KWALIFIKACJA ELE6 + ELE7 - STYCZEŃ 2025

PYTANIE NR 16.
Korzystając z informacji zawartych w tabeli, wskaż ile wynosi maksymalna podwójna amplituda drgań mierzonych na pokrywach łożysk prądnicy przy znamionowej prędkości obrotowej 600 obr./min, jeżeli amplitudy drgań w eksploatacji mierzone są w sposób ciągły na wale prądnicy.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi podwójnej wartości amplitudy drgań mierzonych na pokrywach łożysk
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dla prędkości 600 obr./min wybiera się z tabeli przedział >400–1000 obr./min, gdzie dopuszczalna podwójna amplituda na pokrywach łożysk wynosi 100 μm.
Ponieważ w eksploatacji drgania są mierzone ciągle na wale, limit można zwiększyć o 25%: 100 μm × 1,25 = 125 μm.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie polega na poprawnym odczycie wartości bazowej z tabeli oraz na zastosowaniu uwagi dotyczącej sposobu pomiaru w eksploatacji.

1) Dobór właściwego przedziału prędkości
Prędkość znamionowa wynosi 600 obr./min. W tabeli odpowiada temu przedział powyżej 400 do 1000 obr./min (włącznie). Dla tego zakresu dopuszczalna podwójna amplituda drgań mierzonych na pokrywach łożysk ma wartość bazową 100 μm.

2) Zastosowanie warunku dodatkowego (pomiar ciągły na wale)
W treści/uwadze tabeli podano, że jeżeli amplitudy drgań w eksploatacji są mierzone w sposób ciągły na wale prądnicy, to wartości podwójnej amplitudy z punktów tabeli mogą być zwiększone o 25%. Ponieważ pytanie pyta o maksymalną wartość, należy przyjąć pełne zwiększenie.

3) Obliczenie zwiększonego limitu

  • wartość bazowa: 100 μm
  • 25% z 100 μm = 25 μm
  • limit maksymalny: 100 μm + 25 μm = 125 μm

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • 120 μm i 180 μm odpowiadają innym zakresom prędkości (odpowiednio 200–400 obr./min oraz <200 obr./min), więc wynikają z błędnego doboru wiersza tabeli.
  • 100 μm to poprawna wartość bazowa dla 600 obr./min, ale pomija warunek zwiększenia przy pomiarze ciągłym na wale.

W praktyce takie zadania odzwierciedlają ustawianie progów dopuszczalnych/alarmowych w diagnostyce drganiowej prądnic i ocenie stanu łożysk w utrzymaniu ruchu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw dopasuj prędkość 600 obr./min do zakresu w tabeli. 600 mieści się w przedziale >400–1000 obr./min, więc bierzesz wartość bazową przypisaną do tego wiersza (100 μm). Dopiero potem sprawdzasz, czy obowiązuje dodatkowa uwaga o sposobie pomiaru.
W tabeli jest uwaga, że gdy drgania w eksploatacji mierzy się ciągle na wale prądnicy, to dopuszczalne podwójne amplitudy z tabeli mogą być zwiększone o 25%. Ponieważ pytanie dotyczy maksymalnej wartości, stosuje się pełny dopuszczalny przyrost.
Podwójna amplituda to zwykle wartość peak-to-peak, czyli od wierzchołka do wierzchołka przebiegu drgań. W praktyce ułatwia to porównanie z limitami w tabelach eksploatacyjnych. Ważne jest, aby nie mylić jej z amplitudą pojedynczą lub wartością skuteczną.
Policz 25% z 100 μm: 0,25 × 100 = 25 μm. Następnie dodaj do wartości bazowej: 100 μm + 25 μm = 125 μm. Równoważnie można pomnożyć: 100 μm × 1,25 = 125 μm.
100 μm jest poprawną wartością bazową dla zakresu >400–1000 obr./min. W tym zadaniu pojawia się jednak dodatkowy warunek: pomiar ciągły na wale pozwala zwiększyć limit o 25%. Dlatego przy pytaniu o wartość maksymalną poprawny wynik to 125 μm.
Najczęstsze błędy to: wybór niewłaściwego zakresu prędkości (np. 200–400 zamiast >400–1000), pominięcie uwagi o miejscu pomiaru (wał vs pokrywa łożyska) oraz niepoprawne liczenie procentów. Pomaga nawyk: zakres → wartość bazowa → warunek dodatkowy → obliczenie.
Pomiar na wale bywa stosowany w systemach monitoringu ciągłego, gdzie czujniki śledzą drgania w czasie rzeczywistym i pozwalają szybko wykryć pogorszenie stanu łożysk lub niewyważenie. Wtedy progi dopuszczalne mogą być interpretowane inaczej niż przy pomiarach okresowych na obudowie/pokrywie.
Miejsce pomiaru wpływa na to, co dokładnie rejestruje czujnik i jak porównywać wynik z limitami. Pomiar na pokrywie (obudowie) "widzi" drgania przeniesione przez łożysko i konstrukcję, a pomiar na wale bliżej opisuje ruch elementu wirującego. Dlatego tabela przewiduje korektę limitu.
Nie. "Do 25%" oznacza zwiększenie o 25% wartości bazowej, czyli przyrost zależny od liczby z tabeli. Dla 100 μm przyrost wynosi 25 μm, ale dla 120 μm byłoby to 30 μm. Na egzaminie warto zawsze liczyć procent od wartości z właściwego wiersza.
Ćwicz schemat rozwiązywania: 1) znajdź właściwy zakres w tabeli, 2) odczytaj wartość, 3) sprawdź uwagi/warunki (np. sposób pomiaru), 4) wykonaj proste przeliczenie procentowe. Trenuj też uważne czytanie przypisów w tabelach.
info

Około 44% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • Opis ilustracji (tabela dopuszczalnych podwójnych amplitud drgań oraz uwaga o zwiększeniu o 25% przy pomiarze ciągłym na wale) – materiał dostarczony w treści zadania/analizie ilustracji.

Materiały:

  • Podręczniki z diagnostyki drganiowej maszyn wirujących (rozdziały o amplitudzie i progach dopuszczalnych)
  • Materiały szkoleniowe producentów systemów monitoringu drgań (progi alarmowe, miejsce pomiaru)
  • Ćwiczenia rachunkowe z procentów w kontekście parametrów technicznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego