KWALIFIKACJA ROL9 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 39.
Koszty całkowite w gospodarstwach pasiecznych niskotowarowych wynoszą 192,00 zł na 1 rodzinę pszczelą. Koszty stałe wynoszą 30,00 zł na 1 rodzinę pszczelą. Jak kształtuje się koszt bezpośredni produkcji na 1 rodzinę pszczelą w tym gospodarstwie?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Koszt bezpośredni na 1 rodzinę pszczelą można wyznaczyć jako część kosztów całkowitych po odjęciu kosztów stałych. Skoro koszty całkowite wynoszą 192,00 zł, a koszty stałe 30,00 zł, to koszt bezpośredni = 192,00 − 30,00 = 162,00 zł na rodzinę.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano dwie wielkości odniesione do tej samej jednostki (na 1 rodzinę pszczelą): koszty całkowite oraz koszty stałe. Aby wyznaczyć koszt bezpośredni produkcji na 1 rodzinę, należy odróżnić składniki kosztów.

W typowej kalkulacji jednostkowej przyjmuje się, że koszty całkowite składają się z części stałej oraz części zależnej od skali produkcji (często utożsamianej z kosztami bezpośrednimi/zmiennymi). Dlatego koszt bezpośredni oblicza się jako:

koszt bezpośredni = koszty całkowite − koszty stałe

Podstawiamy dane z treści:

  • koszty całkowite: 192,00 zł / 1 rodzina
  • koszty stałe: 30,00 zł / 1 rodzina

Obliczenie:

192,00 − 30,00 = 162,00

Zatem poprawna wartość to 162,00 zł na 1 rodzinę pszczelą.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 132,00 zł oznaczałoby odjęcie innej kwoty niż koszt stały albo pomyłkę w rachunku.
  • 222,00 zł jest większe niż koszt całkowity, więc nie może być "częścią" kosztów całkowitych po odjęciu kosztów stałych.
  • 252,00 zł również przekracza koszty całkowite, co wskazuje na dodawanie zamiast odejmowania lub błędne rozumienie pojęć.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy wynik ma sens ekonomiczny. Koszt bezpośredni wyliczany z kosztu całkowitego przez odjęcie kosztu stałego nie powinien być większy niż koszt całkowity.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Koszty całkowite to suma wszystkich kosztów ponoszonych na prowadzenie pasieki w danym ujęciu, np. na 1 rodzinę pszczelą. Obejmują zwykle część stałą (niezależną od skali) oraz część zależną od intensywności produkcji.
Koszty stałe na 1 rodzinę to takie wydatki, które w krótkim okresie nie zmieniają się proporcjonalnie do produkcji (np. część kosztów utrzymania infrastruktury). W kalkulacji jednostkowej rozdziela się je na liczbę rodzin.
Koszt bezpośredni to koszt, który można przypisać bezpośrednio do jednostki produkcji (tu: do 1 rodziny pszczelej) i który zwykle rośnie wraz ze skalą/aktywnością. W wielu zadaniach szkolnych wyznacza się go jako różnicę: koszty całkowite minus koszty stałe.
Stosuje się proste odejmowanie: koszt bezpośredni = koszty całkowite − koszty stałe. Ważne, by wszystkie wartości były w tej samej jednostce (np. zł na 1 rodzinę). Po obliczeniu warto ocenić sens wyniku (nie powinien przekraczać kosztu całkowitego).
Ponieważ 192,00 zł to suma kosztów, a 30,00 zł to część stała tej sumy. Jeśli chcemy poznać część przypisywaną bezpośrednio do produkcji (koszt bezpośredni), "odcinamy" komponent stały i zostaje część pozostała.
Nie, jeśli koszt bezpośredni jest wyznaczany jako część kosztów całkowitych (np. po odjęciu kosztów stałych). Wynik większy od kosztu całkowitego zwykle oznacza błąd rachunkowy (np. dodanie zamiast odjęcia) albo błędne zrozumienie pojęć.
Najczęstsze pomyłki to: zamiana odejmowania na dodawanie, nieuwzględnienie jednostki "na 1 rodzinę", mylenie pojęć "stałe/zmienne/bezpośrednie" oraz wybór odpowiedzi bez sprawdzenia, czy wynik ma sens (np. czy nie przekracza kosztu całkowitego).
Wykonaj kontrolę sensu ekonomicznego: jeśli odejmujesz koszty stałe od całkowitych, wynik musi być mniejszy od kosztu całkowitego i nieujemny. Dodatkowo sprawdź rachunek "w drugą stronę": koszt bezpośredni + koszt stały powinien dać koszt całkowity.
Udział kosztów stałych na 1 rodzinę zwykle rośnie, gdy spada liczba rodzin (te same koszty stałe dzielone są na mniejszą liczbę jednostek). W praktyce wpływa to na opłacalność małych pasiek, bo koszty stałe trudniej "rozłożyć" na produkcję.
Ćwicz rozróżnianie pojęć (całkowite, stałe, bezpośrednie) i rób krótkie kontrole sensu wyniku. Warto trenować na prostych przykładach "na 1 rodzinę" i "na kg miodu", zapisując wzór, podstawienie danych oraz wynik z jednostką.
info

Statystycznie 77% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "Koszt bezpośredni na 1 rodzinę pszczelą można wyznaczyć jako część kosztów całkowitych po odjęciu kosztów stałych."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Koszty stałe" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Koszty_sta%C5%82e (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Koszty zmienne" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Koszty_zmienne (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Rachunek kosztów" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Rachunek_koszt%C3%B3w (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały szkolne z rachunku kosztów w rolnictwie/pasiecznictwie (kalkulacja jednostkowa)
  • Ćwiczenia rachunkowe z rozdziału: koszty stałe i zmienne oraz ich rozdział na jednostkę produkcji
  • Notatki/arkusze kalkulacyjne do budżetowania pasieki (koszty na rodzinę, na kg miodu)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego