KWALIFIKACJA EKA2 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 38.
Jeśli archiwista stwierdzi braki lub uszkodzenia w dokumentacji zwracanej po wypożyczeniu, sporządza protokół i przekazuje go w celu wyjaśnienia do
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Protokół braków lub uszkodzeń po zwrocie służy przede wszystkim wyjaśnieniu sprawy w jednostce.
Najbardziej właściwym adresatem jest kierownik komórki organizacyjnej, która wypożyczyła dokumenty, bo to ona odpowiada za ich stan i rozliczenie wypożyczenia. Organy nadrzędne, archiwum państwowe czy policja nie są typowym pierwszym etapem takiej procedury.

Pełne wyjaśnienie:

W sytuacji, gdy dokumentacja została wypożyczona z archiwum zakładowego (lub z miejsca jej przechowywania) i po zwrocie archiwista stwierdza braki albo uszkodzenia, konieczne jest udokumentowanie faktów. Temu służy protokół: opisuje, co dokładnie stwierdzono (np. brak teczki, brak kart, rozerwania), w jakich okolicznościach oraz kto był dysponentem akt w okresie wypożyczenia.

Najbardziej logicznym i typowym krokiem jest przekazanie protokołu do kierownika komórki, która dokumenty wypożyczyła. To ta komórka (i jej kierownik) odpowiada za właściwe używanie i zabezpieczenie dokumentacji w trakcie udostępnienia, a także za zorganizowanie wyjaśnień: ustalenie, kto korzystał z akt, gdzie były przechowywane, czy doszło do pomyłki w zwrocie lub włączeniu do innej sprawy, oraz jak przywrócić kompletność (np. odnaleźć brakujące elementy).

Odpowiedź "kierownika jednostki nadrzędnej" jest zazwyczaj błędna, bo przenosi sprawę na poziom wyższy organizacyjnie, zanim zostanie przeprowadzona podstawowa weryfikacja w komórce odpowiedzialnej za wypożyczenie. Odpowiedź "dyrektora właściwego archiwum państwowego" również nie pasuje jako pierwszy adresat protokołu, ponieważ archiwum państwowe pełni funkcję nadzorczą/metodyczną, a nie bieżącą obsługę wypożyczeń w każdej jednostce. Z kolei "właściwe organy ścigania" mogą wchodzić w grę dopiero w przypadkach szczególnych (np. podejrzenia przestępstwa), ale w standardowej procedurze najpierw prowadzi się postępowanie wyjaśniające i porządkowe w jednostce.

Na egzaminie warto zapamiętać zasadę: najpierw wyjaśnia się problem tam, gdzie powstała odpowiedzialność za dokumenty, czyli u dysponenta wypożyczenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Standardowo sporządza się protokół braków i uruchamia postępowanie wyjaśniające w jednostce. Protokół przekazuje się do kierownika komórki, która wypożyczyła akta, aby ustalić, kto korzystał z dokumentów, gdzie były przechowywane i czy można je odzyskać.
Powinien opisywać co stwierdzono (brak/uszkodzenie), jakiej dokumentacji dotyczy sprawa (np. sygnatura/teczka), kiedy zwrócono akta oraz kto był dysponentem wypożyczenia. Celem jest możliwość rzetelnego wyjaśnienia i rozliczenia odpowiedzialności.
Bo to ta komórka organizacyjna odpowiada za stan dokumentacji w czasie udostępnienia. Kierownik ma realne narzędzia, aby ustalić przebieg korzystania z akt, zebrać wyjaśnienia od pracowników i podjąć działania naprawcze (np. poszukiwania, korekty zwrotu).
Nie zawsze. W typowym obiegu najpierw prowadzi się wyjaśnienia wewnętrzne i dokumentuje stan akt protokołem. Organy ścigania rozważa się dopiero, gdy istnieją przesłanki poważnego naruszenia prawa (np. celowego zniszczenia lub kradzieży), a nie przy każdej stwierdzonej nieprawidłowości.
Zależy to od procedur i rodzaju zasobu. Najczęściej archiwum państwowe nie jest pierwszym adresatem protokołu z wypożyczenia, bo sprawy wyjaśnia się w jednostce. Informowanie podmiotów zewnętrznych bywa wymagane dopiero w sytuacjach szczególnych lub nadzorczych.
Najczęściej są to błędy organizacyjne: pozostawienie akt w innym miejscu, dołączenie do niewłaściwej sprawy, niepełny zwrot (np. brak załączników) lub pomyłka w ewidencji. Protokół i wyjaśnienia mają ustalić, czy to błąd, zaniedbanie czy zdarzenie nadzwyczajne.
Wypożyczenia należy odnotowywać w przyjętym w jednostce systemie ewidencji (rejestr, karta udostępnienia, system elektroniczny). Kluczowe jest wskazanie: kto wypożyczył, z jakiej komórki, co wypożyczono i kiedy ma nastąpić zwrot. Ułatwia to rozliczenie i wyjaśnianie nieprawidłowości.
To część struktury jednostki (np. dział, wydział, referat), która formalnie występuje jako wypożyczający. W pytaniach egzaminacyjnych istotne jest, że odpowiedzialność za zwrócone akta (ich kompletność i stan) wiąże się właśnie z komórką, która je pobrała.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi "bardziej surowej" lub "bardziej prestiżowej" (np. organy ścigania, archiwum państwowe), zamiast właściwego adresata w procedurze wewnętrznej. Warto pamiętać: najpierw wyjaśnia się sprawę u dysponenta wypożyczenia, dopiero potem ewentualnie eskaluje.
Ucz się schematów: wniosek o udostępnienie → ewidencja wypożyczenia → zwrot → kontrola stanu → protokół i wyjaśnienia. Ćwicz rozróżnianie ról: archiwista, komórka wypożyczająca, kierownik, podmioty zewnętrzne. To pomaga szybko wskazać właściwą ścieżkę postępowania.
info

Statystycznie 59% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Organy nadrzędne, archiwum państwowe czy policja nie są typowym pierwszym etapem takiej procedury."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z archiwistyki zakładowej dotyczące udostępniania akt
  • Wewnętrzna instrukcja kancelaryjna i archiwalna obowiązująca w jednostce (jeśli dostępna dla ucznia)
  • Materiały szkoleniowe o ewidencji wypożyczeń i kontroli obiegu dokumentacji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego