KWALIFIKACJA CHM4 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 15.
Jeżeli przewodnictwo właściwe wody destylowanej mieści się w granicach 0,1•10-4 do 1•10-4 mS/cm, to do pomiarów należy zastosować czujnik konduktometryczny o wartości stałej naczynka K równej
Ilustracja przedstawia wykres zależności między zakresem pomiarowym a stałą K czujników konduktometrycznych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zakres 0,1·10-4–1·10-4 mS/cm to 0,01–0,1 µS/cm (bo 1 mS/cm = 1000 µS/cm).
Taka bardzo niska przewodność wymaga czujnika o małej stałej naczynka, aby zachować czułość pomiaru, czyli K = 0,1 cm-1.

Pełne wyjaśnienie:

W konduktometrii mierzy się przewodnictwo właściwe (κ), które informuje, jak dobrze roztwór przewodzi prąd dzięki obecności jonów. Kluczowy jest dobór stałej naczynka K (cm-1) czujnika, ponieważ wpływa ona na czułość i użyteczny zakres pomiaru. Dla roztworów o bardzo małej przewodności (np. woda destylowana/dejonizowana) stosuje się czujniki o małym K, typowo K = 0,1 cm-1.

Najpierw trzeba poprawnie przeliczyć jednostki. Wiadomo, że 1 mS/cm = 1000 µS/cm. Podany zakres wynosi 0,1·10-4 do 1·10-4 mS/cm, czyli:
0,1·10-4 mS/cm = 0,00001 mS/cm = 0,01 µS/cm
1·10-4 mS/cm = 0,0001 mS/cm = 0,1 µS/cm
Otrzymujemy więc zakres 0,01–0,1 µS/cm, a to są wartości skrajnie niskie.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź "tylko 0,1 cm-1"?
Czujnik o K = 0,1 cm-1 jest przeznaczony do pomiaru bardzo niskich przewodności i zapewnia wystarczającą czułość w dolnej części skali (rzędu setnych µS/cm). Dzięki temu sygnał pomiarowy nie "znika" w szumie, a rozdzielczość jest lepsza.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "tylko 1,0 cm-1" – takie czujniki pracują efektywnie dla wyższych przewodności; przy 0,01–0,1 µS/cm mogą dawać zbyt małą czułość i większą niepewność.
  • "0,1 cm-1 lub 1,0 cm-1" – pytanie dotyczy doboru właściwego czujnika dla podanego zakresu; w tym zakresie tylko K = 0,1 cm-1 spełnia wymagania czułości, więc nie ma dwóch równorzędnych wyborów.
  • "1,0 cm-1 lub 10 cm-1" – K = 10 cm-1 stosuje się dla wysokich przewodności (rzędu mS/cm i więcej), czyli dla roztworów znacznie bardziej przewodzących niż woda destylowana.

Wskazówka egzaminacyjna: przy zadaniach o doborze K zawsze wykonaj szybki "test skali": przelicz mS/cm na µS/cm i oceń, czy wynik jest <1 µS/cm (bardzo nisko), ok. 1–1000 µS/cm (średnio) czy powyżej mS/cm (wysoko). To zwykle prowadzi do jednoznacznego wyboru stałej naczynka.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stała naczynka K (cm-1) opisuje geometrię czujnika: zależy od odległości między elektrodami i ich powierzchni. W praktyce determinuje, dla jakich przewodności czujnik będzie czuły i dokładny. Małe K stosuje się do bardzo niskich przewodności, duże K do wysokich.
Użyj stałej relacji: 1 mS/cm = 1000 µS/cm. Czyli aby przejść z mS/cm na µS/cm, mnożysz przez 1000. Typowy błąd to pominięcie tego czynnika albo mylenie kierunku przeliczenia, co zmienia dobór czujnika K.
Woda destylowana ma bardzo niską przewodność (ślad jonów). Czujnik o małym K daje większą czułość w dolnym zakresie, dzięki czemu można wiarygodnie mierzyć wartości rzędu setnych lub dziesiątych µS/cm. Przy większym K sygnał bywa zbyt słaby.
Nie. K = 1,0 cm-1 jest popularny, ale ma sens głównie dla przewodności od okolic 1 µS/cm wzwyż. Dla bardzo czystej wody (poniżej 1 µS/cm) może brakować czułości, a dla bardzo wysokich przewodności lepszy bywa czujnik o większym K.
W praktyce: K=0,1 obejmuje bardzo niskie przewodności (od skrajnie małych do ok. setek µS/cm), K=1,0 służy do zakresu średniego (od ok. µS/cm do dziesiątek–setek mS/cm), a K=10 stosuje się dla wysokich przewodności (od ok. mS/cm wzwyż).
Najczęściej spadnie czułość: wskazania mogą być niestabilne, obarczone dużą niepewnością lub "znikną" w szumie. W efekcie pomiar wody destylowanej może wyglądać na losowy, a powtarzalność będzie słaba, mimo poprawnej kalibracji i temperatury.
Sprawdź rząd wielkości. Jeśli widzisz zapis typu 0,1·10-4 mS/cm, przelicz go do zwykłej postaci dziesiętnej i oceń, czy wynik ma sens dla wody destylowanej (bardzo mało). Typowy błąd to "przesunięcie przecinka" o jeden rząd za daleko lub za mało.
Przewodność silnie zależy od temperatury, bo ruchliwość jonów rośnie wraz z temperaturą. Dlatego konduktometry często stosują kompensację temperatury albo wymagają pomiaru w ustalonej temperaturze. Zły dobór temperatury może dać błąd porównywalny z błędem doboru czujnika.
Czujniki o K = 10 cm-1 dobiera się do roztworów o wysokiej przewodności, np. bardziej stężonych elektrolitów, ścieków lub solanek, gdzie przewodność jest rzędu mS/cm i wyżej. Do wód bardzo czystych taki czujnik zwykle się nie nadaje.
Ćwicz dwa elementy: (1) szybkie przeliczanie jednostek (mS/cm ↔ µS/cm) i notacji wykładniczej, (2) kojarzenie typowych zakresów: niskie przewodności → małe K, wysokie przewodności → duże K. Pomaga też zapamiętanie punktów granicznych ok. 1 µS/cm i ok. 1 mS/cm.
info

Około 30% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Według specjalistów z branży: "Zakres 0,1·10-4–1·10-4 mS/cm to 0,01–0,1 µS/cm (bo 1 mS/cm = 1000 µS/cm).Taka bardzo niska przewodność wymaga czujnika o małej stałej naczynka, aby zachować czułość pomiaru, czyli K = 0,1 cm-1."

Materiały:

  • Skrypty szkolne z elektrochemii/analityki instrumentalnej: konduktometria i dobór stałej naczynka
  • Instrukcje producentów konduktometrów i elektrod konduktometrycznych (tabele: K vs zakres przewodności)
  • Zadania rachunkowe z przeliczania jednostek przewodności (S/cm, mS/cm, µS/cm) i notacji wykładniczej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego