Konta analityczne służą do uszczegółowienia zapisów prowadzonych na koncie syntetycznym. W praktyce oznacza to, że zamiast jednej "zbiorczej" informacji na poziomie syntetycznym (np. rozrachunki, zapasy, koszty) jednostka potrzebuje szczegółów: według kontrahentów, asortymentu, miejsc powstawania kosztów czy projektów. Tę szczegółowość zapewnia ewidencja analityczna.
Mechanizmem tworzenia kont analitycznych jest podział poziomy kont. W takim podziale:
- konto syntetyczne (konto dzielone) nadal funkcjonuje jako konto zbiorcze,
- powstają konta analityczne, które rozbijają saldo i obroty konta syntetycznego na szczegóły,
- zachowana jest zasada zgodności: łączna wartość zapisów/salda analityki odpowiada zapisom/saldu syntetyki (w ujęciu kontrolnym).
Odpowiedź "podziału pionowego kont" jest błędna, bo pionowy podział odnosi się do rozdzielenia zapisów na stronę Wn i Ma (czyli konstrukcji konta i zapisu), a nie do tworzenia równoległych kont szczegółowych dla jednego konta syntetycznego.
Odpowiedź "podziału poziomego kont, w wyniku którego konto dzielone przestaje funkcjonować" również jest błędna: gdy konto dzielone przestaje istnieć, traci się warstwę zbiorczą syntetyki, a to stoi w sprzeczności z ideą analityki jako poziomu szczegółowego "pod" syntetyką.
Odpowiedź "łączenia kont" nie opisuje tworzenia analityki, ponieważ łączenie prowadzi do uogólnienia/komasacji ewidencji, a konta analityczne powstają właśnie po to, by ewidencję uszczegółowić i umożliwić kontrolę informacji w przekrojach potrzebnych jednostce.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedzi pojawia się informacja, że jednocześnie istnieje konto zbiorcze i konta szczegółowe, to jest to typowy opis relacji syntetyka–analityka, czyli podział poziomy.
