KWALIFIKACJA BUD13 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 3.
Korzystając z tabeli określ grunt, dla którego stosunek masy suchego szkieletu gruntowego do jego objętości bez porów wynosi 2,71 g/cm3.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi gęstości właściwej różnych rodzajów gruntów, co jest istotne w kontekście
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wartość 2,71 g/cm3 dotyczy stosunku masy suchego szkieletu do objętości części stałych, czyli parametru związanego z "gęstością" ziaren gruntu.
W zadaniu należy odczytać z tabeli, jaki rodzaj gruntu ma przypisaną tę wartość; w tabeli odpowiada temu glina zwięzła.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu podano wielkość: "stosunek masy suchego szkieletu gruntowego do jego objętości bez porów". Oznacza to, że rozpatruje się wyłącznie część stałą gruntu (ziarna/minerały), a nie całą objętość próbki wraz z pustkami wypełnionymi powietrzem lub wodą. W praktyce jest to parametr odpowiadający gęstości (w sensie masy na jednostkę objętości) samych cząstek stałych, dlatego w tabelach właściwości gruntów bywa zestawiany osobno, niezależnie od stanu wilgotności czy stopnia zagęszczenia.

Rozwiązanie zadania ma charakter typowo "tabelaryczny":

  • odszukuje się w tabeli wartość 2,71 g/cm3 w odpowiedniej kolumnie (tej, która dotyczy masy suchej i objętości bez porów),
  • następnie odczytuje się odpowiadający jej rodzaj gruntu,
  • wskazuje się nazwę gruntu jako odpowiedź.

Odpowiedź "Glina zwięzła" jest poprawna, ponieważ w przywołanej w zadaniu tabeli to właśnie przy tej pozycji występuje wartość 2,71 g/cm3 dla relacji "masa sucha/objętość bez porów".

Pozostałe propozycje są błędne w ramach tego zadania, bo w tej samej tabeli mają inne wartości przypisane do omawianej wielkości:

  • "Pył" – typ gruntu drobnoziarnistego, ale w tabelach parametrów może mieć inny poziom badanego wskaźnika; nie należy kierować się wyłącznie podobieństwem uziarnienia.
  • "Namuły" – grunty organiczne/łuźne osady często mają odmienne właściwości i nie powinny być "dopasowywane" tylko na podstawie intuicji.
  • "Ił" – choć to grunt bardzo drobny i spoisty, w tym zadaniu liczy się konkretna wartość z tabeli, a nie sama kategoria "drobnoziarnisty".

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdzaj, czy parametr dotyczy części stałych bez porów, czy objętości całkowitej próbki. To częsta pułapka, bo oba pojęcia są do siebie podobne językowo, ale odnoszą się do innych wielkości fizycznych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
"Objętość bez porów" to objętość zajmowana wyłącznie przez części stałe gruntu (ziarna/minerały), bez przestrzeni pustych. W praktyce odróżnia to parametry ziaren od parametrów całej próbki, która ma też pory wypełnione powietrzem lub wodą.
Gęstość ziaren (części stałych) odnosi masę do objętości bez porów. Gęstość objętościowa odnosi masę do objętości z porami i zależy m.in. od zagęszczenia oraz wilgotności. Na egzaminie kluczowe jest czytanie, czy w treści jest "bez porów".
Wartość 2,71 g/cm3 jest tu danym parametrem przypisanym do rodzaju gruntu w tabeli. Nie ma informacji, z których dałoby się to obliczyć (np. masa i objętość próbki). Kompetencja sprawdzana w tym pytaniu to poprawny odczyt i dopasowanie z zestawienia tabelarycznego.
Najczęściej myli się kolumny tabeli (np. gęstość z porami zamiast "bez porów"), pomija warunek "suchy szkielet", albo wybiera grunt "na intuicję" (np. ił/pył), nie porównując wartości liczbowej. Pomaga zaznaczenie jednostki i dokładne sprawdzenie nagłówka kolumny.
Tak, w materiałach dydaktycznych i starszych opracowaniach spotyka się g/cm3 (równoważnie 1 g/cm3 = 1000 kg/m3). Ważne, by nie pomylić skali: wartości rzędu ok. 2–3 g/cm3 dotyczą zwykle części stałych, a gęstości objętościowe gruntów z porami są niższe.
Operator, choć nie wykonuje obliczeń projektowych, musi rozumieć, że różne grunty zachowują się inaczej podczas odspajania, urabiania, transportu i zagęszczania. Parametry fizyczne pomagają przewidywać urabialność, podatność na rozmakaniu oraz ryzyko koleinowania.
Rozróżnienie jest ważne przy doborze technologii robót (np. kopanie, stabilizacja, zagęszczanie) oraz przy ocenie warunków gruntowo-wodnych. Grunty spoiste (gliny, iły) mogą być wrażliwe na zawilgocenie, a pyły bywają kłopotliwe przy zmiennej wilgotności i oddziaływaniu wody.
Często są problematyczne, bo mogą mieć dużą ściśliwość i zmienny skład, ale ocena zależy od rozpoznania geotechnicznego i wymagań projektu. Na egzaminie ważne jest jednak, że nazwa gruntu nie przesądza o konkretnej wartości parametru z tabeli—liczy się zgodność odczytu.
Najpierw zidentyfikuj kolumnę po słowach "suchy szkielet" i "bez porów". Potem odszukaj wartość 2,71 g/cm3 (uważaj na przecinek dziesiętny) i odczytaj nazwę gruntu z tego samego wiersza. Na końcu porównaj, czy jednostka w tabeli jest zgodna.
Ćwicz: (1) rozpoznawanie pojęć: wilgotność, porowatość, gęstość, (2) czytanie nagłówków tabel i jednostek, (3) krótkie zestawienia typowych zakresów wartości (bez "wkuwania" pojedynczych liczb), (4) przykłady z robót ziemnych: wykopy, nasypy, odwodnienia i zagęszczanie.
info

Około 49% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • PN-EN ISO 14688-1:2018-05, "Rozpoznanie i badania geotechniczne — Oznaczanie i klasyfikowanie gruntów — Część 1", terminologia i klasyfikacja gruntów
  • PN-EN 1997-1:2008 (Eurokod 7), "Projektowanie geotechniczne — Część 1: Zasady ogólne", definicje i ogólne zasady opisu parametrów gruntów
  • Z. Wiłun, "Zarys geotechniki", rozdziały o właściwościach fizycznych gruntów (gęstość części stałych, porowatość) — wydanie zależne od programu nauczania

Materiały:

  • Podręczniki/opracowania z geotechniki i mechaniki gruntów (rozdziały o właściwościach fizycznych gruntów)
  • Normy i przewodniki dotyczące rozpoznania i klasyfikacji gruntów (np. zestawienia właściwości i terminologia)
  • Materiały szkolne do BUD.13: roboty ziemne, grunty, zagęszczanie, badania polowe i laboratoryjne

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego