Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA ROL11 - PAŹDZIERNIK 2013



PYTANIE NR 33.
Kojarzenie rasy wyjściowej z rasą mięsną, wynikiem którego w pokoleniu F4 jest ponad 90% genów rasy mięsnej, nazywa się krzyżowaniem
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Krzyżowanie wypierające polega na wielokrotnym kojarzeniu potomstwa z osobnikami rasy dolewanej (tu: mięsnej), tak aby w kolejnych pokoleniach rasy wyjściowej ubywało, a udział genów rasy mięsnej przekraczał 90% (np. już około F4). Pozostałe typy krzyżowania mają inny cel i schemat doboru ras.

Pełne wyjaśnienie:

Opis wskazuje na sytuację, w której zwierzęta rasy wyjściowej są krzyżowane z rasą mięsną, a następnie kolejne pokolenia mieszańców są ponownie kojarzone z osobnikami rasy mięsnej. Taki schemat powoduje systematyczny wzrost udziału genów rasy dolewanej i "wypieranie" genów rasy wyjściowej, aż do uzyskania potomstwa bardzo zbliżonego genetycznie do rasy mięsnej (w zadaniu: w F4 ponad 90%). To odpowiada pojęciu krzyżowania wypierającego.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do opisu?

  • "Krzyżowanie przemienne" opiera się na naprzemiennym używaniu samców dwóch (lub więcej) ras w kolejnych pokoleniach. Celem jest zwykle utrzymanie efektu mieszańcowego i korzystnych cech użytkowych, a nie jednostronne zwiększanie udziału genów jednej rasy do poziomu >90%.
  • "Krzyżowanie towarowe" (produkcyjne) jest nastawione na uzyskanie mieszańców do produkcji (np. opas, tucz), często bez zamiaru prowadzenia długofalowego programu zastępowania puli genowej w kolejnych pokoleniach. Kluczowe jest tu uzyskanie potomstwa "na towar", a nie wielopokoleniowe dolewanie jednej rasy.
  • "Krzyżowanie uszlachetniające" służy poprawie wybranych cech rasy/ stada przez dolew krwi, ale nie musi prowadzić do prawie całkowitego zastąpienia genów rasy wyjściowej. W praktyce zakłada się raczej wzmocnienie określonych cech przy zachowaniu istotnej części typu rasy doskonalonej, a nie jej wyparcie.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się informacja o wielu pokoleniach i o tym, że udział genów jednej rasy rośnie aż do dominacji (np. >90%), najczęściej chodzi o schemat "dolewania" prowadzący do wypierania genów rasy wyjściowej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest krzyżowanie wypierające w hodowli zwierząt?
Krzyżowanie wypierające to schemat kojarzeń, w którym potomstwo jest wielokrotnie krzyżowane z jedną rasą "dolewaną", aby stopniowo zwiększać jej udział genów. Efektem jest zastępowanie (wypieranie) puli genowej rasy wyjściowej przez rasę dolewaną.
Dlaczego w krzyżowaniu wypierającym udział genów rasy mięsnej rośnie z pokolenia na pokolenie?
Bo w każdym kolejnym pokoleniu ponownie dobiera się do kojarzenia osobniki rasy mięsnej, więc do genomu mieszańców stale "dolewa się" kolejną porcję genów tej rasy. Mechanizm jest kierunkowy: wzmacnia jedną rasę, a nie utrzymuje równowagi między rasami.
Jak rozpoznać w zadaniu, że chodzi o krzyżowanie wypierające, a nie towarowe?
Wskazówką jest opis wielopokoleniowego procesu (np. F2, F3, F4) i informacja o bardzo wysokim udziale genów jednej rasy (np. >90%). Krzyżowanie towarowe zwykle akcentuje cel produkcyjny potomstwa, a nie stopniowe zastępowanie genów w kolejnych generacjach.
Co oznaczają symbole F1, F2, F3, F4 w genetyce hodowlanej?
Symbol "F" oznacza kolejne pokolenia potomstwa po krzyżowaniu (filial). F1 to pierwsze pokolenie mieszańców, F2 to kolejne po dalszych kojarzeniach, itd. W zadaniach egzaminacyjnych pomaga to zrozumieć, czy opis dotyczy jednorazowego krzyżowania czy programu wielopokoleniowego.
Jakie są typowe cele krzyżowania przemiennego?
Krzyżowanie przemienne stosuje się, gdy chce się utrzymać korzyści z mieszańcowości i łączyć zalety kilku ras przez naprzemienne używanie samców różnych ras w kolejnych pokoleniach. Nie jest to metoda "wypierania" jednej rasy przez drugą, tylko sposób na stabilne użytkowanie mieszańców.
Dlaczego odpowiedź "uszlachetniającym" może mylić w takich pytaniach?
Słowo "uszlachetnianie" kojarzy się z poprawą cech, więc intuicyjnie wydaje się pasować do krzyżowania z rasą mięsną. Jednak w pytaniu kluczowy jest mechanizm: bardzo wysoki udział genów rasy dolewanej w kolejnych pokoleniach, co wskazuje na wypieranie, a nie na umiarkowany dolew dla poprawy wybranych cech.
Kiedy w praktyce wykorzystuje się krzyżowanie wypierające?
Stosuje się je, gdy celem jest szybka zmiana typu użytkowego stada lub jego przekształcenie w kierunku konkretnej rasy (np. mięsnej), przy wykorzystaniu istniejącej populacji samic rasy wyjściowej. To bywa elementem długofalowego programu hodowlanego w gospodarstwie.
Jakie błędy najczęściej popełniają uczniowie przy pytaniach o rodzaje krzyżowania?
Najczęstsze pomyłki to kierowanie się skojarzeniem nazwy z celem ("uszlachetnianie = poprawa"), ignorowanie informacji o liczbie pokoleń oraz mylenie krzyżowania przemiennego (naprzemienne rasy) z wypierającym (ciągle ta sama rasa dolewana). Pomaga analiza słów: "wypieranie" = zastępowanie.
Czy do rozwiązania takiego zadania trzeba liczyć procent genów w pokoleniach?
Zwykle nie trzeba wykonywać pełnych obliczeń, jeśli zadanie podaje, że w F4 jest ponad 90% genów rasy mięsnej. Taka informacja ma naprowadzić na rozpoznanie metody. Warto jednak rozumieć ogólną zasadę, że kolejne dolewy zwiększają udział rasy dolewanej.
Jak przygotować się do pytań egzaminacyjnych o krzyżowanie w hodowli zwierząt?
Najlepiej zrobić krótką tabelę: nazwa metody → cel → schemat kojarzeń (czy używa się stale jednej rasy, czy naprzemiennie, czy potomstwo jest "na produkcję"). Następnie rozwiązać kilka zadań, gdzie rozpoznaje się metodę po opisie (pokolenia F, udział genów, cel użytkowy).
info

Około 43% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Pozostałe typy krzyżowania mają inny cel i schemat doboru ras."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z hodowli zwierząt (działy: metody krzyżowania, doskonalenie ras)
  • Notatki/lekcje dotyczące genetyki populacyjnej w hodowli (udział genów w kolejnych pokoleniach)
  • Zestawy pytań egzaminacyjnych z terminologii hodowlanej (krzyżowanie i selekcja)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego