KWALIFIKACJA BUD14 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 2.
Jeżeli kąt nachylenia skarpy nasypu wynosi 45°, to zgodnie z rysunkiem zależność 1: n wynosi
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek techniczny związany z budownictwem, prawdopodobnie dotyczący skarpy nasypu.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przy nachyleniu 45° przyrost wysokości jest równy przyrostowi w poziomie, bo tan 45° = 1. Oznacza to proporcję 1:1 (na 1 jednostkę w pionie przypada 1 jednostka w poziomie). Pozostałe odpowiedzi odpowiadają kątom innym niż 45° (łagodniejszym lub bardziej stromym).

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach o skarpach nasypów zapis 1:n opisuje zależność geometryczną między wymiarem pionowym i poziomym skarpy. Najczęściej interpretuje się go jako: 1 jednostka w pionie odpowiada n jednostkom w poziomie (czyli "wysokość : odsunięcie"). Wtedy kąt nachylenia skarpy do poziomu spełnia zależność:

tan(α) = 1/n

Dla α = 45° mamy tan(45°) = 1, więc:

1 = 1/nn = 1, czyli zapis wynosi 1:1. Intuicyjnie: skarpa pod kątem 45° tworzy trójkąt prostokątny równoramienny, więc "pion" i "poziom" są równe.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 1:2 oznacza łagodniejszą skarpę (większe odsunięcie w poziomie przy tej samej wysokości), a więc kąt mniejszy niż 45°.
  • 1:0,5 oznacza skarpę bardziej stromą (małe odsunięcie w poziomie przy tej samej wysokości), co daje kąt większy niż 45°.
  • 1:1,5 również opisuje skarpę łagodniejszą niż 45° (bo n > 1), więc kąt jest mniejszy niż 45°.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się 45°, warto zapamiętać, że to przypadek "1 do 1". Jeśli masz wątpliwości, zawsze wróć do tangensa: tan łączy stosunek "pion/poziom" z kątem nachylenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zapis 1:n opisuje proporcję skarpy między kierunkiem pionowym i poziomym (w zależności od konwencji rysunku). Najczęściej oznacza: 1 jednostka wysokości odpowiada n jednostkom odsunięcia w poziomie. Zawsze warto sprawdzić opis na rysunku lub legendę.
Najprościej użyć trygonometrii. Gdy 1 oznacza pion, a n poziom, to tan(α) = 1/n. Dla danego kąta liczysz tangens i wyznaczasz n. Gdy konwencja jest odwrotna, wzór też się odwraca.
Bo tan 45° = 1, czyli przyrost w pionie jest równy przyrostowi w poziomie. Geometrycznie to trójkąt prostokątny równoramienny (ramiona równe). Dlatego zapis skarpy odpowiada proporcji 1:1.
Tak. Jeśli kąt jest mierzony do poziomu, stosuje się zależność z tangensem jak dla nachylenia. Gdyby kąt był do pionu, trzeba użyć kąta dopełniającego (90°−α), co zmieniłoby wynik. W zadaniach kluczowa jest konwencja z rysunku.
Jeśli zapis oznacza "1 w pionie, n w poziomie", to większe n oznacza łagodniejszą skarpę (mniejszy kąt). Zatem 1:2 jest łagodniejsza niż 1:1. Dla pewności porównaj: tan(α)=1/n, więc n=2 daje mniejszy tangens.
Najczęściej myli się, co oznacza "1" i co oznacza "n" (pion czy poziom), oraz zakłada się intuicyjnie, że większe n to "większa stromość". Drugi błąd to brak sprawdzenia, do czego mierzony jest kąt. Pomaga szybki test: dla 45° powinno wyjść 1:1.
Przy typowej konwencji (1 = pion, n = poziom) liczysz n = 1 / tan(α). Np. dla 45°: tan(45°)=1, więc n=1. Gdy w materiałach użyto odwrotnej konwencji, będzie n = tan(α).
To dość stroma skarpa, spotykana raczej w warunkach sprzyjających stateczności (np. przy odpowiednich gruntach i wysokościach) lub jako element tymczasowy, gdy jest miejsce ograniczone. W praktyce projekt dobiera nachylenie do rodzaju gruntu, warunków wodnych i technologii wykonania.
Nie zawsze. Wynik liczbowy dla 45° często jest 1:1, ale znaczenie zapisu 1:n bywa różne w zależności od przyjętej konwencji (pion:poziom lub poziom:pion). W zadaniach egzaminacyjnych rysunek zwykle doprecyzowuje interpretację.
Przy zapisie "pion:poziom" większe n oznacza łagodniejszą skarpę (więcej miejsca w poziomie na tę samą wysokość). Mniejsze n (poniżej 1) oznacza skarpę bardzo stromą. Dobrą kontrolą jest porównanie do 45°: 1:1.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 67% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Przy nachyleniu 45° przyrost wysokości jest równy przyrostowi w poziomie, bo tan 45° = 1."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Tangens" – definicja funkcji i związek z trójkątem prostokątnym: https://pl.wikipedia.org/wiki/Tangens - dostęp 2026-02-18
  • Wikipedia (PL), "Kąt 45 stopni" – własność trójkąta 45°-45°-90°: https://pl.wikipedia.org/wiki/K%C4%85t_45_stopni - dostęp 2026-02-18
  • E-podręczniki (ZPE), Matematyka – trygonometria w trójkącie prostokątnym (tangens): https://zpe.gov.pl/ - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Podręczniki i repetytoria z trygonometrii (tangens, nachylenie)
  • Materiały dydaktyczne z robót ziemnych (nasypy, wykopy, skarpy)
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych dla technika budownictwa dotyczące geometrii skarp

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego