KWALIFIKACJA MEC8 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 2.
Korzystając z informacji zamieszczonych w tabeli, określ masę 1 m pręta okrągłego miedzianego o średnicy d = 20 mm.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi masy prętów okrągłych wykonanych z różnych materiałów.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Masa 1 m pręta wynika z m = ρ·V.
Objętość odcinka 1 m to V = A·1 m, gdzie A = π·(d/2)². Dla d = 20 mm = 0,02 m i gęstości miedzi z tabeli (~8960 kg/m³) otrzymuje się ok. 2,81 kg, co po zaokrągleniu daje 2,80 kg.

Pełne wyjaśnienie:

W takich zadaniach szukamy masy 1 metra pręta, czyli masy odcinka o długości L = 1 m. Najpewniejsza droga to zależność:

m = ρ · V

gdzie ρ to gęstość materiału (dla miedzi odczytywana z tabeli), a V to objętość badanego odcinka pręta.

Dla pręta okrągłego objętość liczymy z pola przekroju poprzecznego:

V = A · L, a A = π · r²

Trzeba zwrócić uwagę na jednostki. Średnica wynosi d = 20 mm, więc:

  • 20 mm = 0,02 m
  • r = d/2 = 0,01 m

Stąd pole przekroju:

A = π · (0,01 m)² = π · 0,0001 m² ≈ 0,00031416 m²

Dla L = 1 m objętość:

V ≈ 0,00031416 m³

Po odczytaniu gęstości miedzi z tabeli (typowo około 8960 kg/m³) masa wynosi:

m = 8960 · 0,00031416 ≈ 2,81 kg

Po zaokrągleniu do dwóch miejsc (jak w odpowiedziach) otrzymuje się 2,80 kg.

Dlaczego pozostałe wyniki są błędne? Zwykle odpowiadają typowym pomyłkom:

  • 3,85 kg – często efekt użycia niewłaściwej gęstości (np. dla innego metalu) albo błędnej konwersji jednostek.
  • 4,37 kg – typowy skutek pomylenia średnicy z promieniem lub wykonania obliczeń na zbyt dużym przekroju.
  • 5,55 kg – wynik spotykany, gdy ktoś liczy pole koła z błędnym r (np. 20 mm jako promień) lub miesza jednostki cm i m.

Wskazówka egzaminacyjna: przed wyborem odpowiedzi sprawdź rząd wielkości. Pręt miedziany o średnicy 20 mm nie może ważyć kilkunastu kilogramów na metr, ale wartości około 2–6 kg/m są realistyczne; to pomaga wychwycić błędy w przeliczeniach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj wzoru m = ρ·V. Dla pręta V = A·L, a pole przekroju koła to A = π·(d/2)². Podstaw L = 1 m, przelicz średnicę na metry i gęstość na kg/m³. Wynik otrzymasz w kilogramach na 1 metr.
Gęstość (ρ) mówi, ile kilogramów waży 1 m³ materiału. W praktyce z tabel odczytuje się ρ dla danego metalu (np. miedzi), a następnie mnoży przez objętość obliczoną z geometrii pręta.
Wzory na objętość i pole przekroju w obliczeniach inżynierskich są najczęściej stosowane w układzie SI. Jeśli gęstość jest w kg/m³, to długości muszą być w metrach. Pozostawienie mm bez przeliczenia daje wynik z błędnym rzędem wielkości.
Najczęściej: pomylenie średnicy z promieniem, brak π w polu koła, zła konwersja jednostek (mm↔m), użycie gęstości w innych jednostkach (g/cm³ bez przeliczenia), albo odczytanie z tabeli gęstości innego materiału.
Teoretycznie tak, jeśli znasz z pamięci gęstość miedzi i jej jednostki, ale na egzaminie zwykle wymaga się odczytu z tabeli. Tabela standaryzuje dane i ogranicza spory o zaokrąglenia oraz o przyjętą wartość gęstości.
Oceń przekrój: dla d=20 mm pole jest rzędu 3·10⁻⁴ m², więc 1 m ma objętość ~3·10⁻⁴ m³. Mnożąc przez gęstość metalu ~9000 kg/m³ dostajesz ok. 2–3 kg. Wyniki typu 20 kg lub 0,02 kg sugerują błąd jednostek.
Spotkasz głównie kg/m³ oraz g/cm³. Jeśli tabela jest w g/cm³, pamiętaj: 1 g/cm³ = 1000 kg/m³. Dopiero po spójnym ustawieniu jednostek liczysz m = ρ·V i otrzymujesz masę w kg.
Wzór na pole koła ma postać A = π·r², gdzie r to promień. Jeśli użyjesz średnicy zamiast promienia, pole wyjdzie 4 razy większe, a masa 1 m pręta również będzie 4 razy zawyżona. To najczęstsza pułapka w zadaniach.
Objętość to pole przekroju × długość. Najpierw liczysz pole koła A = π·(d/2)², a potem mnożysz przez L = 1 m, więc V = A. To skrót myślowy działa tylko dlatego, że długość wynosi dokładnie 1 metr.
Ćwicz: pola przekrojów (koło, prostokąt), m = ρ·V, konwersje mm↔m i g/cm³↔kg/m³. Rób krótką kontrolę rzędu wielkości przed wyborem odpowiedzi. Warto też znać typowe gęstości metali, by wyłapać oczywiste pomyłki.
info

Około 52% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Masa 1 m pręta wynika z m = ρ·V.Objętość odcinka 1 m to V = A·1 m, gdzie A = π·(d/2)²."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Miedź" – dane ogólne o materiale (w tym gęstość), https://pl.wikipedia.org/wiki/Mied%C5%BA (dostęp: 2026-03-05)
  • The Engineering ToolBox: "Metal Alloys - Densities", pozycja dla copper, https://www.engineeringtoolbox.com/metal-alloys-densities-d_50.html (dostęp: 2026-03-05)
  • The Engineering ToolBox: "Weight, Mass and Density", zależność m = ρ·V, https://www.engineeringtoolbox.com/weight-density-volume-d_274.html (dostęp: 2026-03-05)

Materiały:

  • Tablice gęstości materiałów konstrukcyjnych (miedź i stopy)
  • Podręcznik do technologii/obróbki metali: wzory na pola przekrojów
  • Zadania rachunkowe z przeliczania jednostek w mechanice

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego