KWALIFIKACJA BUD18 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 9.
Jeżeli pomiary wykonano tak, jak na przedstawionym rysunku, to odległość między punktami osnowy geodezyjnej d1-2 można obliczyć, stosując działanie
Ilustracja przedstawia schemat pomiarów geodezyjnych, które mogą być częścią egzaminu zawodowego dla technika geodety.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odległość d1-2 jest trzecim bokiem trójkąta, gdy znane są dwa boki (82,36 i 79,46) oraz kąt między nimi (67,9534g).
W takiej sytuacji stosuje się twierdzenie cosinusów: (d1-2)2 = a2 + b2 − 2ab·cos(γ).

Pełne wyjaśnienie:

W przedstawionej sytuacji pomiarowej znane są dwie długości tworzące trójkąt (82,36 oraz 79,46) oraz kąt zawarty między tymi odcinkami (67,9534g). Szukana odległość d1-2 jest bokiem leżącym naprzeciw tego kąta. Taki układ danych (dwa boki i kąt między nimi) prowadzi wprost do zastosowania twierdzenia cosinusów.

Twierdzenie cosinusów dla trójkąta o bokach a, b, c oraz kącie γ między bokami a i b ma postać:
c2 = a2 + b2 − 2ab·cos(γ).
Po podstawieniu: a = 82,36, b = 79,46 oraz γ = 67,9534g otrzymujemy działanie:
(d1-2)2 = 82,362 + 79,462 − 2 · 82,36 · 79,46 · cos 67,9534g.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • Wyrażenie z dzieleniem kwadratów i dodanym sinusem nie odpowiada żadnemu standardowemu prawu trygonometrycznemu dla boków trójkąta; miesza działania bez uzasadnienia geometrycznego.
  • Wzór z iloczynem i dzieleniem przez sin(γ) sugeruje użycie prawa sinusów, ale do prawa sinusów potrzebna jest para: bok i kąt naprzeciw niego. Tutaj podany jest kąt zawarty, więc takie podstawienie nie jest poprawne.
  • Użycie tangensa wskazuje na trójkąt prostokątny i zależność przeciwległa/przyległa, lecz w zadaniu nie ma informacji o kącie prostym ani o przyprostokątnych, więc nie ma podstaw do takiego uproszczenia.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz dwa boki i kąt między nimi, najczęściej wybór pada na twierdzenie cosinusów; gdy masz dwa kąty i bok lub bok oraz kąt naprzeciw niego, wtedy rozważ prawo sinusów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Twierdzenie cosinusów łączy długości boków trójkąta z cosinusem kąta między dwoma bokami. Stosuje się je, gdy znasz dwa boki i kąt zawarty (SAS) i chcesz obliczyć trzeci bok, np. przy obliczaniu odległości między punktami osnowy.
Jeśli podany kąt jest między dwoma znanymi bokami, wybierasz cosinus (twierdzenie cosinusów). Gdy masz bok i kąt naprzeciw niego (albo dwa kąty), wtedy częściej pasuje prawo sinusów. Kluczowe jest położenie kąta względem boków.
Minus wynika z geometrii trójkąta: gdy kąt γ rośnie, cos(γ) maleje, a długość boku naprzeciw kąta odpowiednio się zmienia. Człon −2ab·cos(γ) koryguje sumę kwadratów boków tak, by uwzględnić "rozwarcie" między odcinkami a i b.
Zapis g oznacza grady (gony) – jednostkę miary kąta często spotykaną w geodezji. Pełny kąt to 400g. Przy obliczeniach trzeba dopilnować, aby kalkulator lub oprogramowanie miały ustawioną właściwą jednostkę kąta, inaczej cos(γ) będzie policzony błędnie.
Najczęściej myli się: (1) kąt zawarty z kątem naprzeciw boku, (2) jednostkę kąta (grady vs stopnie), (3) znak w członie 2ab·cos(γ), oraz (4) podstawienie boków do niewłaściwego miejsca. Pomaga narysowanie trójkąta i zaznaczenie kąta γ.
Możesz użyć nierówności trójkąta: szukany bok musi być większy od różnicy |a−b| i mniejszy od sumy (a+b). Dla 82,36 i 79,46 wynik powinien leżeć między ok. 2,90 a 161,82. Jeśli wyjdzie poza ten zakres, to znaczy, że wzór lub jednostka kąta są błędne.
Tangens ma sens głównie w trójkącie prostokątnym, gdy znasz kąt ostry i stosunek przyprostokątnych. Jeśli w danych nie ma kąta prostego ani nie jest jasno wskazane, które odcinki są przyprostokątnymi, użycie tg zwykle prowadzi do błędu. Bez podstawy geometrycznej nie upraszczaj zadania.
Najpierw zapisujesz postać kwadratową: d2 = a2 + b2 − 2ab·cos(γ). Dopiero potem, jeśli potrzebujesz samej długości, wyciągasz pierwiastek: d = √(…). Taki zapis zmniejsza ryzyko pomyłki rachunkowej i znaku.
Prawo sinusów wymaga pary "bok–kąt naprzeciw niego", np. a/sin(α). Gdy masz tylko kąt zawarty między bokami a i b, nie znasz kątów naprzeciw tych boków, więc nie da się zbudować poprawnych proporcji. Wtedy właściwym narzędziem jest twierdzenie cosinusów.
Sprawdź tryb jednostek kąta: kalkulator powinien mieć ustawione gony/grady (GRAD/GON), a nie stopnie (DEG) ani radiany (RAD). Jeśli nie ma takiego trybu, musisz przeliczyć grady na stopnie lub radiany przed użyciem cos(γ). Na egzaminie to częste źródło błędów.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 44% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Odległość d1-2 jest trzecim bokiem trójkąta, gdy znane są dwa boki (82,36 i 79,46) oraz kąt między nimi (67,9534g).W takiej sytuacji stosuje się twierdzenie cosinusów: (d1-2)2 = a2 + b2 − 2ab·cos(γ)."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Twierdzenie cosinusów" – opis i wzór ogólny, https://pl.wikipedia.org/wiki/Twierdzenie_cosinus%C3%B3w (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Grad (jednostka miary kąta)" – informacja o jednostce g i przeliczeniach, https://pl.wikipedia.org/wiki/Grad_(jednostka_miary_k%C4%85ta) (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Skrypt z geodezji: rachunek wyrównawczy i obliczenia w trójkątach (dział: trygonometria geodezyjna)
  • Podręcznik z geometrii płaskiej: prawo cosinusów i prawo sinusów
  • Ćwiczenia rachunkowe z trygonometrii (w tym zadania z kątami w gradach)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego