W analizie ilościowej porównuje się wynik oznaczenia z wartością rzeczywistą (lub wartością odniesienia, np. materiału wzorcowego). Jeżeli otrzymywane wyniki są bliskie wartości rzeczywistej, to opisuje się to jako wysoką dokładność metody (w ujęciu praktycznym: mały błąd względem wartości odniesienia).
Ważne jest rozróżnienie kilku parametrów jakości metody:
- Dokładność – informuje, na ile wynik jest "trafiony" względem wartości odniesienia. Gdy metoda jest niedokładna, wyniki mogą być systematycznie zawyżone lub zaniżone.
- Precyzja – dotyczy rozrzutu wyników przy powtórzeniach. Metoda może dawać bardzo podobne wyniki (wysoka precyzja), ale jednocześnie wszystkie mogą być przesunięte względem wartości rzeczywistej (niska dokładność).
- Czułość – opisuje, jak silnie zmienia się sygnał pomiarowy przy zmianie stężenia/ilości analitu. Wysoka czułość pomaga wykrywać małe różnice, ale sama w sobie nie gwarantuje bliskości do wartości rzeczywistej.
- Specyficzność (często omawiana razem z selektywnością) – dotyczy tego, czy metoda oznacza właściwy składnik bez zakłóceń od innych substancji. Może ograniczać błędy wynikające z interferencji, ale jest inną cechą niż "bliskość do wartości rzeczywistej" jako taka.
Dlatego sformułowanie "wyniki bliskie wartości rzeczywistej" najtrafniej wiąże się z odpowiedzią "metodzie dokładnej". Pozostałe odpowiedzi odnoszą się do innych, odrębnych własności metody: rozrzutu (precyzja), reaktywności sygnału (czułość) oraz odporności na zakłócenia (specyficzność).
W praktyce kontroli jakości w przemyśle chemicznym warto pamiętać o typowym kontraście: precyzyjnie, ale nie dokładnie (wyniki powtarzalne, lecz przesunięte) vs dokładnie, ale mało precyzyjnie (średnio blisko, ale z dużym rozrzutem). To pomaga poprawnie przypisać pojęcia na egzaminie.
