KWALIFIKACJA CHM5 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 22.
Korzystając z danych przedstawionych na wykresach wskaż prawdziwe zdanie.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawne jest stwierdzenie: "Największą emisję dwutlenku siarki powoduje spalanie węgla."
SO2 powstaje głównie z siarki obecnej w paliwie, a węgiel zwykle zawiera jej więcej niż gaz czy olej. Pozostałe zdania są zbyt kategoryczne lub niezgodne z typowymi zależnościami (NOx, CO, WWA).

Pełne wyjaśnienie:

Dwutlenek siarki (SO2) powstaje przede wszystkim w wyniku utleniania siarki zawartej w paliwie podczas spalania. Dlatego paliwa o większej zawartości siarki generują wyższe emisje SO2. W praktyce węgiel (zwłaszcza niektóre jego odmiany) jest paliwem, które często wnosi do procesu spalania relatywnie dużo siarki, co przekłada się na wysoką emisję SO2. Z tego powodu zdanie "Największą emisję dwutlenku siarki powoduje spalanie węgla." jest typowo prawdziwe w porównaniach emisyjnych paliw.

Zdanie "Olej jest najczystszym stosowanym paliwem." jest mylące: w ogólnych porównaniach to gaz ziemny bywa traktowany jako paliwo "najczystsze" pod względem pyłu i związków siarki, natomiast olej zwykle ma emisje pośrednie między węglem a gazem. "Najczystsze" zależy też od tego, o jaki zanieczyszczacz chodzi (SO2, pył, NOx, CO, WWA) oraz od technologii spalania.

Zdanie "Emisja dwutlenku azotu podczas spalania różnych paliw jest taka sama." jest z reguły nieprawdziwe. Emisje NOx (w tym NO2 jako składnika/efektu przekształceń) zależą nie tylko od składu paliwa, ale też od temperatury spalania, nadmiaru powietrza i konstrukcji paleniska. W konsekwencji mogą się znacząco różnić między instalacjami i paliwami.

Zdanie "Spalanie gazu w kotle nie powoduje emisji benzoapirenu i tlenku węgla." jest zbyt kategoryczne. Gaz ziemny zwykle daje bardzo niskie emisje WWA (w tym benzoapirenu) oraz niskie CO przy prawidłowym spalaniu, ale emisja CO może wystąpić przy niedostatku tlenu, złej regulacji palnika lub niekorzystnych warunkach pracy. W zadaniach egzaminacyjnych zwraca się uwagę, że "niskie" nie znaczy "zerowe".

W tego typu pytaniu kluczowa jest umiejętność odczytania wartości z wykresów i połączenia ich z mechanizmem powstawania zanieczyszczeń: siarka → SO2, temperatura/warunki → NOx i CO, niepełne spalanie paliw stałych → WWA.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Emisja SO2 to uwalnianie do powietrza dwutlenku siarki powstającego głównie z utleniania siarki zawartej w paliwie. Im więcej siarki w paliwie, tym większy potencjał emisji SO2. Dlatego w porównaniach paliw węgiel często wypada gorzej niż gaz, a olej zwykle pośrednio.
Węgiel często zawiera relatywnie dużo siarki w porównaniu z gazem ziemnym, który może mieć jej śladowe ilości. Podczas spalania siarka przechodzi w tlenki siarki, w tym SO2. W efekcie, przy podobnej skali produkcji energii, emisja SO2 z węgla bywa największa.
W wielu zestawieniach gaz ziemny ma najniższe emisje SO2, pyłu i WWA, ale "najczystsze" zależy od kryterium. NOx mogą być istotne także przy spalaniu gazu (zależą od temperatury i palnika). Dodatkowo przy złym spalaniu może pojawić się CO.
NOx to zbiorcze określenie tlenków azotu (głównie NO i NO2) powstających w procesach spalania. Tworzą się zarówno z azotu zawartego w paliwie, jak i z azotu atmosferycznego w wysokiej temperaturze. Dlatego ich emisja silnie zależy od warunków spalania, a nie tylko od paliwa.
Bo na powstawanie NOx wpływają: temperatura płomienia, nadmiar powietrza, czas przebywania spalin w strefie wysokiej temperatury i konstrukcja palnika/kotła. Nawet przy tym samym paliwie zmiana regulacji instalacji może zmienić emisje NOx, więc między paliwami i urządzeniami różnice są typowe.
Benzoapiren to wielopierścieniowy węglowodór aromatyczny (WWA) kojarzony z niepełnym spalaniem, szczególnie paliw stałych. Najczęściej wiąże się z emisjami z kotłów i pieców spalających węgiel lub drewno przy złych warunkach spalania (niedobór tlenu, niska temperatura, zła regulacja).
Tak. CO powstaje przy niepełnym spalaniu, np. gdy brakuje tlenu, palnik jest źle wyregulowany albo występują zaburzenia mieszania paliwa z powietrzem. Emisje CO przy prawidłowym spalaniu gazu są zwykle niskie, ale stwierdzenie "nie powoduje emisji" jest zbyt kategoryczne.
Najpierw sprawdź, jaka substancja jest na osi (SO2, NOx, CO, WWA) i w jakich jednostkach podano wartości. Potem porównaj słupki/linie dla paliw (węgiel, olej, gaz) i wybierz zdanie zgodne z relacją "najwyższa/najniższa". Uważaj na skale logarytmiczne i przeliczenia na energię.
Częsty błąd to myślenie, że "gaz = zero emisji" (w praktyce emisje mogą być małe, ale nie zerowe). Inny błąd to traktowanie NOx jako stałej cechy paliwa, mimo że silnie zależą od temperatury i palnika. Uważa się też błędnie, że olej jest "czystszy" od gazu w każdym aspekcie.
Skład paliwa determinuje, jakie zanieczyszczenia mogą powstać: siarka sprzyja emisji SO2, a warunki spalania wpływają na NOx i CO. Przy paliwach stałych i niepełnym spalaniu rośnie ryzyko emisji pyłu i WWA (np. benzoapirenu). To pomaga planować monitoring i dobór metod redukcji emisji.
info

Statystycznie 40% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że poprawne jest stwierdzenie: "Największą emisję dwutlenku siarki powoduje spalanie węgla."SO2 powstaje głównie z siarki obecnej w paliwie, a węgiel zwykle zawiera jej więcej niż gaz czy olej.

Źródła:

  • European Environment Agency (EEA): EMEP/EEA air pollutant emission inventory guidebook (sekcje dotyczące emisji ze spalania paliw w źródłach stacjonarnych), https://www.eea.europa.eu/publications/emep-eea-guidebook-2019 (dostęp: 14.03.2026)
  • IPCC: 2006 IPCC Guidelines for National Greenhouse Gas Inventories, Volume 2 Energy (Stationary Combustion), https://www.ipcc-nggip.iges.or.jp/public/2006gl/vol2.html (dostęp: 14.03.2026)

Materiały:

  • Podręczniki z ochrony powietrza atmosferycznego (emisje ze spalania, zanieczyszczenia, metody pomiarowe)
  • Materiały dydaktyczne z chemii środowiska dotyczące SO2/NOx/CO i WWA
  • Przewodniki emisyjne (guidebooki) opisujące typowe emisje dla źródeł spalania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego