KWALIFIKACJA HGT12 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 29.
Jeżeli całkowity koszt organizacji uroczystego obiadu wyniósł 2 045,00 zł, to jaką należność powinien zapłacić zleceniodawca, który zgodnie z ustaleniami wpłacił zaliczkę stanowiącą 20% tych kosztów?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zaliczka stanowi 20% kosztu całkowitego 2 045,00 zł, więc wynosi 0,20 × 2 045,00 = 409,00 zł. Do zapłaty pozostaje kwota po odjęciu zaliczki: 2 045,00 − 409,00 = 1 636,00 zł. Tylko ta wartość jest poprawnym rozliczeniem dopłaty.

Pełne wyjaśnienie:

Aby obliczyć należność do zapłaty po wpłacie zaliczki, trzeba wykonać dwa kroki: policzyć samą zaliczkę jako część kosztu całkowitego oraz odjąć ją od całej kwoty.

1) Obliczenie zaliczki (20%)
20% oznacza 20 na 100, czyli w zapisie dziesiętnym 0,20. Zatem:
zaliczka = 0,20 × 2 045,00 zł = 409,00 zł.

2) Obliczenie kwoty do dopłaty
Skoro klient już wpłacił 409,00 zł, to pozostała należność wynosi:
2 045,00 zł − 409,00 zł = 1 636,00 zł.

Odpowiedź "1 636,00 zł" jest poprawna, bo dokładnie odpowiada kwocie pozostałej po odjęciu zaliczki od kosztu całkowitego.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • Wartości typu "1 663,00 zł" oraz "1 663,50 zł" sugerują pomyłkę w obliczeniu 20% (np. błędne przeliczenie procentu lub niewłaściwe odejmowanie), bo przy poprawnym rachunku wynik musi wynosić 2 045,00 − 409,00.
  • Wartość "1 636,50 zł" wskazuje na błąd w operowaniu groszami (niepotrzebne "50 gr"), mimo że 20% z 2 045,00 daje dokładnie 409,00 bez części groszowej.

Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu dopłaty zawsze zrób szybki test sensu: dopłata ma być mniejsza od 2 045,00 zł i razem z zaliczką ma dać dokładnie koszt całkowity (409,00 + 1 636,00 = 2 045,00).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zaliczka to część należności wpłacana przed wykonaniem usługi (np. bankietu). Zmniejsza ona kwotę, którą trzeba dopłacić po realizacji. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle liczy się ją jako procent kosztu całkowitego, a potem odejmuje od sumy końcowej.
20% zamieniasz na ułamek dziesiętny 0,20 i mnożysz przez kwotę: 0,20 × 2 045,00 zł = 409,00 zł. To jest wysokość zaliczki. Dopiero potem wyliczasz dopłatę, odejmując zaliczkę od kosztu całkowitego.
Pytanie dotyczy kwoty, którą klient ma jeszcze zapłacić po wpłacie zaliczki. Skoro część kosztów została już uregulowana, to do rozliczenia pozostaje reszta. Dodawanie procentu miałoby sens przy narzucie lub podwyżce ceny, a nie przy przedpłacie.
Najpierw liczysz zaliczkę: 20% z 2 045,00 zł to 409,00 zł. Następnie dopłata to różnica: 2 045,00 zł − 409,00 zł = 1 636,00 zł. Taka kwota jest należnością końcową po uwzględnieniu wpłaconej zaliczki.
Tak, 20% to 20/100, czyli 0,20. Analogicznie 5% to 0,05, a 125% to 1,25. Ta zamiana na zapis dziesiętny ułatwia mnożenie. W zadaniach finansowych pamiętaj też o zapisie wyniku do dwóch miejsc po przecinku.
Zrób kontrolę: dopłata musi być mniejsza od kwoty całkowitej (bo część już wpłacono). Dodatkowo zaliczka + dopłata powinny dać dokładnie koszt całkowity. Jeśli suma się nie zgadza, najczęściej błąd jest w przeliczeniu procentu lub w odejmowaniu.
Najczęstsze pomyłki to: dodawanie zaliczki zamiast jej odjęcia, złe przesunięcie przecinka przy procentach (np. 20% jako 0,02), oraz nieuwzględnianie groszy. Zdarza się też wybór odpowiedzi "na oko", bo różnice między wariantami są niewielkie.
Zaliczkę pobiera się zwykle przy rezerwacji terminu i potwierdzeniu zamówienia (np. obiad uroczysty, przyjęcie okolicznościowe, catering). Ma to zabezpieczyć organizatora przed kosztami przygotowań. W rozliczeniu końcowym zaliczka pomniejsza kwotę do zapłaty.
To suma wszystkich ustalonych kosztów realizacji usługi: surowce, praca, ewentualne usługi dodatkowe i inne elementy przyjętej kalkulacji. W zadaniu egzaminacyjnym traktujesz tę kwotę jako wartość bazową do obliczenia zaliczki procentowej i późniejszej dopłaty.
Stosuj stały schemat: (1) zapisz procent jako ułamek dziesiętny, (2) oblicz część kwoty (zaliczkę), (3) wykonaj działanie końcowe zgodne z pytaniem (tu: odejmowanie), (4) sprawdź sumę kontrolną. To ogranicza błędy przy podobnych odpowiedziach.
info

Statystycznie 74% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Procent" – definicja i zapis procentu jako ułamka dziesiętnego: https://pl.wikipedia.org/wiki/Procent (dostęp: 2026-02-27)
  • MATEmaTYKA na poziomie szkoły średniej – Matemaks, "Procenty" (obliczanie procentu z liczby): https://www.matemaks.pl/procenty.html (dostęp: 2026-02-27)
  • Khan Academy (PL), dział "Procenty" (podstawy obliczeń procentowych): https://pl.khanacademy.org/math/arithmetic-home/arith-review-percentages (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Powtórzenie rachunku procentowego (procent z liczby, ułamek dziesiętny)
  • Zadania treningowe z rozliczeń: zaliczka–dopłata–rata
  • Arkusze kalkulacyjne: proste formuły procentowe (dla utrwalenia praktycznego)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego