KWALIFIKACJA SPO1 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 16.
Jeśli podczas spaceru podopieczny chorujący na cukrzycę mówi, że źle się czuje, drżą mu ręce, poci się i ma nudności, a badanie tętna wykazało 92 uderzenia na minutę, to objawy te wskazują na
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Drżenie rąk, zlewne poty, nagłe złe samopoczucie i nudności u osoby z cukrzycą są typowymi objawami spadku stężenia glukozy we krwi.
Takie objawy bardziej pasują do hipoglikemii niż do hiperglikemii, anafilaksji lub wstrząsu hipowolemicznego.

Pełne wyjaśnienie:

Objawy opisane w pytaniu (drżenie rąk, potliwość, nudności, nagłe złe samopoczucie) są zgodne z typowym obrazem hipoglikemii, czyli zbyt niskiego stężenia glukozy we krwi. U osoby z cukrzycą może ona wystąpić m.in. po wysiłku (np. spacer), po zbyt małym posiłku w stosunku do dawki leków lub przy opóźnieniu posiłku. Organizm reaguje wtedy wyrzutem hormonów stresu, co daje tzw. objawy adrenergiczne: drżenie, poty, niepokój, kołatanie serca, osłabienie. Mogą też pojawić się nudności i narastające problemy z koncentracją.

Odpowiedź "hipoglikemię" jest właściwa, bo zestaw objawów jest bardziej charakterystyczny dla spadku glikemii niż dla innych stanów wymienionych w dystraktorach. Tętno 92/min mieści się w zakresie, który sam w sobie nie rozstrzyga rozpoznania; kluczowe są objawy i kontekst (cukrzyca, wysiłek).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują:

  • "Hiperglikemię" częściej łączy się z narastającym pragnieniem, suchością w ustach, częstomoczem, osłabieniem i zwykle wolniejszym początkiem objawów, a nie z nagłym drżeniem i zlewnymi potami.
  • "Wstrząs anafilaktyczny" zwykle obejmuje objawy reakcji alergicznej: uogólnioną pokrzywkę/świąd, obrzęk (np. warg, języka), świszczący oddech, duszność, spadek ciśnienia. Samo drżenie i poty bez typowych cech alergii nie są dla niego najbardziej charakterystyczne.
  • "Wstrząs hipowolemiczny" wynika z utraty krwi lub płynów i daje obraz nasilonego osłabienia, bladości, zimnej wilgotnej skóry, spadku ciśnienia i zwykle wyraźnej tachykardii; w pytaniu brak informacji o urazie, krwawieniu, biegunce czy odwodnieniu.

W praktyce pracy asystenta osoby niepełnosprawnej najważniejsze jest szybkie zauważenie takich symptomów, przerwanie aktywności, zapewnienie bezpieczeństwa i niepozostawianie podopiecznego samego. Dalsze postępowanie zależy od procedur opieki i stanu chorego, a przy pogorszeniu lub utracie przytomności konieczne jest wezwanie pomocy medycznej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Hipoglikemia to zbyt niski poziom glukozy we krwi. Może pojawić się np. po wysiłku, po zbyt małym posiłku lub po przyjęciu leków/insuliny bez odpowiedniej ilości jedzenia. W opiece ważne jest szybkie zauważenie objawów i zapewnienie bezpieczeństwa podopiecznemu.
Najczęstsze sygnały to drżenie, zlewne poty, nagłe osłabienie, uczucie "że coś jest nie tak", niepokój, czasem kołatanie serca i nudności. U części osób dochodzą zaburzenia koncentracji lub splątanie, co zwiększa ryzyko upadku w terenie.
Potliwość i drżenie są typowymi objawami reakcji organizmu na spadek glukozy (wyrzut hormonów stresu). Przy hiperglikemii częściej dominuje pragnienie, suchość w ustach i częste oddawanie moczu, a objawy zwykle narastają wolniej niż w nagłej hipoglikemii.
Anafilaksja zwykle wiąże się z cechami alergii: pokrzywką, świądem, obrzękiem (np. warg), dusznością lub świstami i szybkim pogorszeniem po kontakcie z alergenem. W hipoglikemii częściej widzisz drżenie, poty i nagłe osłabienie u osoby z cukrzycą, bez typowych objawów alergicznych.
Ryzyko rośnie po wysiłku (np. dłuższy spacer), przy pominięciu lub opóźnieniu posiłku, po zbyt małej ilości węglowodanów oraz przy nieadekwatnej dawce leków. Dodatkowo zwiększa je choroba, zmiana rutyny dnia i brak możliwości szybkiego posiłku.
Przede wszystkim przerwać aktywność, posadzić lub położyć podopiecznego w bezpiecznym miejscu i obserwować stan. Dalsze działania zależą od zasad opieki oraz możliwości podopiecznego; przy nasilaniu objawów, zaburzeniach świadomości lub braku poprawy konieczne jest wezwanie pomocy medycznej.
Nie. Sam wynik tętna nie rozpoznaje hipoglikemii, bo może się zmieniać z wielu powodów (wysiłek, stres, odwodnienie). W praktyce liczy się zestaw objawów i kontekst (cukrzyca, wysiłek, nagłe poty i drżenie). Parametry życiowe są tylko elementem oceny.
Częsty błąd to automatyczne kojarzenie cukrzycy wyłącznie z "za wysokim cukrem" i wybór hiperglikemii bez analizy objawów. Inny błąd to sugerowanie się pojedynczym parametrem (np. tętnem) zamiast całością obrazu klinicznego oraz kontekstem aktywności i pory posiłku.
Dla hiperglikemii bardziej charakterystyczne są: wzmożone pragnienie, suchość w ustach, częste oddawanie moczu, stopniowo narastające osłabienie i pogorszenie samopoczucia. Mogą też pojawić się bóle brzucha czy senność, ale zwykle nie dominują nagłe poty i drżenie.
Ucz się "pakietami objawów": osobno typowe cechy hipoglikemii, hiperglikemii, anafilaksji i wstrząsu. Ćwicz scenariusze sytuacyjne (spacer, posiłek, stres), ucz się odróżniać objawy nagłe od narastających oraz zapamiętaj zasady bezpieczeństwa: przerwanie wysiłku, ocena stanu i wezwanie pomocy w razie zagrożenia.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 51% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • American Diabetes Association (ADA) – "Low Blood Glucose (Hypoglycemia)" (strona edukacyjna), https://diabetes.org/living-with-diabetes/hypoglycemia-low-blood-glucose (dostęp: 2026-02-27)
  • NHS (UK) – "Low blood sugar (hypoglycaemia)" (objawy i informacje dla pacjentów), https://www.nhs.uk/conditions/low-blood-sugar-hypoglycaemia/ (dostęp: 2026-02-27)
  • Mayo Clinic – "Hypoglycemia" (Symptoms & causes), https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/hypoglycemia/symptoms-causes/syc-20373685 (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe z pierwszej pomocy dla opiekunów i asystentów osób z cukrzycą
  • Poradniki edukacyjne dla pacjentów z cukrzycą (objawy i postępowanie przy hipo/hiperglikemii)
  • Kursy e-learning z rozpoznawania stanów nagłych i podstaw opieki

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego