Kara porządkowa to wewnątrzzakładowa sankcja pracownicza stosowana wtedy, gdy pracownik nie przestrzega ustalonej organizacji i porządku w procesie pracy, w tym przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Jest to decyzja z obszaru zarządzania personelem i odpowiedzialności porządkowej, dlatego co do zasady należy do pracodawcy jako strony stosunku pracy organizującej pracę i egzekwującej obowiązki.
Odpowiedź "wyłącznie pracodawca." jest poprawna w logice kompetencji: tylko pracodawca ma umocowanie do formalnego zastosowania kary porządkowej wobec pracownika. Pozostałe osoby mogą uczestniczyć w procesie pośrednio (np. poprzez zgłoszenie naruszenia, przygotowanie informacji, opinię, dokumentację), ale nie mają samodzielnej kompetencji do ukarania.
- "specjalista ds. bhp." – typowo pełni funkcję doradczą i kontrolną w zakresie BHP: identyfikuje zagrożenia, wskazuje nieprawidłowości, proponuje działania korygujące i szkoli. To nie jest rola decyzyjna w zakresie kar porządkowych.
- "społeczny inspektor pracy." – reprezentuje interesy pracowników w sprawach warunków pracy, może sygnalizować naruszenia i współdziałać w poprawie BHP. Nie jest organem nakładającym kary porządkowe w zakładzie.
- "każdy pracownik służby bhp." – służba BHP może wspierać pracodawcę merytorycznie i organizacyjnie, ale nie oznacza to prawa do samodzielnego karania pracowników. Mylenie uprawnień kontrolnych z sankcyjnymi to częsty błąd egzaminacyjny.
W przygotowaniu do egzaminu warto zapamiętać rozdział ról: służba BHP i SIP wykrywają, analizują i rekomendują, natomiast pracodawca podejmuje decyzje pracownicze o charakterze formalnym, w tym dyscyplinujące. Dzięki temu łatwiej odróżnić działania prewencyjne i nadzorcze od działań sankcyjnych.
