KWALIFIKACJA MOT2 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 39.
Komutator jest jednym z elementów
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Komutator to element występujący w klasycznych silnikach prądu stałego ze szczotkami, gdzie przełącza uzwojenia wirnika i umożliwia wytworzenie momentu obrotowego. Taki silnik jest typowo stosowany w rozruszniku. Alternator ma zwykle pierścienie ślizgowe, a ABS i rozdzielacz nie mają komutatora.

Pełne wyjaśnienie:

Komutator jest częścią silnika prądu stałego szczotkowego. Jego zadaniem jest doprowadzenie prądu do uzwojeń wirnika przez szczotki oraz komutacja, czyli przełączanie prądu w odpowiednich cewkach w miarę obrotu wirnika. Dzięki temu moment elektromagnetyczny ma właściwy zwrot i silnik może pracować w sposób ciągły.

W pojazdach samochodowych taki silnik jest klasycznie stosowany w rozruszniku, ponieważ rozrusznik musi dostarczyć bardzo duży moment przy rozruchu silnika spalinowego. Z tego powodu odpowiedź "rozrusznika" jest poprawna.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "alternatora" – w typowych alternatorach samochodowych prąd wzbudzenia wirnika doprowadza się przez pierścienie ślizgowe i szczotki, a nie przez komutator segmentowy. Alternator wytwarza prąd przemienny w stojanie i jest prostowany diodami, więc nie wymaga komutatora do "prostowania" mechanicznego.
  • "układu ABS" – ABS to układ elektroniczno-hydrauliczny (czujniki prędkości kół, sterownik, modulator/pompa). Nie jest to maszyna elektryczna z komutacją, więc komutator nie stanowi jego elementu konstrukcyjnego.
  • "rozdzielacza zapłonu" – rozdzielacz (w starszych układach) realizuje rozdział napięcia wysokiego i sterowanie zapłonem mechanicznie/elektronicznie. Nie jest to silnik prądu stałego wymagający komutatora.

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli w odpowiedziach pojawiają się elementy typowo mechaniczno-elektroniczne (ABS, zapłon), a termin dotyczy maszyn elektrycznych (komutator), najpierw przypisz pojęcie do rodzaju maszyny (DC szczotkowa), a dopiero potem do podzespołu pojazdu (rozrusznik).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Komutator to segmentowy element wirnika silnika prądu stałego, współpracujący ze szczotkami. Umożliwia doprowadzenie prądu do uzwojeń wirnika i ich przełączanie podczas obrotu, dzięki czemu rozrusznik może wytworzyć duży moment potrzebny do uruchomienia silnika.
Klasyczny rozrusznik jest silnikiem prądu stałego szczotkowym, gdzie potrzebna jest komutacja prądu w uzwojeniach wirnika. Alternator samochodowy to prądnica prądu przemiennego, a prąd wzbudzenia wirnika doprowadza się najczęściej przez pierścienie ślizgowe, więc nie stosuje się komutatora segmentowego.
Komutator ma wiele miedzianych segmentów odizolowanych od siebie (wygląda jak "cegiełki" dookoła wału) i współpracuje ze szczotkami. Pierścienie ślizgowe to zwykle 2 gładkie pierścienie, które nie są segmentowane i służą do doprowadzenia prądu wzbudzenia, np. w alternatorze.
Typowe objawy to słabsze kręcenie silnikiem, przerywana praca, wyraźne iskrzenie przy szczotkach, a czasem brak reakcji mimo sprawnego akumulatora. Zużycie komutatora często idzie w parze ze zużyciem szczotek i nierówną powierzchnią współpracy.
Podczas oględzin zwraca się uwagę na rowki i przypalenia, nierówną powierzchnię, zabrudzenie pyłem, uszkodzenia izolacji między segmentami oraz "bicie" komutatora. Tego typu wady pogarszają kontakt ze szczotkami i powodują spadek momentu rozrusznika.
W typowym ujęciu elementy ABS (czujniki prędkości, sterownik, modulator/pompa) nie wykorzystują komutatora jako charakterystycznej części. Pytania egzaminacyjne zwykle traktują komutator jako element silnika prądu stałego rozrusznika, a nie jako część układu hamulcowego ABS.
Nie zawsze. W części nowoczesnych konstrukcji mogą pojawiać się rozwiązania bezszczotkowe lub z inną elektroniką sterującą. Jednak w wielu pojazdach nadal spotyka się klasyczne rozruszniki szczotkowe z komutatorem, dlatego pojęcie jest nadal ważne na egzaminie i w serwisie.
Bezpośrednio z komutatorem współpracują szczotki (zwykle w szczotkotrzymaczu) oraz uzwojenia wirnika, do których komutator doprowadza prąd. Stan szczotek, docisk sprężyn i czystość powierzchni komutatora mają duży wpływ na sprawność rozrusznika.
Najczęściej są to pytania o przyporządkowanie komutatora do rozrusznika, rozpoznanie na przekroju silnika prądu stałego, funkcję komutacji oraz typowe objawy zużycia (iskrzenie, spadek momentu, przerywana praca). Warto też umieć odróżnić go od pierścieni ślizgowych alternatora.
Najczęstszy błąd to automatyczne skojarzenie z alternatorem, bo też ma szczotki. Drugi błąd to mylenie komutatora z pierścieniami ślizgowymi (2 gładkie pierścienie). Pomaga reguła: komutator jest segmentowany i typowy dla silników DC, a pierścienie ślizgowe są gładkie i typowe dla wzbudzenia alternatora.
info

Około 67% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Komutator to element występujący w klasycznych silnikach prądu stałego ze szczotkami, gdzie przełącza uzwojenia wirnika i umożliwia wytworzenie momentu obrotowego."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Komutator - dostęp 2026-02-27
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Rozrusznik - dostęp 2026-02-27
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Alternator - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki i materiały dydaktyczne do elektromechaniki pojazdowej (rozdziały: rozrusznik, alternator)
  • Instrukcje serwisowe producentów rozruszników dotyczące oceny komutatora i szczotek
  • Kursy/lekcje o maszynach prądu stałego (komutacja, szczotki, komutator)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego