KWALIFIKACJA ROL10 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 10.
Jeżeli wymagania pokarmowe bobiku wynoszą 30 kg N/ha, to ile należy zastosować saletry amonowej (34% N) na 2 ha powierzchni uprawy, aby pokryć zapotrzebowanie na czysty składnik przy założeniu, że azot z saletry amonowej jest wykorzystywany w 60%?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najpierw oblicz łączną ilość N dla 2 ha: 30 kg N/ha × 2 ha = 60 kg N. Przy wykorzystaniu 60% trzeba dostarczyć: 60/0,6 = 100 kg N. Saletra 34% zawiera 0,34 kg N w 1 kg nawozu, więc dawka nawozu: 100/0,34 ≈ 294 kg.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie wymaga przeliczenia zapotrzebowania na czysty składnik (azot, N) na masę nawozu handlowego oraz uwzględnienia tego, że roślina wykorzysta tylko część zastosowanego N.

1) Zapotrzebowanie na N dla całej powierzchni
Wymagania pokarmowe wynoszą 30 kg N/ha. Dla 2 ha: 30 × 2 = 60 kg N. To jest ilość azotu, którą uprawa ma realnie "pobrać/wykorzystać".

2) Korekta na wykorzystanie azotu (60%)
Jeżeli wykorzystanie wynosi 60%, to z zastosowanej dawki roślina efektywnie wykorzysta 0,60 tej ilości. Aby 60 kg N było wykorzystane, trzeba zastosować więcej: 60 kg / 0,60 = 100 kg N (w czystym składniku) w nawozie.

3) Przeliczenie czystego N na masę saletry amonowej 34% N
Saletra amonowa 34% oznacza, że w 1 kg nawozu jest 0,34 kg N. Szukamy masy nawozu: 100 kg N / 0,34 ≈ 294,12 kg, po zaokrągleniu 294 kg.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • 147 kg zwykle wynika z policzenia dawki na 1 ha albo z pominięcia jednego z kroków (powierzchnia albo wykorzystanie).
  • 105 kg jest zbyt niskie i sugeruje pomylenie procentów (np. potraktowanie 34% lub 60% w niewłaściwą stronę) albo błędne zaokrąglenia bez kontroli jednostek.
  • 588 kg najczęściej jest efektem podwojenia wyniku 294 kg mimo że 2 ha zostały już uwzględnione w prawidłowych obliczeniach, albo potraktowania 60% jak dodatkowego mnożnika w złą stronę.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj kolejno: (kg N/ha) → (kg N na całość) → korekta na efektywność (dzielenie przez 0,6) → przeliczenie na nawóz (dzielenie przez 0,34). Kontroluj jednostki w każdym kroku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw oblicz ile kg N potrzeba na całą powierzchnię (kg N/ha × ha). Potem skoryguj na wykorzystanie (podziel przez 0,60, jeśli wykorzystanie wynosi 60%). Na końcu przelicz na nawóz: podziel potrzebne kg N przez udział N w nawozie (np. 0,34 dla 34%).
Bo 60% oznacza, że roślina wykorzysta tylko 0,60 dawki zastosowanej. Jeśli potrzebujesz, aby wykorzystane było np. 60 kg N, to dawka zastosowana musi być większa: 60/0,60 = 100 kg N. Dzielenie "podnosi" dawkę do poziomu uwzględniającego straty.
To informacja o zawartości azotu w nawozie. 34% N znaczy, że w 100 kg nawozu jest 34 kg azotu (N), a w 1 kg nawozu jest 0,34 kg N. Dzięki temu można przeliczyć zapotrzebowanie na czysty składnik na masę nawozu handlowego.
To proste mnożenie przez powierzchnię. 30 kg N/ha × 2 ha = 60 kg N. Ten krok zawsze wykonuj na początku, żeby nie zgubić skali zadania. Dopiero potem uwzględniaj efektywność i procentową zawartość składnika w nawozie.
Najbezpieczniej: (1) policz potrzebny N na całość, (2) skoryguj na wykorzystanie (efektywność), (3) dopiero potem przelicz na masę nawozu z procentu N. Kolejność nie zmienia wyniku, ale zmniejsza ryzyko pomylenia procentów i jednostek.
Najczęściej myli się mnożenie z dzieleniem przy procentach (34% i 60%), pomija się korektę na wykorzystanie albo zapomina o przemnożeniu przez powierzchnię. Częsty błąd to też "podwajanie" wyniku, mimo że 2 ha zostały już ujęte w obliczeniach.
Bo nawozy zawierają tylko część czystego składnika (np. 34% N), a dodatkowo roślina nie wykorzystuje 100% zastosowanego azotu (tu 60%). To powoduje, że masa nawozu (kg produktu) musi być większa niż liczba kg N, które chcesz finalnie dostarczyć roślinie.
Tak. Potrzebne jest 100 kg N w nawozie (po korekcie na 60%). Jeśli nawóz ma 34% N, to 300 kg nawozu zawiera ok. 102 kg N (0,34 × 300). To blisko 100 kg N, więc 294 kg jest logicznie spójne i mieści się w rozsądnym przybliżeniu.
Zamieniaj procent na ułamek dziesiętny: 34% → 0,34; 60% → 0,60. Gdy szukasz masy nawozu z kg składnika, zwykle dzielisz przez 0,34. Gdy korygujesz na wykorzystanie 60%, też dzielisz przez 0,60 (bo dawka musi być większa).
Uwzględnia się je przy planowaniu nawożenia, bo część N może zostać utracona (np. wymywanie, ulatnianie) albo być czasowo niedostępna. W zadaniach egzaminacyjnych jest to podane jako procent wykorzystania i trzeba to wprost wliczyć do obliczeń, aby dobrać dawkę produktu.
info

Statystycznie 50% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Najpierw oblicz łączną ilość N dla 2 ha: 30 kg N/ha × 2 ha = 60 kg N."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z nawożenia roślin uprawnych (dział: obliczanie dawek NPK)
  • Karty charakterystyki/etykiety nawozów (informacja o % N w produkcie)
  • Zbiory zadań rachunkowych z produkcji roślinnej dla kwalifikacji rolniczych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego