KWALIFIKACJA MEC3 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 16.
Które kleszcze służą do demontażu pierścieni wewnętrznych Segera?
Ilustracja przedstawia cztery różne rodzaje kleszczy, oznaczone literami A, B, C i D.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pierścienie Segera wewnętrzne pracują w rowku w otworze, więc przy demontażu trzeba je zaciśnąć, aby zmniejszyć ich średnicę i wysunąć z gniazda.
Stosuje się więc kleszcze do pierścieni wewnętrznych (zaciskowe), a nie kleszcze do pierścieni zewnętrznych, które rozprężają pierścień.

Pełne wyjaśnienie:

Pierścienie Segera (pierścienie osadcze) służą do osiowego zabezpieczania elementów, np. łożysk, tulei lub kół, przed przesuwem. Występują w dwóch podstawowych odmianach:

  • pierścienie zewnętrzne – montowane na wale (pracują "na zewnątrz" średnicy wału),
  • pierścienie wewnętrzne – montowane w otworze (pracują "wewnątrz" średnicy otworu).

Kluczowe jest zrozumienie mechaniki demontażu. Pierścień wewnętrzny trzyma się w rowku w otworze dzięki temu, że jego średnica zewnętrzna opiera się o ścianki rowka. Aby go wyjąć, trzeba zmniejszyć jego średnicę – czyli zaciśnąć pierścień w rejonie otworów montażowych. Do tego służą kleszcze do pierścieni wewnętrznych (zaciskowe), które po ściśnięciu rękojeści powodują zbliżenie końcówek roboczych i "ściągnięcie" pierścienia.

Rozwiązania polegające na rozprężaniu pierścienia są typowe dla pierścieni zewnętrznych: tam, aby zdjąć pierścień z wału, trzeba zwiększyć jego średnicę, więc używa się kleszczy rozprężających. W przypadku pierścienia wewnętrznego takie działanie zwykle pogarsza sytuację (pierścień mocniej zakleszcza się w rowku) i może prowadzić do uszkodzenia końcówek kleszczy, zarysowania gniazda lub "wystrzelenia" pierścienia.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać prostą regułę: "otwór = zaciśnij, wał = rozpręż". Dodatkowo, dla bezpieczeństwa pracy należy chronić oczy, stabilnie oprzeć element i nie przekraczać dopuszczalnych rozmiarów pierścieni dla danego narzędzia, bo pierścienie są sprężyste i mogą nagle wyskoczyć z końcówek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pierścienie Segera (pierścienie osadcze) to sprężyste elementy zabezpieczające, które blokują osiowy przesuw części, np. łożysk lub tulei. Montuje się je w rowkach na wale albo w otworze. Dzięki sprężystości utrzymują się w rowku i przenoszą siły osiowe na element obudowy lub wału.
Pierścień wewnętrzny jest przeznaczony do rowka w otworze (gnieździe) i jego kształt odpowiada pracy "od środka". Pierścień zewnętrzny zakłada się na wał. W praktyce najłatwiej myśleć o miejscu montażu: otwór = wewnętrzny, wał = zewnętrzny.
Do pierścieni Segera wewnętrznych stosuje się kleszcze, które podczas ściskania rękojeści powodują zaciśnięcie pierścienia (zmniejszenie jego średnicy). Dzięki temu pierścień luzuje się w rowku w otworze i można go bezpiecznie wyjąć bez niszczenia gniazda.
Rozprężenie zwiększa średnicę pierścienia, a w otworze zwykle oznacza to mocniejsze "wciśnięcie" w rowek i ryzyko zakleszczenia. Może to też spowodować wyskoczenie pierścienia, uszkodzenie końcówek narzędzia lub porysowanie gniazda. W otworze zazwyczaj potrzebne jest zaciśnięcie.
Jeśli pierścień jest w rowku w otworze, aby go wyjąć, trzeba zmniejszyć jego średnicę, czyli go zaciśnąć. Jeśli pierścień jest na wale, aby go zdjąć, trzeba zwiększyć jego średnicę, czyli go rozprężyć. To skrót myślowy, który pomaga dobrać typ kleszczy.
Najczęstsze błędy to: pomylenie pierścienia wewnętrznego z zewnętrznym i użycie złych kleszczy, chwytanie pierścienia nie do końca w otworach (ślizganie końcówek), zbyt duża siła powodująca odkształcenie, oraz praca bez ochrony oczu. Błędy te zwiększają ryzyko urazu i uszkodzeń gniazda.
W praktyce nie jest to zalecane. Kombinerki nie mają właściwych końcówek dopasowanych do otworów pierścienia, przez co łatwo o ześlizgnięcie, zniszczenie otworów lub "wystrzelenie" pierścienia. Dedykowane kleszcze do pierścieni osadczych są bezpieczniejsze i ograniczają uszkodzenia.
Kleszcze ze sprężyną ułatwiają wielokrotne operacje montażu/demontażu, bo same wracają do pozycji wyjściowej. Blokada bywa przydatna, gdy trzeba utrzymać pierścień w określonym położeniu podczas manipulacji. Wybór zależy od ergonomii i powtarzalności czynności, np. w utrzymaniu ruchu.
Dobiera się je do zakresu średnic pierścieni (podawanego przez producenta) oraz do średnicy i kształtu końcówek roboczych. Zbyt małe końcówki mogą się wyginać lub wyskakiwać, a zbyt duże nie wejdą w otwory pierścienia. W praktyce warto sprawdzić oznaczenia narzędzia i dopasować je do pierścienia.
Najlepiej przećwiczyć rozróżnianie: pierścień w otworze vs na wale oraz skojarzyć z kierunkiem pracy narzędzia: zaciśnięcie vs rozprężenie. Pomaga też oglądanie zdjęć typów kleszczy w katalogach producentów i krótkie ćwiczenia warsztatowe na realnych pierścieniach różnych średnic.
info

Około 61% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • Knipex – strona produktowa (kategoria): Internal Circlip Pliers – https://www.knipex.com/products/circlip-pliers/internal-circlip-pliers (dostęp: 2026-03-02)
  • Knipex – wyjaśnienia dot. szczypiec do pierścieni osadczych (kategorie/typy): https://www.knipex.com/knowledge/pliers/circlip-pliers (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL) – "Pierścień osadczy" (opis zastosowań i odmian wewn./zew.): https://pl.wikipedia.org/wiki/Pier%C5%9Bcie%C5%84_osadczy (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Katalogi producentów kleszczy do pierścieni osadczych (działy: internal circlip pliers / kleszcze do pierścieni wewnętrznych)
  • Podręczniki do podstaw montażu/demontażu łożysk i zabezpieczeń osiowych
  • Instrukcje BHP dotyczące pracy narzędziami ręcznymi i ochrony oczu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego