KWALIFIKACJA MEC5 - STYCZEŃ 2025

PYTANIE NR 17.
Korzystając ze wzoru, oblicz posuw na obrót fn podczas wiercenia przy następujących danych: vf=50 mm/min, n=1000 obr/min. Wskaż prawidłową odpowiedź.
Ilustracja przedstawia wzór matematyczny używany w kontekście obliczeń związanych z obróbką skrawaniem.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Posuw na obrót oblicza się z zależności: fn = vf / n. Dla vf=50 mm/min i n=1000 obr/min otrzymujemy fn=50/1000=0,05 mm/obr. Jednostki też się zgadzają: (mm/min)/(obr/min)=mm/obr.

Pełne wyjaśnienie:

W wierceniu spotyka się dwie często mylone wielkości: posuw minutowy vf (ile milimetrów narzędzie przesuwa się w ciągu minuty) oraz posuw na obrót fn (ile milimetrów przypada na jeden obrót wrzeciona).

Zależność między nimi wynika wprost z definicji prędkości obrotowej n:

  • n = liczba obrotów na minutę (obr/min),
  • jeśli na każdy obrót przypada fn mm, to w ciągu minuty przesunięcie wynosi n · fn mm/min.

Stąd wzór: vf = n · fn, a po przekształceniu: fn = vf / n.

Podstawiamy dane:

  • vf = 50 mm/min
  • n = 1000 obr/min

Obliczenie:

fn = 50 / 1000 = 0,05 mm/obr.

Warto zwrócić uwagę na kontrolę jednostek: (mm/min) podzielone przez (obr/min) daje mm/obr, ponieważ "min" skraca się w liczniku i mianowniku. To prosta metoda sprawdzenia, czy wykonano właściwe działanie (dzielenie, a nie mnożenie).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne? Każda z nich oznaczałaby większy posuw na obrót niż wynika z danych. Przykładowo 0,1 mm/obr przy 1000 obr/min dawałoby vf=100 mm/min, a więc dwukrotnie więcej niż zadane 50 mm/min. Analogicznie 0,2 i 0,3 mm/obr implikują jeszcze większe vf, sprzeczne z warunkami zadania.

W praktyce takie przeliczenie wykorzystuje się przy ustawianiu posuwu na obrabiarce lub weryfikacji parametrów w technologii wiercenia, aby uniknąć zbyt agresywnego lub zbyt małego posuwu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stosuje się zależność: fn = vf / n. Dzielisz posuw minutowy (mm/min) przez prędkość obrotową (obr/min). Jednostki "/min" skracają się i otrzymujesz wynik w mm/obr.
Bo vf to przesunięcie w 1 minucie, a n to liczba obrotów w 1 minucie. Skoro w minucie jest n obrotów, to przesunięcie przypadające na 1 obrót musi być mniejsze: fn=vf/n.
mm/obr oznacza, o ile milimetrów narzędzie (wiertło) posuwa się osiowo podczas jednego obrotu wrzeciona. To kluczowy parametr wpływający m.in. na grubość wióra, obciążenie wiertła i jakość otworu.
Zrób analizę jednostek: (mm/min) ÷ (obr/min) = mm/obr, bo "min" skraca się w liczniku i mianowniku. Jeśli po obliczeniach nie wychodzi mm/obr, to znaczy, że wykonano złe działanie lub pomylono wielkości.
Może, ale zależy od średnicy wiertła, materiału i zaleceń narzędziowych. W samym zadaniu decydują dane: jeśli vf jest małe, a n duże, to fn wyjdzie małe (często rzędu setnych mm/obr).
Wtedy korzystasz z przekształconego wzoru: vf = n · fn. Mnożysz obroty (obr/min) przez posuw na obrót (mm/obr) i otrzymujesz posuw minutowy w mm/min.
Najczęściej: mylenie mm/min z mm/obr, mnożenie zamiast dzielenia, nieuwzględnienie przecinka dziesiętnego oraz brak kontroli jednostek. Pomaga szybkie sprawdzenie: przy 1000 obr/min wynik powinien być znacznie mniejszy od vf.
Zbyt mały posuw może powodować tarcie zamiast skrawania, wzrost temperatury, szybsze zużycie krawędzi i pogorszenie jakości otworu. W praktyce dobiera się fn tak, aby wiertło stabilnie odprowadzało wióry i pracowało w zalecanym zakresie.
To zależy od trybu sterowania i ustawień maszyny/CNC. W technologii często podaje się posuw na obrót (mm/obr) jako parametr zależny od narzędzia, a sterowanie może wymagać posuwu minutowego (mm/min). Dlatego przeliczanie między nimi jest istotne.
Gdy n = 1000 obr/min, to dzielenie przez 1000 oznacza przesunięcie przecinka o trzy miejsca w lewo. Np. 50 mm/min → 0,050 mm/obr. Takie oszacowanie zmniejsza ryzyko pomyłki w zadaniach egzaminacyjnych.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 75% zdających egzamin. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "Posuw na obrót oblicza się z zależności: fn = vf / n."

Źródła:

  • Sandvik Coromant, sekcja o obliczeniach parametrów wiercenia (zależność posuwu minutowego i posuwu na obrót) – https://www.sandvik.coromant.com/ (wyszukiwarka: drilling, feed per revolution) – dostęp 2026-02-27
  • Kennametal, materiały techniczne dot. wiercenia (zależność v_f i f_n) – https://www.kennametal.com/ (sekcje: resources/engineering, drilling) – dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii obróbki skrawaniem (rozdziały: wiercenie, parametry skrawania)
  • Katalogi producentów narzędzi skrawających (części o parametrach wiercenia i definicjach posuwu)
  • Zadania rachunkowe z doboru parametrów skrawania (posuw, obroty, prędkość skrawania)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego