KWALIFIKACJA ROL6 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 35.
Które konie i kiedy wykonują czynność pokazaną na ilustracji?
Ilustracja przedstawia głowę konia w zbliżeniu, skierowaną w górę, z otwartym pyskiem.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ogiery często wykonują charakterystyczną czynność (np. uniesienie głowy z podwinięciem górnej wargi – odruch flehmena) podczas próbowania klaczy w rui. Służy to lepszemu odbiorowi bodźców zapachowych i ocenie stanu rozrodczego klaczy. Pozostałe odpowiedzi błędnie wiążą tę czynność z alarmem, nudą lub karmieniem.

Pełne wyjaśnienie:

W praktyce hodowlanej część zachowań widocznych "na pierwszy rzut oka" ma ścisły związek z rozrodem. Typowym przykładem jest odruch flehmena: koń unosi głowę, często podwija górną wargę i "zamyka" nozdrza, aby skierować cząsteczki zapachowe do narządu lemieszowo-nosowego. U koni zachowanie to bywa szczególnie widoczne u ogierów podczas kontaktu z klaczą.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź: "Ogiery, w czasie próbowania klaczy w rui"?
Ogier, próbując klacz, ocenia jej stan rozrodczy na podstawie zapachu (m.in. moczu i wydzielin). Flehmen ułatwia analizę bodźców chemicznych, co pomaga rozpoznać ruję i gotowość do krycia. Właśnie dlatego zachowanie to najczęściej kojarzy się z sytuacją rozrodczą, a nie np. z karmieniem czy "nudą".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Klacze. Ostrzegają stado o niebezpieczeństwie." – zachowania alarmowe u koni mają zwykle inny przebieg (czujna postawa, nasłuchiwanie, parskanie), a flehmen jest zachowaniem związanym z odbiorem zapachu, nie z ostrzeganiem.
  • "Wałachy i klacze. Jest to oznaka nudy." – flehmen nie jest standardowym wskaźnikiem nudy; to reakcja na bodźce zapachowe. Choć może wystąpić u różnych koni, kontekst "nudy" nie wyjaśnia funkcji tego zachowania.
  • "Klacze, w czasie karmienia źrebiąt." – karmienie źrebiąt wiąże się z innymi zachowaniami (opiekuńczymi, obronnymi, kontaktowymi). Flehmen nie jest typowym, rozpoznawczym zachowaniem karmienia.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy na ilustracji widać podwiniętą górną wargę i charakterystyczne "wciągnięcie" zapachu, łącz to przede wszystkim z analizą zapachu oraz sytuacjami rozrodczymi (ruja, próbowanie), a dopiero w dalszej kolejności z innymi kontekstami.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odruch flehmena to zachowanie polegające m.in. na uniesieniu głowy i podwinięciu górnej wargi, aby skuteczniej "analizować" zapach. Ułatwia to kierowanie cząsteczek zapachowych do narządu lemieszowo-nosowego, co ma znaczenie np. w rozpoznawaniu rui.
Ogier wykonuje flehmen, bo w ten sposób lepiej odbiera bodźce zapachowe związane ze stanem rozrodczym klaczy (np. zapach moczu i wydzielin). To pomaga ocenić, czy klacz jest w rui i czy warto podejmować zachowania rozrodcze.
Najczęściej wtedy, gdy koń ma kontakt z intensywnym bodźcem zapachowym: podczas próbowania klaczy, w pobliżu moczu/kału lub przy nowych zapachach w stajni. W rozrodzie szczególnie typowe jest to u ogierów przy ocenie klaczy.
Tak, flehmen może wystąpić także u klaczy, bo jest ogólną reakcją na bodźce zapachowe. W pytaniach egzaminacyjnych zwykle chodzi jednak o kontekst rozrodczy, gdzie zachowanie to najczęściej kojarzy się z ogierem oceniającym ruję klaczy.
Flehmen rozpoznasz po podwinięciu górnej wargi i "badaniu" zapachu. Zachowania alarmowe to raczej znieruchomienie, czujne ustawienie uszu, wpatrywanie się w bodziec, parskanie lub ucieczka. Funkcja jest inna: zapach vs. bezpieczeństwo.
To krótka ocena klaczy przez ogiera przed kryciem: wąchanie okolicy zadu, moczu, obserwacja reakcji klaczy i jej postawy. Celem jest rozpoznanie, czy klacz jest w rui i czy dopuszcza ogiera, co zmniejsza ryzyko urazów.
Nie jest to typowy wskaźnik nudy. Flehmen ma sens biologiczny związany z odbiorem zapachu. Nuda częściej objawia się stereotypiami (np. łykanie), apatią lub nadmiernym "szukaniem zajęcia", ale nie charakterystycznym podwinięciem wargi.
Typowe objawy to m.in. zainteresowanie ogierem, częste oddawanie moczu, "mruganie" sromem, spokojniejsza postawa i akceptacja zbliżania się ogiera. W praktyce ocenia się je łącznie z próbą ogierem lub badaniami, zależnie od systemu hodowli.
Stosuje się kontrolowany kontakt: odpowiednie uwiązy, doświadczona obsługa, przestrzeń bez poślizgu, zachowanie dystansu, a w razie potrzeby dodatkowe zabezpieczenia. Celem jest ocena rui bez dopuszczania do kopnięć i gwałtownych reakcji zwierząt.
Najczęstsze błędy to mylenie podobnych póz (np. czujność vs. flehmen) oraz dopisywanie "ludzkich" interpretacji typu nuda. Warto skupić się na funkcji zachowania: czy służy odbiorowi zapachu, komunikacji, obronie czy opiece nad źrebięciem.
info

Około 48% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Ogiery często wykonują charakterystyczną czynność (np. uniesienie głowy z podwinięciem górnej wargi – odruch flehmena) podczas próbowania klaczy w rui."

Źródła:

  • Wikipedia (EN): https://en.wikipedia.org/wiki/Flehmen_response - accessed 2026-02-18
  • Wikipedia (PL): https://pl.wikipedia.org/wiki/Flehmen - dostęp 2026-02-18
  • Merck Veterinary Manual: https://www.merckvetmanual.com/behavior/behavior-of-horses/normal-behavior-of-horses - accessed 2026-02-18

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z etologii oraz rozrodu koni używane w kształceniu zawodowym
  • Materiały szkoleniowe o zachowaniach rozrodczych ogiera i objawach rui klaczy
  • Atlasy/filmy edukacyjne przedstawiające odruch flehmena u koni w praktyce hodowlanej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego