KWALIFIKACJA SPO5 - PAŹDZIERNIK 2013

PYTANIE NR 5.
Jeżeli 70-letni podopieczny z chorobą zwyrodnieniową stawów coraz częściej prosi opiekunkę o kupno tabletek przeciwbólowych i od pewnego czasu przestał sam wychodzić na spacery, a dzień spędza głównie przed telewizorem, to planując pracę z nim, opiekunka powinna zwrócić szczególną uwagę na ograniczenia tego podopiecznego związane
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Choroba zwyrodnieniowa stawów często powoduje ból nasilający się przy ruchu, co ogranicza chodzenie i zniechęca do spacerów. W opisie kluczowe są prośby o leki przeciwbólowe i rezygnacja z wychodzenia, więc w planie opieki priorytetem jest uwzględnienie bólu przy poruszaniu się, a nie "upodobania" czy sam wiek.

Pełne wyjaśnienie:

W chorobie zwyrodnieniowej stawów typowym problemem jest ból nasilający się podczas poruszania oraz sztywność i ograniczenie zakresu ruchu. To przekłada się na funkcjonowanie: osoba zaczyna unikać dłuższego chodzenia, rzadziej wychodzi na spacery i wybiera aktywności niewymagające ruchu (np. oglądanie telewizji). W opisie dodatkowo pojawia się informacja, że podopieczny coraz częściej prosi o kupno tabletek przeciwbólowych, co wzmacnia wniosek, że główną barierą jest dolegliwość bólowa.

Dlatego planując pracę, opiekunka powinna szczególnie uwzględnić ograniczenia związane z odpowiedzią "z bólem przy poruszaniu się." Praktycznie oznacza to m.in. dostosowanie tempa i czasu aktywności, planowanie przerw, dobór bezpiecznej formy ruchu, obserwację reakcji na wysiłek oraz zwracanie uwagi na ryzyko upadku wynikające z ograniczeń ruchu i kompensacji bólu.

Pozostałe propozycje są mniej trafne, bo opisują raczej etykiety lub uogólnienia. "z upodobaniem do siedzącego trybu życia." sugeruje trwałą preferencję, podczas gdy siedzenie może być skutkiem bólu. "z niechęcią do aktywności." przenosi akcent na motywację/charakter, co jest częstym błędem w opiece: ignoruje się barierę zdrowotną. "z podeszłym wiekiem." jest zbyt ogólne – wiek sam w sobie nie wyjaśnia nagłego ograniczenia spacerów; kluczowe są objawy i funkcjonalne konsekwencje choroby.

Na egzaminie warto szukać w opisie sygnałów przyczynowych (np. ból, prośby o leki, trudność w chodzeniu), a nie tylko zachowania końcowego (siedzenie przed telewizorem). To pomaga prawidłowo rozpoznać ograniczenie i zaplanować adekwatne wsparcie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najmocniejsze przesłanki to częste prośby o tabletki przeciwbólowe oraz rezygnacja ze spacerów. W chorobie zwyrodnieniowej stawów ból zwykle nasila się podczas chodzenia, więc unikanie wyjść bywa mechanizmem ochronnym, a nie "lenistwem".
Siedzenie może być skutkiem bólu i ograniczeń ruchu, a nie preferencją. Jeśli poruszanie się powoduje dolegliwości, osoba wybiera aktywności niewymagające ruchu. W planie opieki ważniejsze jest rozpoznanie bariery (ból) niż ocenianie postawy.
Warto szukać objawów i kontekstu: ból, sztywność, trudność w wstawaniu, pogorszenie chodu, prośby o leki, grymas bólu. "Niechęć" częściej jest wnioskiem bez danych. W opiece liczą się obserwowalne ograniczenia funkcjonalne.
Można zaplanować krótsze spacery z przerwami, wolniejsze tempo, asekurację, wygodne obuwie, wybór bezpiecznej trasy oraz aktywności odciążające stawy. Trzeba też monitorować ból i zgłaszać pogorszenie personelowi medycznemu.
Nie. Wiek zwiększa ryzyko różnych problemów, ale w planowaniu opieki kluczowe są konkretne przyczyny i objawy. W pytaniu podano chorobę zwyrodnieniową i sygnały bólu, więc to one powinny kierować doborem wsparcia i aktywności.
Najczęściej obserwuje się ból przy ruchu, sztywność (zwłaszcza po bezruchu), mniejszą sprawność, trudności w chodzeniu i wstawaniu oraz szybsze męczenie. Dla opiekuna oznacza to potrzebę dostosowania obciążeń i zapewnienia bezpieczeństwa.
Gdy ból się nasila, pojawia się częściej, ogranicza codzienne czynności (np. rezygnacja ze spacerów), występuje obrzęk lub nagła zmiana sprawności. Takie sygnały mogą wymagać oceny medycznej, modyfikacji leczenia lub rehabilitacji.
Częsty błąd to ocenianie zachowania jako "lenistwa" lub "niechęci", bez sprawdzenia bólu, lęku przed upadkiem czy zmęczenia. Drugi błąd to ignorowanie sygnałów (prośby o leki) i skupianie się tylko na tym, że podopieczny siedzi w pokoju.
Stosuj zasadę małych kroków: krócej, częściej i z przerwami. Unikaj gwałtownych obciążeń, dobieraj aktywność do możliwości dnia (ból bywa zmienny), dbaj o rozgrzewkę i bezpieczeństwo. W razie pogorszenia wróć do lżejszych form ruchu.
Konkretny problem (np. ból przy ruchu) pozwala dobrać adekwatne działania: asekurację, przerwy, odpowiednią aktywność, obserwację objawów. Ogólnik "wiek" nie mówi, co realnie przeszkadza i może prowadzić do błędnego planu opieki lub zbyt małej aktywizacji.
info

Około 65% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Choroba zwyrodnieniowa stawów często powoduje ból nasilający się przy ruchu, co ogranicza chodzenie i zniechęca do spacerów."

Źródła:

  • World Health Organization, "WHO guidelines on physical activity and sedentary behaviour", 2020 (rozdziały dot. osób starszych 65+) - https://www.who.int/publications/i/item/9789240015128 (dostęp: 2026-03-04)
  • Mayo Clinic, "Osteoarthritis - Symptoms & causes" (opis bólu nasilającego się podczas ruchu) - https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/osteoarthritis/symptoms-causes/syc-20351925 (dostęp: 2026-03-04)

Materiały:

  • Materiały edukacyjne o chorobie zwyrodnieniowej stawów (objawy, funkcjonowanie, aktywność)
  • Podręczniki z geriatrii/pielęgniarstwa geriatrycznego dotyczące oceny sprawności i bólu
  • Zalecenia dot. aktywności fizycznej osób starszych i ograniczania siedzącego trybu życia

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego