KWALIFIKACJA BUD16 + BUD17 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 28.
Jeżeli eksplozymetr wykaże obecność metanu na poziomie 5% DGW, to znaczy, że w badanej atmosferze metan stanowi
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"5% DGW" oznacza 5% dolnej granicy wybuchowości, a nie 5% objętości metanu.
Dla metanu DGW wynosi ok. 5% obj., więc 5% z 5% to 0,25% obj. W przeliczeniu na ppm: 0,25% × 10 000 = 2500 ppm, czyli tyle metanu w badanej atmosferze.

Pełne wyjaśnienie:

Wskazanie eksplozymetru podawane jako % DGW (dolnej granicy wybuchowości) jest wartością względną: informuje, jaką część progu zapłonu/wybuchowości osiąga mieszanina. To nie jest bezpośrednio "% metanu w powietrzu", tylko procent wartości granicznej.

Dla metanu typowo przyjmuje się, że DGW ≈ 5% obj. (czyli mieszanina staje się palna/wybuchowa od ok. 5% objętości metanu w powietrzu). Jeśli przyrząd pokazuje 5% DGW, to znaczy, że stężenie metanu stanowi 5% z tej wartości granicznej:

Krok 1: obliczenie stężenia w % obj.
5% DGW = 0,05 × 5% obj. = 0,25% obj.

Krok 2: konwersja % na ppm
1% obj. = 10 000 ppm (bo ppm to "części na milion", a 1% to 1/100, czyli 10 000/1 000 000).
Zatem 0,25% obj. = 0,25 × 10 000 ppm = 2500 ppm.

Dlatego odpowiedź "2500 ppm" jest zgodna z interpretacją wskazania eksplozymetru.

Pozostałe odpowiedzi są zaniżone o rzędy wielkości i zwykle wynikają z błędnego przesunięcia przecinka lub pomylenia jednostek. W praktyce takie pomyłki są niebezpieczne: mogą prowadzić do uznania atmosfery za bezpieczną mimo wzrostu stężenia gazu. Na egzaminie warto zapamiętać szybki przelicznik: 1% = 10 000 ppm i zawsze sprawdzić, czy liczymy od DGW, a nie od 100%.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza, że stężenie gazu stanowi 5% wartości dolnej granicy wybuchowości dla danego gazu. To wynik względny (odniesiony do progu palności), a nie bezpośrednio "5% metanu w powietrzu".
Najpierw potrzebujesz wartości DGW dla metanu (typowo ok. 5% obj.). Potem liczysz: % obj. = (%DGW / 100) × DGW. Przykład: 5%DGW → 0,05 × 5% = 0,25% obj.
ppm to "części na milion", czyli ułamek 1/1 000 000. Z kolei 1% to 1/100. Gdy przeliczysz 1/100 na "na milion", dostajesz 10 000/1 000 000, czyli 10 000 ppm.
Użyj przelicznika: 1% = 10 000 ppm. Zatem 0,25% × 10 000 = 2500 ppm. To częsty typ zadania na interpretację wskazań detektorów gazu.
Nie. Atmosfera wybuchowa jest rozpatrywana od osiągnięcia okolic 100% DGW (czyli progu palności). 5% DGW to poziom znacznie niższy, ale w praktyce nadal wymaga czujności, kontroli źródła emisji i przewietrzania.
Najczęściej myli się "%DGW" z "% obj." (traktuje się je jak to samo), a także błędnie przelicza % na ppm (np. przyjmuje 1% = 1000 ppm). Drugi częsty błąd to liczenie od złej DGW dla innego gazu.
Eksplozymetr jest typowo używany do szybkiej oceny zagrożenia wybuchem (skala %DGW) podczas kontroli instalacji, prac w studzienkach czy pomieszczeniach. Analizator bywa potrzebny do dokładniejszych pomiarów składu lub innych jednostek.
Kalibracja wpływa na to, czy wskazanie %DGW odpowiada rzeczywistemu stężeniu. Zła kalibracja, niewłaściwy gaz wzorcowy lub zużyty sensor mogą zaniżać lub zawyżać wynik, co prowadzi do błędnej oceny ryzyka w miejscu pracy.
Tak. DGW zależy od właściwości chemicznych gazu i jest inna dla metanu, propanu, butanu czy wodoru. Dlatego przy interpretacji %DGW trzeba wiedzieć, dla jakiego gazu skalibrowano miernik i jaką DGW przyjmuje się w zadaniu.
Użyj kontroli rzędu wielkości: skoro DGW metanu to ok. 5% obj., to 100% DGW to ok. 50 000 ppm. Zatem 5% DGW powinno dać około 1/20 tej wartości, czyli ok. 2500 ppm. Jeśli wychodzą dziesiątki ppm, to prawie na pewno błąd.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 46% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: ""5% DGW" oznacza 5% dolnej granicy wybuchowości, a nie 5% objętości metanu.Dla metanu DGW wynosi ok. 5% obj., więc 5% z 5% to 0,25% obj."

Źródła:

  • NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards: Methane — entry includes LEL value (5%) and basic hazard data, https://www.cdc.gov/niosh/npg/npgd0384.html - accessed 2026-02-27
  • PubChem (NIH): Methane (CID 297) — safety/flammability information including explosive/flammable limits, https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Methane - accessed 2026-02-27
  • Wikipedia (en): Lower explosive limit / Methane — general definition and typical LEL for methane; used only to corroborate typical value and terminology, https://en.wikipedia.org/wiki/Lower_explosive_limit - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Instrukcje obsługi i karty katalogowe eksplozymetrów (sekcja: interpretacja %DGW)
  • Materiały szkoleniowe z bezpieczeństwa przeciwwybuchowego w gazownictwie
  • Tabele właściwości metanu: granice wybuchowości i podstawy konwersji jednostek stężeń

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego