekultywacji (np. kierunek zagospodarowania wyrobiska: zbiornik wodny, teren zieleni, funkcje rekreacyjne lub przemysłowe).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wyrobisko to sztucznie utworzone zagłębienie w terenie powstałe w wyniku wybierania kopaliny i usuwania nadkładu. Ma określone elementy (skarpy, dno) i jest najbardziej typowym, bezpośrednim skutkiem robót prowadzonych od powierzchni.
Bo wydobycie odbywa się z powierzchni w dół: aby dotrzeć do złoża, usuwa się warstwy gruntu i wybiera kopalinę. To fizycznie zmienia ukształtowanie terenu, tworząc zagłębienie. Inne skutki zależą od warunków lokalnych, ale wyrobisko jest konsekwencją samej metody.
Najczęściej obserwuje się: degradację powierzchni ziemi (wyrobiska i zwałowiska), przekształcenie krajobrazu, zajęcie gruntów, pylenie i hałas oraz zmiany stosunków wodnych (np. przez odwodnienie). Zakres zależy od skali wydobycia i geologii.
Osiadanie częściej kojarzy się z eksploatacją podziemną, gdzie powstają pustki i zawały. W odkrywce dominują roboty ziemne i skarpy wyrobiska. Lokalnie mogą wystąpić przemieszczenia lub osiadania, ale nie są one najbardziej charakterystycznym skutkiem metody odkrywkowej.
Alkalizacja to wzrost zasadowości (pH) gleby. Może mieć związek z określonymi materiałami, odpadami lub procesami chemicznymi, ale nie jest automatycznym skutkiem samej metody odkrywkowej. Bez dodatkowych informacji o technologii i odpadach nie traktuje się jej jako podstawowego efektu odkrywki.
Zapamiętaj zasadę: odkrywka = wyrobisko i zwałowiska (zmiana rzeźby terenu "na wierzchu"), a podziemna = deformacje nieciągłe/ciągłe, osiadanie i zapadliska (skutek pustek pod powierzchnią). Ta heurystyka ułatwia wybór poprawnej odpowiedzi.
Stosuje się m.in.: profilowanie i zabezpieczanie skarp, rekultywację biologiczną (gleba, roślinność), rekultywację techniczną (uformowanie terenu), kontrolę odwodnienia oraz zagospodarowanie wyrobiska (np. zbiornik, teren zieleni). Dobór zależy od dokumentacji i warunków lokalnych.
Dzieje się to, gdy po zakończeniu odwodnienia poziom wód gruntowych i dopływy powierzchniowe wypełniają zagłębienie lub gdy planowo tworzy się zbiornik. To wymaga oceny hydrogeologicznej i zaplanowania bezpiecznych skarp oraz jakości wody, aby uniknąć zagrożeń środowiskowych.
Najczęściej mylą skutki metod: wybierają "osiadanie" (kojarzone z górnictwem podziemnym) zamiast skutku oczywistego dla odkrywki. Inny błąd to wskazywanie skutków chemicznych (np. zmiany pH) bez warunków, choć pytanie dotyczy podstawowego efektu terenowego.
Ucz się przez skojarzenia: metoda wydobycia → typowa zmiana terenu. Zrób listę: odkrywka (wyrobisko, zwałowisko), podziemna (osiadanie, zapadliska), a do tego oddziaływania: hałas, pył, wody. Trenuj na krótkich definicjach i przykładach rekultywacji.
info

Statystycznie 75% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "Eksploatacja odkrywkowa polega na zdejmowaniu nadkładu i wybieraniu kopaliny z powierzchni, co bezpośrednio prowadzi do powstania dużego zagłębienia terenu, czyli wyrobiska."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z zakresu geologii górniczej i ochrony powierzchni ziemi
  • Materiały dydaktyczne o rekultywacji terenów poeksploatacyjnych
  • Opracowania branżowe o oddziaływaniach górnictwa odkrywkowego na środowisko

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego