KWALIFIKACJA MEC5 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 12.
Korzystając z przedstawionej karty katalogowej oraz wzoru podaj długość czynną krawędzi skrawającej Isa dla płytki o kącie przystawienia κ = 45˚, dla głębokości skrawania ap = 1,4 mm.
Ilustracja przedstawia techniczny rysunek związany z obróbką skrawaniem, który jest używany w kontekście kwalifikacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Długość czynna krawędzi skrawającej zależy od głębokości skrawania i kąta przystawienia. Dla κ = 45° stosuje się zależność geometryczną z trygonometrii, więc otrzymana wartość jest nieco większa od ap. Po podstawieniu ap = 1,4 mm wynik wychodzi około 2 mm, co odpowiada poprawnej odpowiedzi.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba wyznaczyć długość czynną krawędzi skrawającej Isa dla znanych wartości: kąta przystawienia κ oraz głębokości skrawania ap. Intuicyjnie: gdy kąt przystawienia jest mniejszy niż 90°, ta sama głębokość skrawania "rozkłada się" na dłuższy odcinek krawędzi, bo krawędź jest ustawiona skośnie względem kierunku posuwu i powierzchni obrabianej.

Dla κ = 45° korzysta się z zależności trygonometrycznej wynikającej z geometrii trójkąta prostokątnego (projekcja ap na kierunek krawędzi). Po podstawieniu ap = 1,4 mm otrzymuje się wartość około 1,98 mm, którą w praktyce i w zadaniach egzaminacyjnych zaokrągla się do 2 mm.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 4 mm i 5 mm oznaczałyby kilkukrotne "wydłużenie" krawędzi przy κ = 45°, co nie wynika z podstawowej zależności geometrycznej dla tej wartości kąta. Takie wyniki zwykle pojawiają się po pomyleniu wzoru lub błędnym podstawieniu (np. użyciu niewłaściwego kąta albo złej funkcji trygonometrycznej).
  • 10 mm jest zdecydowanie nieadekwatne w stosunku do ap = 1,4 mm i wskazuje na błąd rzędu wielkości (np. pomylenie jednostek, odczyt innego parametru z karty katalogowej lub wpisanie wartości "na oko").

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź sens wyniku. Dla κ = 45° Isa powinna być większa od ap, ale tylko o czynnik wynikający z geometrii, a nie wielokrotnie większa. Jeśli wynik jest kilka razy większy od ap, najczęściej oznacza to zły wzór albo błąd w kalkulatorze.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To odcinek krawędzi narzędzia, który rzeczywiście bierze udział w skrawaniu przy danych parametrach i geometrii. Zależy m.in. od głębokości skrawania ap oraz kąta przystawienia κ, bo te wielkości zmieniają, jaka część krawędzi jest obciążona.
Im mniejszy κ (bardziej "skośnie" ustawiona krawędź), tym zwykle dłuższy odcinek krawędzi jest w kontakcie z materiałem dla tej samej ap. Przy większym κ (bliżej 90°) krawędź pracuje na krótszym odcinku, co może zwiększać obciążenie lokalne.
Dla κ = 45° zależność geometryczna powoduje, że Isa jest tylko nieco większe od ap. Po podstawieniu ap = 1,4 mm otrzymuje się wartość około 1,98 mm, którą zaokrągla się do 2 mm.
Najczęściej z karty katalogowej bierze się definicje symboli i warunki stosowania wzoru (np. jak producent definiuje długość czynną Isa oraz jakie kąty przyjąć). W samym obliczeniu zwykle używa się podanych w treści: κ oraz ap.
Tak, bo zależność między ap i Isa wynika z geometrii narzędzia ustawionego pod kątem κ. W praktyce sprowadza się to do prostego użycia funkcji trygonometrycznej (sinus lub cosinus) i poprawnego zaokrąglenia otrzymanego wyniku.
Porównaj wynik z ap. Dla typowych kątów (np. 45°) Isa będzie większe od ap, ale nie powinno być wielokrotnie większe. Wynik rzędu 10 mm przy ap = 1,4 mm sugeruje błąd wzoru, jednostek albo odczytu danych.
Najczęstsze pomyłki to: wybranie niewłaściwej funkcji trygonometrycznej, podstawienie kąta w stopniach jako radianów (albo odwrotnie w kalkulatorze), pominięcie zaokrąglenia oraz mylenie ap z innym parametrem (np. posuwem lub szerokością skrawania).
Jeśli w odpowiedziach są podane wartości całkowite w mm, wynik obliczeń zwykle zaokrągla się do najbliższej wartości z listy. Gdy wychodzi np. 1,98 mm, logiczne jest zaokrąglenie do 2 mm. Warto też sprawdzić, czy wynik nie odbiega od ap o nielogiczny rząd wielkości.
Gdy dobiera się geometrię płytki i parametry obróbki pod trwałość narzędzia i jakość powierzchni. Isa pomaga ocenić, jak rozkłada się obciążenie na krawędzi: czy pracuje bardziej naroże (ryzyko wyszczerbienia), czy dłuższy odcinek (często korzystniejsze dla trwałości).
Przećwicz kilka zadań z ap, κ i zależnościami geometrycznymi, a także naucz się czytać symbole z kart katalogowych narzędzi. Pomaga też szybka kontrola sensu: dla κ = 45° wynik powinien wyjść umiarkowanie większy od ap, a nie kilka razy większy.
info

Około 40% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Długość czynna krawędzi skrawającej zależy od głębokości skrawania i kąta przystawienia."

Źródła:

  • ISO 3002-1:2013, Basic quantities in cutting and grinding — Part 1: Geometry of the active part of cutting tools — Terms, definitions and reference system

Materiały:

  • Podręcznik do obróbki skrawaniem: geometria narzędzi i parametry skrawania
  • Materiały producentów narzędzi skrawających: słownik pojęć i karty katalogowe płytek
  • Zestawy zadań z trygonometrii stosowanej w technice (sin, cos, tangens)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego