KWALIFIKACJA MED10 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 3.
Jeśli przyczepy będącego w czynnym napięciu mięśnia oddalają się od siebie, to praca tego mięśnia ma charakter
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Gdy przyczepy mięśnia w czynnym napięciu oddalają się od siebie, mięsień wydłuża się mimo generowania siły.
To jest cecha pracy ekscentrycznej (hamowanie/opuszczanie). W pracy koncentrycznej przyczepy zbliżają się, a w izometrycznej nie zmienia się odległość między przyczepami.

Pełne wyjaśnienie:

Rodzaj pracy (skurczu) mięśnia rozpoznaje się po tym, co dzieje się z długością mięśnia oraz z odległością między jego przyczepami, przy założeniu, że mięsień jest w czynnym napięciu (czyli aktywnie wytwarza siłę).

Praca ekscentryczna zachodzi wtedy, gdy mięsień jest aktywny, ale jednocześnie wydłuża się. W opisie zadania wskazówką jest to, że przyczepy oddalają się od siebie – to oznacza wzrost długości mięśnia. Taka sytuacja jest typowa dla fazy kontrolowanego "opuszczania" lub "hamowania" ruchu, gdy obciążenie (siła zewnętrzna) jest większe niż moment siły generowany przez mięsień, ale mięsień nadal pracuje, by ruch kontrolować.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują:

  • "koncentryczny" – w pracy koncentrycznej mięsień w napięciu skraca się, więc przyczepy powinny się zbliżać, a nie oddalać. To typowe dla fazy pokonywania oporu (np. podnoszenie).
  • "izometryczny" – skurcz izometryczny oznacza wytwarzanie napięcia bez zmiany długości mięśnia; w praktyce odległość między przyczepami pozostaje stała. Skoro w zadaniu przyczepy się oddalają, nie jest to izometria.
  • "statyczny" – to określenie bywa używane potocznie w kontekście braku ruchu, ale w nazewnictwie fizjologicznym i biomechanicznym precyzyjny termin odpowiadający "bez zmiany długości" to izometryczny. W tym opisie i tak zachodzi zmiana odległości przyczepów, więc "statyczny" nie opisuje właściwie zjawiska.

Wskazówka egzaminacyjna: zapamiętaj prostą regułę: oddalają się → mięsień się wydłuża → ekscentryczny; zbliżają się → mięsień się skraca → koncentryczny; bez zmianyizometryczny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Praca ekscentryczna to sytuacja, gdy mięsień jest aktywny (wytwarza napięcie), ale jednocześnie wydłuża się, bo działa na niego większa siła zewnętrzna. Typowy przykład to kontrolowane opuszczanie ciężaru lub hamowanie ruchu.
Jeśli mięsień jest w czynnym napięciu, a jego przyczepy oddalają się od siebie, oznacza to wzrost długości mięśnia. Taki układ odpowiada pracy ekscentrycznej, czyli pracy "hamującej" pod obciążeniem.
W pracy koncentrycznej mięsień w napięciu skraca się (przyczepy się zbliżają). W pracy ekscentrycznej mięsień w napięciu wydłuża się (przyczepy się oddalają), zwykle kontrolując ruch pod wpływem obciążenia.
Skurcz izometryczny oznacza, że mięsień wytwarza napięcie, ale nie zmienia długości, więc odległość między przyczepami pozostaje zasadniczo stała. Przykład: trzymanie pozycji bez ruchu, np. utrzymanie ciężaru w bezruchu.
Podczas opuszczania ciężaru działa grawitacja, więc siła zewnętrzna "ściąga" segment w dół. Mięsień nie musi skracać się, by podnieść ciężar, tylko kontroluje ruch, pracując w napięciu i jednocześnie wydłużając się, czyli ekscentrycznie.
Zwykle praca ekscentryczna wiąże się ze zmianą długości mięśnia i ruchem, ale w praktyce klinicznej mogą występować bardzo małe zakresy ruchu lub kompensacje. Kluczowe jest kryterium: mięsień w napięciu wydłuża się, a nie samo wrażenie "braku ruchu".
Najczęściej myli się ekscentrykę z rozluźnieniem (bo mięsień się wydłuża), albo z koncentryką (bo "mięsień pracuje"). W pytaniach warto szukać słów: oddalają się przyczepy, hamuje, opuszcza – to zwykle wskazuje na ekscentrykę.
Wiedza o ekscentryce pomaga zrozumieć przeciążenia mięśni i ścięgien oraz dobierać ćwiczenia uzupełniające terapię (np. kontrolowane opuszczanie). Ułatwia też analizę czynności dnia codziennego, takich jak schodzenie po schodach czy siadanie.
W języku potocznym "statyczny" bywa używany dla sytuacji bez widocznego ruchu, ale w biomechanice precyzyjnie opisuje to skurcz izometryczny (napięcie bez zmiany długości). Na egzaminie bezpieczniej kierować się terminami: koncentryczny/ekscentryczny/izometryczny.
Stosuj regułę 3 kroków: 1) sprawdź, czy jest "czynne napięcie", 2) oceń, czy przyczepy się zbliżają, oddalają czy nie zmieniają położenia, 3) dopasuj: zbliżają → koncentryczny, oddalają → ekscentryczny, bez zmiany → izometryczny.
info

Około 59% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Gdy przyczepy mięśnia w czynnym napięciu oddalają się od siebie, mięsień wydłuża się mimo generowania siły.To jest cecha pracy ekscentrycznej (hamowanie/opuszczanie)."

Źródła:

  • Donald A. Neumann, "Kinesiology of the Musculoskeletal System: Foundations for Rehabilitation", rozdziały o skurczu mięśni i pracy koncentrycznej/ekscentrycznej/izometrycznej, wyd. 2, 2010.
  • Carol A. Oatis, "Kinesiology: The Mechanics and Pathomechanics of Human Movement", część dotycząca pracy mięśni i typów skurczu, wyd. 3, 2017.
  • John H. Wilmore, David L. Costill, W. Larry Kenney, "Physiology of Sport and Exercise", rozdział o funkcji mięśni szkieletowych i typach skurczu, wyd. 6, 2015.

Materiały:

  • Podręcznik kinezjologii/anatomii czynnościowej (rozdziały o rodzajach skurczu mięśni)
  • Atlas anatomii z opisem funkcji mięśni (część funkcjonalna)
  • Materiały dydaktyczne z biomechaniki ruchu (definicje: koncentryczny/ekscentryczny/izometryczny)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego