Objętość dystrybucji (Vd) to parametr farmakokinetyczny opisujący, jak "rozmieszczony" jest lek w organizmie w relacji do stężenia w osoczu. W praktyce: im większe Vd (w L/kg), tym większy udział leku w tkankach i mniejszy udział pozostający w przestrzeni naczyniowej.
Wartości Vd porównuje się orientacyjnie z objętościami kompartmentów płynowych. Małe Vd sugeruje pozostawanie leku głównie w osoczu (np. silne wiązanie z białkami, duża masa cząsteczkowa, niska przepuszczalność przez śródbłonek). Vd pośrednie może odpowiadać dystrybucji do płynu zewnątrzkomórkowego. Natomiast Vd przekraczające wartości typowe dla całkowitej wody ustroju na kg masy ciała wskazuje, że lek intensywnie przenika do tkanek i często ulega wiązaniu w tkankach, co "zaniża" stężenie w osoczu i matematycznie podnosi Vd.
Stwierdzenie "przechodzi swobodnie do płynu wewnątrzkomórkowego" jest zgodne z interpretacją wysokiego Vd: lek nie jest ograniczony do osocza ani wyłącznie do przestrzeni zewnątrzkomórkowej, lecz dociera także do wnętrza komórek.
Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, bo opisują sytuacje typowe dla mniejszej dystrybucji:
- "przechodzi swobodnie tylko do płynu zewnątrzkomórkowego" – pasuje do związków, które słabo wnikają do komórek (np. bardziej hydrofilne), więc ich Vd zwykle nie jest aż tak wysokie.
- "pozostaje tylko w granicy osocza krwi" – odpowiada bardzo małemu Vd, gdy lek jest "uwięziony" w łożysku naczyniowym.
- "rozkłada się równomiernie między osoczem a płynem zewnątrzkomórkowym" – sugeruje dystrybucję ograniczoną do przestrzeni poza komórkami, a nie dominujące przenikanie do wnętrza komórek.
W nauce do egzaminu pomaga reguła: małe Vd = krew, średnie Vd = przestrzeń zewnątrzkomórkowa, duże Vd = tkanki/wnętrze komórek. Trzeba też pamiętać, że Vd jest parametrem obliczeniowym i może być większe niż fizyczna objętość płynów, gdy lek silnie wiąże się w tkankach.
