KWALIFIKACJA MEC9 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 27.
Jeśli długość toczenia wynosi l, dobieg l1 wybieg l2, posuw f, prędkość obrotowa n, szybkość skrawania v, ilość przejść i, to czas główny tg wyraża się wzorem
Ilustracja przedstawia cztery wzory matematyczne, które są odpowiedziami na pytanie egzaminacyjne dotyczące obliczania czasu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Czas główny toczenia to droga skrawania podzielona przez posuw minutowy. Dla posuwu na obrót f i prędkości n posuw minutowy wynosi f·n, a droga obejmuje l + l1 + l2. Przy i przejściach czas rośnie proporcjonalnie: tg = (l+l1+l2)·i/(f·n).


Pełne wyjaśnienie:

Czas główny skrawania tg w toczeniu wyznacza się z ogólnej zasady: czas = droga / prędkość posuwu. W toczeniu droga, po której narzędzie faktycznie skrawa, zwykle nie ogranicza się do samej długości obrabianego odcinka l, lecz obejmuje także dobieg l1 (wejście w materiał) oraz wybieg l2 (wyjście z materiału). Dlatego przyjmuje się drogę skrawania:

L = l + l1 + l2

Jeżeli posuw podany jest jako f w jednostce mm/obr (posuw na obrót), a prędkość obrotowa wrzeciona wynosi n w obr/min, to posuw minutowy (liniowa prędkość przesuwu narzędzia wzdłuż osi) wynosi:

vf = f · n (mm/min)

Stąd czas jednego przejścia:

t = L / (f·n)

Jeśli operacja wymaga i przejść (np. kilka przejść zgrubnych i wykańczające), całkowity czas główny rośnie proporcjonalnie do liczby przejść:

tg = (l + l1 + l2) · i / (f · n)

Parametr v (szybkość skrawania) bywa potrzebny pośrednio do wyznaczenia n (gdy n nie jest znane), natomiast jeśli n jest już podane, do samego wzoru na tg nie musi wchodzić bezpośrednio.

  • Dlaczego inne odpowiedzi bywają błędne? Najczęściej przez pominięcie l1 i l2, brak mnożenia przez i, albo przez użycie samego f zamiast f·n (błąd jednostek).
  • Typowa kontrola sensu: większy posuw f lub większe obroty n powinny zmniejszać czas; większa droga L lub większa liczba przejść i powinny czas zwiększać.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Czas główny t_g to czas, w którym narzędzie faktycznie skrawa materiał w trakcie toczenia. Nie obejmuje np. mocowania detalu, wymiany narzędzia czy pomiarów. W obliczeniach opiera się na drodze skrawania i posuwie minutowym.
Drogę skrawania przyjmuje się jako sumę odcinka obrabianego i odcinków pomocniczych: L = l + l1 + l2. Dobieg i wybieg dodaje się, bo narzędzie potrzebuje czasu na wejście w materiał i bezpieczne wyjście.
Bo f to zwykle posuw na obrót (mm/obr), a n to obroty (obr/min). Ich iloczyn daje posuw minutowy (mm/min), czyli prędkość przesuwu narzędzia wzdłuż detalu. Dopiero ta wielkość pasuje do wzoru czas = droga / prędkość.
Liczba przejść i działa jak mnożnik: jeśli każde przejście ma podobną drogę skrawania, to t_g rośnie proporcjonalnie do i. Typowy błąd to dodanie i do czasu zamiast przemnożenia czasu jednego przejścia przez i.
Nie zawsze. Jeśli w zadaniu podano już n oraz f, to t_g można policzyć z drogi i posuwu minutowego f·n. Parametr v bywa potrzebny pośrednio, gdy trzeba dopiero wyznaczyć n (np. z v i średnicy).
Najczęściej: f w mm/obr, n w obr/min, a długości (l, l1, l2) w mm. Wtedy posuw minutowy jest w mm/min, a czas wyjdzie w minutach. Najczęstsza pomyłka to mieszanie mm i m albo sekund i minut.
Sprawdź kierunek wpływu parametrów: większe l lub więcej przejść i powinno zwiększać t_g, a większy posuw f lub większe obroty n powinny t_g zmniejszać. Jeśli wychodzi odwrotnie, w wzorze jest błąd.
Typowe błędy to: pominięcie dobiegu/wybiegu (liczenie tylko l), użycie samego f zamiast f·n (błąd jednostek), brak uwzględnienia liczby przejść i oraz podstawianie parametrów "na siłę" (np. v), mimo że nie są potrzebne w danym wariancie wzoru.
Uwzględnia się je w planowaniu i normowaniu czasu, gdy narzędzie musi wjechać na odpowiednią głębokość i wyjechać poza obrabiany odcinek. Ich wartości zależą od geometrii narzędzia, sposobu dojazdu oraz wymagań co do jakości powierzchni, więc w zadaniach są podawane jako l1 i l2.
Przećwicz rozpoznawanie, czy f jest w mm/obr czy mm/min, oraz zawsze zapisuj: 1) L = l+l1+l2, 2) vf = f·n, 3) t = L/vf, 4) t_g = t·i. Na końcu wykonaj kontrolę jednostek i wpływu parametrów.
info

Około 47% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Czas główny toczenia to droga skrawania podzielona przez posuw minutowy."

Materiały:

  • Podręczniki/kompendia z technologii obróbki skrawaniem (toczenie – czasy obróbki)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji technik mechanik (planowanie i normowanie czasu)
  • Zadania rachunkowe z wyznaczania czasu skrawania dla toczenia

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego