KWALIFIKACJA MED4 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 38.
Jeżeli pomiar refrakcji wykaże różnice w sile załamywania promieni w dwóch głównych południkach rogówki, to wadę tę należy skorygować soczewkami
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Różnice mocy załamywania w dwóch głównych południkach oznaczają astygmatyzm.
Astygmatyzm koryguje się składową cylindryczną, która wyrównuje refrakcję w odpowiednim południku. Soczewki skupiające i rozpraszające korygują głównie wady sferyczne (nadwzroczność/krótkowzroczność), a multifokalne dotyczą presbiopii.

Pełne wyjaśnienie:

Opis "różnice w sile załamywania promieni w dwóch głównych południkach" odpowiada klasycznej definicji astygmatyzmu: układ optyczny oka (najczęściej rogówka, czasem także soczewka) ma inną moc w dwóch prostopadłych południkach głównych. W praktyce oznacza to, że oko nie tworzy jednego punktowego ogniska dla wszystkich promieni, tylko ogniskowanie różni się zależnie od kierunku.

Do wyrównania tej różnicy stosuje się soczewki cylindryczne (lub korekcję toryczną), ponieważ cylinder dodaje moc tylko w jednym południku (w drugim pozostaje "zerowy" w sensie działania cylindra). Dzięki temu można skompensować nadmiar lub niedobór mocy w konkretnym kierunku i uzyskać ostrzejszy obraz na siatkówce.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "multifokalnymi" – soczewki multifokalne są projektowane głównie do korekcji presbiopii (różne moce do dali i bliży). Sama wieloogniskowość nie rozwiązuje problemu różnej mocy w południkach, o ile nie zawierają składowej cylindrycznej.
  • "skupiającymi" – soczewki skupiające (dodatnie) korygują typowo nadwzroczność i niektóre sytuacje afakii. Są to korekcje sferyczne, więc nie adresują selektywnie jednego południka.
  • "rozpraszającymi" – soczewki rozpraszające (ujemne) korygują krótkowzroczność. Również są zasadniczo sferyczne i nie wyrównują różnic pomiędzy południkami.

W nauce do egzaminu warto zapamiętać regułę: różne moce w południkach = astygmatyzm = cylinder. Dopiero dodatkowe składowe sferyczne (plus/minus) dobiera się zależnie od tego, czy współistnieje krótkowzroczność albo nadwzroczność.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Astygmatyzm to wada refrakcji, w której moc optyczna oka różni się w dwóch głównych południkach (najczęściej z powodu kształtu rogówki). Skutkiem jest gorsza ostrość i "rozciągnięty" obraz. W zapisie korekcji pojawia się składowa cylindryczna (CYL) oraz oś (AXIS).
W astygmatyzmie układ optyczny nie jest jednakowy w każdym kierunku, więc promienie w różnych południkach ogniskują się w innych miejscach. Informacja o dwóch głównych południkach jest kluczowa: przy wadzie sferycznej moc jest "taka sama" we wszystkich kierunkach, a przy astygmatyzmie – nie.
Najczęściej stosuje się soczewki cylindryczne (okulary) lub toryczne (np. soczewki kontaktowe), bo potrafią skorygować różnicę mocy w konkretnym południku. Dodatkowo można mieć składową sferyczną, jeśli współistnieje krótkowzroczność lub nadwzroczność.
Oś cylindra (AXIS) określa ustawienie cylindra w stopniach (0–180) i wskazuje kierunek południka, w którym cylinder nie dodaje mocy. To parametr konieczny, bo sama wartość cylindra bez osi nie mówi, w jakim kierunku korygować różnicę refrakcji. Błędna oś może pogorszyć komfort widzenia.
Same soczewki skupiające (plus) i rozpraszające (minus) korygują głównie wady sferyczne – nadwzroczność i krótkowzroczność. Astygmatyzm wymaga składowej cylindrycznej/torycznej, bo problem dotyczy różnicy mocy w południkach. W praktyce często występuje korekcja sferyczno-cylindryczna.
Astygmatyzm jest istotny, gdy wpływa na ostrość wzroku, fuzję i komfort widzenia obuocznego, zwłaszcza u dzieci i w terapii zaburzeń widzenia. Nieskorygowany może nasilać objawy astenopii i utrudniać ćwiczenia ortoptyczne. Dlatego ważna jest orientacja, jaka korekcja jest potrzebna.
Częste są pomyłki polegające na utożsamieniu każdej wady refrakcji z soczewką sferyczną (plus/minus) oraz ignorowaniu słowa "południki". Zdarza się też wybór "multifokalne", bo brzmi profesjonalnie, choć dotyczy głównie presbiopii. Pomaga reguła: południki → cylinder → oś.
Najczęściej przyczyną jest krzywizna rogówki (astygmatyzm rogówkowy), ale astygmatyzm może też wynikać z właściwości soczewki wewnątrzgałkowej (astygmatyzm soczewkowy) lub ich kombinacji. W opisie testowym zwykle podkreśla się rolę rogówki, bo to częsty i łatwy do skojarzenia mechanizm.
Wada sferyczna dotyczy "jednakowej" zmiany mocy w każdym kierunku i jest korygowana samą składową sferyczną (plus/minus). Gdy w treści pojawia się informacja o różnych południkach, osi lub różnej mocy w kierunkach, to sygnał astygmatyzmu i potrzeby cylindra/toryczności.
Ucz się mapowania: opis zjawiska → nazwa wady → typ korekcji. Wypisz cechy kluczowe: "południki/ oś" (astygmatyzm → cylinder), "minus" (krótkowzroczność → rozpraszająca), "plus" (nadwzroczność → skupiająca), "dali i bliży" (presbiopia → multifokalna). Ćwicz na krótkich opisach.
info

Statystycznie 56% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że różnice mocy załamywania w dwóch głównych południkach oznaczają astygmatyzm.Astygmatyzm koryguje się składową cylindryczną, która wyrównuje refrakcję w odpowiednim południku.

Źródła:

  • MedlinePlus (NIH): Astigmatism – https://medlineplus.gov/ency/article/001012.htm (dostęp: 2026-03-02)
  • American Optometric Association: Astigmatism – https://www.aoa.org/healthy-eyes/eye-and-vision-conditions/astigmatism (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): Astygmatyzm – https://pl.wikipedia.org/wiki/Astygmatyzm (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki z zakresu optyki okularowej i refrakcji klinicznej
  • Materiały dydaktyczne z ortoptyki dotyczące wad refrakcji i ich wpływu na widzenie obuoczne
  • Wiarygodne kompendia okulistyczno-optometryczne opisujące astygmatyzm i jego korekcję

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego